II SA/Ol 595/07
WyrokWSA w Olsztynie2007-06-14
Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Katarzyna Matczak, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz celny, dokonując otwarcia procedury tranzytu towarów objętych uprzednio procedurą wywozu, naruszył obowiązek rzetelnego wykonywania powierzonych zadań, jeśli nie zweryfikował szczegółowo dokumentów wymienionych w karnecie TIR, a przepisy prawa i instrukcje nie nakładały takiego obowiązku w momencie dokonywania czynności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariusz celny nie naruszył obowiązku rzetelnego wykonywania zadań, ponieważ w momencie dokonywania czynności otwarcia procedury tranzytu, obowiązujące przepisy prawa i instrukcje nie nakładały na niego obowiązku szczegółowej weryfikacji dokumentów wymienionych w karnecie TIR w kontekście procedury wywozu. Brak takiego obowiązku prawnego oznacza, że nie można przypisać funkcjonariuszowi odpowiedzialności dyscyplinarnej za niezapobieżenie podmianie faktur.Stan faktyczny
Funkcjonariusz celny A. S. został ukarany karą dyscyplinarną upomnienia za nieprzeprowadzenie szczegółowej weryfikacji dokumentów przy procedurze tranzytu, co miało skutkować podmianą faktur i zaniżeniem wartości towaru. Skarżący twierdził, że obowiązujące przepisy i instrukcje nie nakładały na niego takiego obowiązku, a informacja o konieczności takiej weryfikacji pojawiła się dopiero po jego czynnościach. Organy dyscyplinarne utrzymały karę, uznając, że funkcjonariusz powinien był dołożyć należytej staranności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego, a także orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie kary dyscyplinarnej upomnienia 1/ uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i utrzymane nim w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]"; 2/ orzeka, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie może być wykonane.
Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia "[...]" Nr "[...]", działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego Zastępca Naczelnika, uznał dyspozytora celnego A. S., pełniącego służbę na stanowisku starszego kontrolera celnego w Oddziale Celnym, winnym naruszenia obowiązku rzetelnego wykonywania powierzonych zadań poprzez nie przeprowadzenie szczegółowej weryfikacji dokumentów przedłożonych do procedury tranzytu wg "[...]" pod kątem ich zgodności z dokumentami załączonymi do zgłoszenia do procedury wywozu zamkniętej w Oddziale Celnym wg pozycji "[...]" z dnia "[...]" i wymierzył z tego tytułu karę dyscyplinarną upomnienia. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazano art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 63 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641, ze zm.).
W motywach uzasadnienia wskazano, iż w dniu "[...]" starszy kontroler celny A. S., podczas pełnienia służby w Oddziale Celnym, dokonał otwarcia procedury tranzytu wg DTO"[...]" poprzedzonej procedurą wywozu dokonaną w innym kraju Wspólnoty. Zgodnie z procedurą wynikającą z art. 793 ust. 6 RWKC, funkcjonariusz dokonał potwierdzenia wywozu towarów poza obszar celny Wspólnoty rejestrując zgłoszenie do procedury wywozu w elektronicznej ewidencji zgłoszeń celnych nadając nr "[...]". Na kopii znajdującego się w Oddziale Celnym Voletu nr "[...]" karnetu TIR "[...]" w polu nr "[...]" widniał zapis: INVOICE "[...]", CMR "[...]". Wskazano, iż późniejsza analiza dokumentacji dokonana przez Sekcję Zarządzania Ryzykiem Urzędu Celnego ustaliła, że doszło do podmiany faktur handlowych przy otwieraniu operacji TIR wg karnetu nr "[...]" skutkiem czego było zaniżenie wartości towaru o kwotę 32.348,12 USD.
Podano, iż z wyjaśnień złożonych w toku postępowania dyscyplinarnego w dniu 16 października 2006r. przez obwinionego A. S. wynikało, że zna on obowiązki jakie należy wypełnić w trakcie obejmowania procedurą tranzytu towaru objętego uprzednio procedurą wywozu w innym kraju eksportu niż Polska. Stwierdził, że zapisy w kontrolowanych polach karnetu były zgodne z zapisami w dokumentach SAD, oraz że weryfikację dokumentu tranzytowego ograniczył do pól niezbędnych do zaewidencjonowania dokumentu w ewidencji DTO, czyli do rodzaju towaru, masy brutto i ilości opakowań. Pole nr "[...]"karnetu TIR, w którym umieszczono m.in. nr faktury będącej załącznikiem do procedury tranzytu, nie było weryfikowane. Obwiniony podniósł, iż przed dniem 12 września 2005r. nie został poinformowany o procederze, który może zaistnieć w trakcie obejmowania procedurą tranzytu towarów objętych uprzednio procedurą wywozu, czyli możliwości przedstawienia do procedury tranzytu innej, opiewającej na mniejszą wartość faktury w porównaniu do tego rodzaju dokumentu załączonego do procedury wywozu.
