II SA/Ol 588/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi D.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Naczelnika Wydziału Mienia w Urzędzie Miasta przyznano D.H. na rzecz jej syna T.H. (urodzonego "[...]" 1991 r.) określone świadczenia rodzinne, w tym dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 70 zł. Orzeczenie o niepełnosprawności, będące podstawą do pobierania przez stronę skarżącą tego dodatku, obowiązywało do dnia 19 sierpnia 2005 r. W dniu 5 maja 2006 r. D.H. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego m.in. z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna T.H. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, przyznał D.H. wnioskowane świadczenie w wysokości 70 zł miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przytoczono treść art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 24 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w celu wykazania, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki do otrzymania w/w świadczenia na okres i w kwocie wymienionej w sentencji decyzji. Od decyzji tej D.H. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z treści odwołania wynikało, iż strona domaga się przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji jej niepełnosprawnego syna od dnia 19 sierpnia 2005 r. Swoje żądanie uzasadniała tym, że zgodnie z poprzednim orzeczeniem o niepełnosprawności jej syn został uznany za niepełnosprawnego do dnia 19 sierpnia 2005 r. Na miesiąc przed upływem tego terminu złożyła wniosek o przedłużenie okresu niepełnosprawności, a Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał decyzję o odmowie zaliczenia jej syna do osób niepełnosprawnych dopiero w dniu 6 października 2005 r. W konsekwencji tego orzeczenia organ pomocy społecznej wydając decyzję z dnia 15 października 2005 r. nie przyznał jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Dopiero na skutek odwołania, Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 marca 2006 r. zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i ustalił, że niepełnosprawność jej syna trwa od 2003 r. i ma charakter okresowy do dnia 19 czerwca 2007 r. D.H., powołując się na treść art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziła, iż powinna być zachowana kontynuacja wypłaty wnioskowanego świadczenia, gdyż wniosek został złożony przez nią w odpowiednim terminie, tj. jeszcze przed upływem okresu niepełnosprawności ustalonego w poprzedniej decyzji. Uważa, że wraz z synem nie może ponosić negatywnych konsekwencji z powodu źle funkcjonującej administracji, a w szczególności przewlekłości w prowadzonym postępowaniu. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych D.H. spełnia przesłanki do uzyskania wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego, na syna T.H. W zakresie wątpliwości odwołującej się co do okresu, na jaki przyznano przedmiotowe świadczenie, organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 24 ust. 1, 2, 3, 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniósł, że powołane przepisy nie pozostawiają wątpliwości, iż organ pierwszej instancji prawidłowo wyznaczył okres, na jaki przyznał dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. W ocenie Kolegium przepisy te sformułowane są wyraźnie i wykluczają możliwość przyznania świadczenia wcześniej niż od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek w ośrodku pomocy społecznej. Powołując się na art. 24 ust. 3b powołanej ustawy Kolegium podało, że zapewnienie ciągłości świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o kontynuację świadczenia w miesiącu następującym bezpośrednio po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności wraz z zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym złożenie również wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przy czym chodzi tu nie o wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności, lecz o wniosek do organu wypłacającego świadczenia o kontynuację świadczeń związanych z niepełnosprawnością. Jeżeli strona nie spełni powyższych wymagań, termin początkowy przyznania świadczenia określa się na zasadach ogólnych, czyli od miesiąca złożenia wniosku (art. 24 ust. 2 ustawy). Następnie stwierdzono, iż D.H. wniosek o przyznanie świadczenia związanego z niepełnosprawnością złożyła w ośrodku pomocy społecznej w dniu 5 maja 2006 r., a zatem od tego miesiąca przysługują jej wnioskowane świadczenia. Organ II instancji podkreślił, że odmienne rozstrzygnięcie byłoby niezgodne z art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy czym ustawa nie przewiduje działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi. D.H. w skardze opisała dotychczasowy stan sprawy, ponownie podkreślając, że wniosek złożyła w odpowiednim czasie, przed upływem okresu niepełnosprawności ustalonego w poprzedniej decyzji. Podniosła, że nie powinni z synem ponosić ujemnych konsekwencji przewlekłości postępowania administracyjnego. Stwierdziła nadto, iż w jej przypadku winna zostać zachowana kontynuacja świadczenia, zaś pozbawienie jej tego prawa oznacza nie tylko brak możliwości zapewnienia jej synowi odpowiednich możliwości rozwojowych, ale również pozbawienie jej uprawnień rentowych. Zarzuciła, że utrzymanie przez Kolegium decyzji organu pierwszej instancji w mocy było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium podkreśliło, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są sformułowane wyraźnie i wykluczają możliwość przyznania świadczenia wcześniej niż od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek w ośrodku pomocy społecznej. Zapewnienie ciągłości świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o kontynuację świadczenia w miesiącu następującym bezpośrednio po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności wraz z zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym złożenie również wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przy czym organ podkreślił, iż chodzi tu nie o wniosek o ustalenie niepełnosprawności (ponowne), lecz o wniosek do organu wypłacającego świadczenia o kontynuację świadczeń związanych z niepełnosprawnością. Z treści skargi wynika bowiem, iż D.H. myli te dwa wnioski, co wobec jednoznacznego brzmienia regulacji nie może zostać uwzględnione. W rozpatrywanej sprawie D.H. wniosek o przyznanie świadczenia związanego z niepełnosprawnością syna złożyła w ośrodku pomocy społecznej w dniu 5 maja 2006 r., począwszy od tego więc miesiąca przysługuje jej wnioskowane świadczenie. Odmienne rozstrzygnięcie byłoby niezgodne z art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. skarżąca złożyła do akt kopie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia "[...]" Nr "[...]" i orzeczenia "[...]". Sąd zobowiązał obecnego na rozprawie pełnomocnika organu do