II SA/Ol 594/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł A.O. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. W uzasadnieniu stwierdził, iż: "Sytuacja materialna (jego) firmy, jak i rodzinna jest bardzo zła w związku z ciągłymi podwyżkami cen paliw, części oraz walut. Do tego aby przetrwać trwający kryzys musieli(-) zaciągnąć pożyczki oraz posiada(ją) kredyty hipoteczne w CHF. (Jego) żona jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i ma(ją) trójkę dzieci na utrzymaniu." Według oświadczenia, majątek czteroosobowej rodziny składa się z domu (180 m2) i mieszkania (50 m2), obciążonych hipotekami, a jej dochód miesięczny brutto, z tytułu działalności gospodarczej skarżącego, wynosi 2660 zł. Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny [art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późniejszymi zmianami)]. Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Stąd też, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Ma ono więc służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Do tej kategorii skarżący z pewnością nie należy. Abstrahując od kwestii stosunku wykazanych dochodów do wydatków - z racji której uzasadnione byłoby pytanie o możliwość legitymowania się przez niego zdolnością kredytową - należy stwierdzić, iż bycie zarazem właścicielem mieszkania i domu świadczy o statusie materialnym wykraczającym ponad przeciętny poziom. Tak więc spowodowane idącymi za tym wydatkami ograniczenie zdolności płatniczej nie może mieć wpływu na ocenę, czy skarżący dysponuje dostatecznymi środkami na uiszczenie kosztów sadowych. Co bowiem oczywiste, wykluczone jest dopuszczenie ewentualności przerzucenia ciężaru zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby na Skarb Państwa, czyli de facto resztę społeczeństwa. Wobec tego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 wskazanej ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.