Organ przywołał treść art. 19 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR sporządzonej w Genewie w dniu 14 listopada 1975r. oraz sporządzoną przez Ministerstwo Finansów "Instrukcję w zakresie stosowania procedury TIR" opracowaną na podstawie tej konwencji oraz szczegółowych uregulowań procedury TIR zawartych we Wspólnotowym Kodeksie Celnym i Rozporządzeniu Komisji (EWG) Nr 2454/93, stanowiących zbiór informacji o zakresie i zasadach stosowania procedury TIR oraz określających szczegółowy tryb postępowania w zakresie procedury TIR. Wskazano, iż w pkt 5 tej instrukcji zawarto wprawdzie stwierdzenie, iż obowiązujące przepisy nie wymagają przedkładania przez posiadacza karnetu faktury przy otwieraniu procedury TIR, bowiem są to dokumenty handlowe, niemniej jednak w sytuacji gdy informacja o tego rodzaju dokumencie jest umieszczona w polu Voletu karnetu TIR w charakterze załącznika, to funkcjonariusz celny winien dokonać jej kontroli. Podkreślono, iż na etapie otwarcia procedury tranzytu zasadna była weryfikacja dokumentów wymienionych w karnecie TIR w charakterze załączników do manifestu, gdyż w tym momencie funkcjonariusz celny dysponuje całą dokumentacją dotyczącą bieżącej (tranzyt) oraz wcześniejszej (wywóz) procedury i ma możliwość porównania dokumentów załączonych do procedury wywozu z dokumentami przedstawionymi do procedury tranzytu. Nie można zatem uznać za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza powoływanie się przez A. S. na polecenie Kierownika Oddziału, zgodnie z którym, funkcjonariusz celny jest zobowiązany do weryfikacji dokumentów stanowiących załączniki do dokumentu SAD procedury wywozu, natomiast może odstąpić od weryfikacji takich dokumentów wymienionych jako załączniki do procedury tranzytu. Obie procedury należy bowiem traktować całościowo. Oznacza to, że dokonanie weryfikacji dokumentów wymienionych w polu nr "[...]" karnetu TIR umożliwiłoby wykrycie próby podmiany faktur oraz zapobiegłoby zaniżeniu wartości towaru.
Organ dyscyplinarny przyjął, że złożone przez funkcjonariusza wyjaśnienia w tej sprawie mogą świadczyć o nieumyślnym popełnieniu naruszenia obowiązku służbowego. Podkreślono, że na wymiar kary wpływ ma długoletni, nienaganny staż obwinionego w Służbie Celnej, które stanowią okoliczność łagodzącą.
Od tego orzeczenia A. S. złożył odwołanie zarzucając, iż w toku postępowania dyscyplinarnego nie uwzględniono złożonych przez niego wyjaśnień. Wskazał, iż na skutek przystąpienia Polski do struktur UE zaistniała konieczność stosowania nowych procedur w prawie celnym. Jedną z nowości była operacja zamykania procedury wywozu, a następnie otwierania procedury tranzytu. W związku z zaistniałą sytuacją kontaktowano się z komórkami merytorycznymi tak Urzędu Celnego, jak i Izby Celnej
w celu uzyskania informacji na temat trybu postępowania jak i zagrożeń związanych
z tymi procedurami. Uzyskano informację, że tryb postępowania w sprawie tych operacji w urzędzie "wewnętrznym" został określony w Konwencji Celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR, Wspólnotowym Kodeksie Celnym i Rozporządzeniu Komisji (EWG) Nr 2454/93. Ponadto Ministerstwo Finansów poinformowało, że kwestie otwierania procedury TIR wyjaśnia pismo z dnia 11 października 2004r. Z powyższych przepisów, ani z Instrukcji w zakresie stosowania procedury TIR sporządzonej przez Ministerstwo Finansów nie wynika podstawa prawna w oparciu, o którą można domagać się przedłożenia faktur przez posiadacza karnetu TIR. W ocenie skarżącego, ani Konwencja TIR, ani Instrukcja w zakresie stosowania procedury TIR nie nakładają obowiązku weryfikowania pola Voletu TIR, nie określają nawet zakresu weryfikacji tego dokumentu.