przedłożenia stosownych dokumentów, w wyniku czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzupełniło akta administracyjne sprawy o dokumentację z zakresu przyznania świadczeń rodzinnych za okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, bez daty Nr "[...]", o zaliczeniu T.H. do osób niepełnosprawnych obowiązujące do dnia 19 sierpnia 2005 r., a także orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" Nr "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują wykonywanie administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. W okolicznościach niniejszej sprawy godzi się podkreślić, iż sąd administracyjny nie orzeka w oparciu o zasady słuszności, celowości czy współżycia społecznego, o ile nie zawiera ich treść konkretnej normy prawa materialnego. Dokonując kontroli we wskazanym powyżej zakresie i nie będąc przy tym związany granicami skargi Sąd nie stwierdził, aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze. Jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego jest dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Stosownie do art. 13 ust. 1 wskazanej ustawy świadczenie to przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16 roku do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, że skarżącej został przyznany dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka oraz, że w przypadku niepełnosprawnego syna skarżącej T.H. (ur. "[...]" 1991 r.), legitymującego orzeczeniem o niepełnosprawności, spełniony został warunek z art. 13 ust.1 pkt 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Spór prawny, jaki zaistniał między D.H. a organami, dotyczy terminu, od którego należało skarżącej przyznać dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że na mocy decyzji Burmistrza Miasta z dnia "[...]" nr "[...]" D.H. przysługiwał do dnia 31 sierpnia 2005 r. dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. Orzeczenie o niepełnosprawności, będące podstawą do pobierania przez stronę skarżącą tego dodatku, obowiązywało do dnia 19 sierpnia 2005 r. Kolejny wniosek o przyznanie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka został złożony przez skarżącą w Ośrodku Pomocy Społecznej dnia 5 maja 2006 r. Do wniosku D.H. załączyła wyrok Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", sygn. akt "[...]". Z wyroku tego wynika, iż na skutek odwołania D.H. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]", nr "[...]", zmieniono zaskarżone orzeczenie i zaliczono T.H. do osób niepełnosprawnych oraz rozstrzygnięto, że orzeczony stopień ma charakter okresowy do dnia 19 czerwca 2007 r., niepełnosprawność datuje się od 2003 roku. Treść odwołania oraz skargi wskazuje, że skarżąca uważa, iż w jej przypadku powinna być zachowana kontynuacja wypłaty wnioskowanego świadczenia, gdyż wniosek o kontynuację złożyła w odpowiednim terminie, jeszcze przed upływem ważności poprzedniej decyzji. Wskazać należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie mają unormowania zawarte w art. 24 ust. 3a i 3 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązujących od dnia 14 stycznia 2006 r. Przepis art. 24 ust. 3a stanowi, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Stosownie zaś do art. 24. ust. 3b tej ustawy "w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Nadmienić w tym miejscu wypada, iż wcześniejsza regulacja uzależniała uznanie kontynuacji świadczenia jedynie od uzyskania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, bez konieczności spełnienia jakichkolwiek dodatkowych warunków. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustalało się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Sąd, po przeanalizowaniu zarzutów skargi, doszedł do przekonania, że argumentacja D.H. pozbawiona jest podstaw prawnych. Należy mieć bowiem na względzie, iż ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 267, poz.2260) wprowadzono z dniem 14 stycznia 2006 r. wskazaną wyżej zmianę w przepisie art. 24 ust. 3a oraz dodano nowy ustęp 3b. Ustawodawca nie zawarł w znowelizowanej ustawie przepisów przejściowych, które regulowałyby sytuację osób, które utraciły prawo do świadczeń rodzinnych pod rządami poprzednio obowiązującego przepisu art. 24 ust. 3a, natomiast ponownie ustalono stopień ich niepełnosprawności pod rządami przepisów już zmienionych. Wobec braku przepisów intertemporalnych, stosownie do zasady praworządności wynikającej z art. 7 Konstytucji RP, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, organy orzekające zastosowały się do postanowień art. 24 ust. 3a w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania przez nie rozstrzygnięcia w tej sprawie i w dacie złożenia wniosku w ośrodku pomocy społecznej o kontynuację świadczenia rodzinnego w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepisy art. 24 ust. 3a i ust. 3b wymienionej ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczają możliwość przyznania świadczenia wcześniej niż od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek do ośrodka pomocy społecznej. Pozostaje przytoczyć za Kolegium, że zapewnienie ciągłości świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o kontynuację świadczenia w miesiącu następującym bezpośrednio po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności wraz z zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym złożenie również wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przy czym, wbrew przekonaniu skarżącej, chodzi tu nie o wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności do rozpatrzenia którego właściwy jest Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, lecz o wniosek dotyczący kontynuacji świadczenia rodzinnego składany w organie właściwym do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych i wypłacającym te świadczenia (art. 23 ust. 2 cytowanej ustawy). Jeżeli strona nie spełni powyższych wymagań, termin początkowy przyznania świadczenia określa się na zasadach ogólnych, czyli od miesiąca złożenia wniosku (art. 24 ust. 2 ustawy). W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia związanego z niepełnosprawnością D.H. złożyła w ośrodku pomocy społecznej w dniu 5 maja 2006 r., a zatem od tego miesiąca przysługują jej wnioskowane świadczenia. Odmienne rozstrzygnięcie byłoby niezgodne z art. 24 ust. 3a i ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd przyznaje, że sytuacja skarżącej w rozpatrywanej sprawie jest szczególna, lecz nie znajduje argumentów prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z oczekiwaniami D.H. Skoro przepisy omawianej ustawy jednoznacznie określają w tym zakresie zasady postępowania i nie przewidują żadnych wyjątków stwierdzić pozostaje, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo oceniło stan prawny sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.