Dodatkowo funkcjonariusz wyjaśnił, że zapisy w kontrolowanych dokumentach oraz polach karnetu były zgodne z zapisami w dokumentach SAD, co oznacza, że nie może być mowy o przedstawieniu faktury innej niż wymieniona w polu 44SAD, czyli podmiana faktur mogła nastąpić tylko po otwarciu procedury tranzytu w Oddziale Celnym.
Po rozpoznaniu odwołania, działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej Zastępca Dyrektora orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu stwierdzono, że w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym organ I instancji wystarczająco udowodnił zarzut naruszenia obowiązku określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej przez funkcjonariusza celnego A. S., zaś okoliczność ta udowodniona została na podstawie dokumentów odprawy celnej. Organ wskazał, że w postępowaniu zebrano materiał dowodowy w postaci: wyjaśnienia obwinionego z 16 października 2006r., w którym nie przyznał się do winy; zeznań świadka- Kierownika Oddziału Celnego który podał, iż znana mu była informacja dotycząca podmiany faktur; oraz zebranych dokumentów m.in.
kserokopii karnetu TIR "[...]", dokumentu wywozowego SADG nr "[...]" z dnia "[...]", CMR i kserokopie faktur dotyczące procedury tranzytu. Wskazano, iż zagadnieniem spornym w tym postępowaniu było to, iż funkcjonariusz reprezentował pogląd, że przy obejmowaniu procedurą tranzytu towarów objętych uprzednio procedurą wywozu nie miał obowiązku szczegółowej weryfikacji dokumentów przedłożonych do procedury tranzytu, zaś organ I instancji wyraził stanowisko, iż w momencie obejmowania towarów procedurą tranzytu uprzednio objętych procedura wywozu obwiniony dysponował całą dokumentacją celną i dlatego ta cała dokumentacja tranzytu i wywozu winna być starannie zbadana pod katem danych zawartych w tych dokumentach. Podniesiono, że funkcjonariusz celny z długoletnim stażem winien dołożyć należytej staranności
w czasie weryfikacji przedłożonych mu dokumentów przedłożonych do procedury tranzytu.
Wyjaśniono, iż niezasadna jest teza, iż podmiana faktur nastąpiła po otwarciu procedury tranzytu, gdyż karnet TIR w chwili jego złożenia był wypełniony w polu nr"[...]" gdzie mieściła się informacja o fakturze. Wskazano także, że postępowanie dyscyplinarne nie dotyczyło faktu, czy funkcjonariusz miał prawo, czy też nie żądać faktury lecz jego materią jest to, że obwiniony dysponując informacją w polu nr karnetu TIR w chwili otwierania procedury tranzytu towarów objętych uprzednio procedura wywozu nie dokonał weryfikacji polegającej na porównaniu dokumentów obydwu tych procedur.
Na to rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie złożył A. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji z "[...]" oraz orzeczenia, iż nie naruszył obowiązków funkcjonariusza celnego ewentualnie o uchylenie skarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi funkcjonariusz przedstawił przebieg postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko niemu zarzucając wydanie orzeczenia
z naruszeniem art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Wyjaśnił, iż żaden ze wskazanych w orzeczeniu przepisów nie nakłada na funkcjonariusza celnego obowiązku żądania przedłożenia faktury dla posiadacza karnetu TIR. Na karnecie TIR brak jest informacji o wartości towaru, stąd należy wnioskować, ze przedmiotem kontroli jest przede wszystkim rodzaj towaru i jego ilość, a nie wartość. Zarówno Konwencja TIR, jak i Instrukcja w zakresie stosowania procedury TIR nie nakładają obowiązku weryfikowania pola Voletu TIR, nie określają nawet zakresu weryfikacji tego dokumentu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w skarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym wymierzającym A. S. karę dyscyplinarną upomnienia.
Pismem procesowym z dnia 30 maja 2007r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze dodatkowo wyjaśniając, iż o obowiązku porównywania dokumentów procedury wywozu z procedurą tranzytu oraz o weryfikacji zapisów w polu karnetu TIR nie stanowił Wspólnotowy Kodeks Celny wraz z przepisami wykonawczymi zawartymi w Rozporządzeniu Komisji (EWG) Nr 2454/93 jak również Instrukcja w zakresie stosowania procedury TIR sporządzona przez Ministerstwo Finansów. Konieczność sprawdzania zapisów w polu karnetu TIR ujęta została dopiero w piśmie z "[...]" nr "[...]" przygotowanym przez Wydział Orzecznictwa dotyczącym trybu postępowania przy operacji otwierania tranzytu. Pismo to nie jest jednakże aktem prawnym, a nadto zostało sporządzone dopiero po dokonaniu przez skarżącego czynności związanych z procedurą otwarcia tranzytu w urzędzie celnym wyjścia.
Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007r. skarżący podał, że istota procedury tranzytu polega na tym aby zaplombowany towar przejechał przez terytorium danego kraju. W karnecie TIR brak jest jakiejkolwiek rubryki, która pozwalałaby na wpisanie wartości towaru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone akty pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi
w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa..
Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa.).
Wobec powyższego rola Sądu sprowadza się do oceny, czy zastosowanie przez Dyrektora Izby Celnej wobec skarżącego kary dyscyplinarnej nie narusza obowiązującego prawa, tj. przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r. 156, poz. 1641, ze zm.) zwanej dalej: ustawą o SC oraz wydanego na podstawie tego aktu rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego
i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz. 1520).
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej spawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się zarówno w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym, jak i w orzeczeniu go poprzedzającym uchybienia prawa materialnego, które nie pozwoliło na pozostawienie tych orzeczeń w obrocie prawnym.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie przedstawia się następująco:
Skarżący podczas pełnienia służby w Oddziale Celnym w dniu "[...]" dokonał otwarcia procedury tranzytu wg DTO "[...]" poprzedzonej procedurą wywozu dokonaną w innym kraju Wspólnoty. Zgodnie z obowiązującymi w czasie dokonywania tej procedury przepisami tj. art. 793 ust. 6 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - zwanym RWKC, skarżący A. S. dokonał potwierdzenia wywozu towarów poza obszar celny Wspólnoty rejestrując zgłoszenie do procedury wywozu w elektronicznej ewidencji zgłoszeń celnych nadając mu numer "[...]".
Na skutek analizy przeprowadzonej przez Sekcję Zarządzania Ryzykiem Urzędu Celnego ustalono następnie, po zapoznaniu się ze znajdującymi się w Oddziale Celnym zapisami na kopii Voletu nr "[...]" karnetu TIR "[...]" w polu o brzmieniu: INVOICE "[...]","[...]", że doszło do podmiany faktur handlowych przy otwieraniu procedury TIR według karnetu TIR "[...]", której skutkiem było zaniżenie wartości towaru na kwotę 32.348,12 USD.
Wszczęto zatem postanowieniem z dnia "[...]" postępowanie dyscyplinarne przeciwko A. S. zarzucając mu naruszenie obowiązku rzetelnego wykonywania powierzonych zadań.
W trakcie postępowania dyscyplinarnego funkcjonariusz wyjaśnił, że podczas obejmowania procedurą tranzytu towaru wg DTO"[...]" wykonał następujące czynności:
- weryfikacji pola nr "[...]" dokumentu SAD dotyczącego procedury wywozowej w zakresie dotyczącym jej zgodności z załączonymi dokumentami,
- kontroli pól "[...]", "[...]" w dokumencie tranzytowym TIR, co do rodzaju towaru i masy brutto,
- rejestracji zgłoszenia w ewidencjach "[...]",
- otwarcia procedury tranzytu w ewidencji.
Dodatkowo wyjaśnił, że zapisy w kontrolowanych polach karnetu TIR były zgodne z zapisami w dokumentach SAD, natomiast na polecenie Kierownika Oddziału weryfikację dokumentu tranzytowego ograniczył jedynie do pól niezbędnych do zaewidencjonowania dokumentu w ewidencji, czyli do rodzaju towaru, masy brutto i ilości opakowań. Pole nr "[...]" karnetu TIR, w którym umieszczono m.in. nr faktury będącej załącznikiem do procedury tranzytu, nie było weryfikowane. Funkcjonariusz podał, iż nie zauważył w trakcie rejestracji procedury tranzytu w systemie ewidencji zgłoszenia, iż jako dokumenty dotyczące wartości towaru, załączone do procedury tranzytu w polu karnetu TIR wpisano nr jednego dokumentu, natomiast podczas procedury wywozu przedstawiono dwa inne. Przed dniem 12 września 2005r. nikt nie poinformował funkcjonariuszy celnych o procederze, który może mieć miejsce w trakcie obejmowania procedurą tranzytu towarów objętych uprzednio procedurą wywozu, czyli możliwości przedstawienia do procedury tranzytu innej, opiewającej na mniejszą wartość faktury w porównaniu do tego rodzaju dokumentu załączonego do procedury wywozu. O takim procederze poinformowano dopiero w listopadzie 2005r.
Materialnoprawną podstawę do orzeczenia dyscyplinarnego w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy S.C., zgodnie z którym funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności m.in. do rzetelnego i bezstronnego, sprawnego
i terminowego wykonywania powierzonych zadań. Po myśli zaś art. 62 ust. 1 ww. ustawy funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu pomiędzy organem a skarżącym sprowadza się do ustalenia, czy skarżący dokonując w dniu "[...]" otwarcia procedury tranzytu wg karnetu TIR po wcześniejszym zamknięciu operacji wywozu, w wyniku których to czynności w ocenie organu doszło do podmiany faktur handlowych, naruszył obowiązki służbowe związane z przeprowadzeniem takich procedur za co ukarano go karą dyscyplinarną upomnienia.
Rozstrzygnięcie zaistniałego sporu, zdaniem Sądu, sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy na etapie otwarcia procedury tranzytu zasadna była weryfikacja dokumentów wymienionych w polu karnetu TIR "[...]" w charakterze załączników do manifestu, gdyby bowiem założyć, że taki obowiązek wynikał
z przepisów prawa, to weryfikacja dokumentów wymienionych w polu karnetu TIR umożliwiałaby wykrycie próby podmiany faktur oraz zapobiegałaby zaniżeniu wartości towaru, przy jednoczesnym posiadaniu informacji wynikających z procedury zamknięcia operacji wywozu tego towaru.
Podnieść należy, iż stosownie do art. 19 Konwencji Celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Dz.U.UE.L. 78. 252.2) towary oraz pojazd drogowy, zespół pojazdów lub kontener będą przedstawiane wraz z karnetem TIR w wyjściowym urzędzie celnym. Władze celne państwa wyjazdu podejmą niezbędne kroki w celu upewnienia się co do dokładności manifestu towarów oraz w celu nałożenia zamknięć celnych bądź w celu kontroli zamknięć celnych nałożonych w imieniu wymienionych władz celnych przez osoby należycie upoważnione.
Szczegółowy tryb postępowania w ramach procedury TIR został natomiast określony w dokumencie nazwanym "Instrukcja w zakresie stosowania procedury TIR"
z marca 2005r. przygotowanym przez Ministerstwo Finansów Departament Ceł
i przekazanym do stosowania podległym Izbom Celnym przy piśmie z dnia "[...]" w celu ujednolicenia i uporządkowania zasad stosowania procedury TIR. Instrukcja ta została opracowana na podstawie Konwencji TIR oraz szczegółowych uregulowań procedury TIR zawartych we Wspólnotowym Kodeksie Celnym i RWKC. Punkt 5 tej Instrukcji określa warunki przyjęcia karnetu TIR przez urząd celny wyjściowy oraz dokumenty, które należy przedstawić wraz z przewożonymi towarami. Dokumentami tymi są: dokumenty przywozowe (do wglądu), inne dokumenty, jeżeli są wymagane na podstawie przepisów odrębnych. W uwadze do pkt 5 poinformowano, że "obowiązujące przepisy prawa nie wymagają przedkładania przez posiadacza karnetu faktury przy otwieraniu procedury TIR. Przepisy te, w tym także zawarte umowy międzynarodowe, nie nakładają na funkcjonariuszy celnych obowiązku potwierdzania faktur. Są to dokumenty handlowe, dane w nich zawarte nie mogą być przez funkcjonariuszy celnych potwierdzane".
Mając na uwadze wyżej wskazane zapisy oraz znajdujące się w aktach sprawy pismo Kierownika Oddziału Celnego (bezpośredniego przełożonego skarżącego funkcjonariusza) z dnia "[...]", iż z uwagi na organizację pracy oddziału oraz analizę ryzyka wydał on ustne polecenie funkcjonariuszom mu podległym, aby kontrolę zamykania wywozu i otwierania tranzytu ograniczyć do badania zgodności pod względem formalnym oraz zapewnienia tożsamości i ilości towaru objętego procedurą tranzytu, należy podzielić stanowisko skarżącego, że zarówno przepisy Konwencji TIR, jak i Instrukcja Ministerstwa Finansów z marca 2005r. nie określały jakie dane
z dokumentów przywozowych należy porównywać z karnetem TIR. Dopiero Izba Celna pismem z dnia "[...]" poinformowała, że wobec braku podstaw prawnych do żądania przedłożenia faktur od posiadacza karnetu TIR, w rubryce Voletu karnetu TIR "Dokumenty załączone do manifestu", nie ma konieczności zamieszczania informacji
o fakturach i rachunkach towarzyszących przesyłce. Jeżeli natomiast informacja
o fakturze zostanie zamieszczona w rubryce Voletu karnetu TIR, funkcjonariusz celny urzędu wyjścia powinien zbadać prawidłowość zamieszczonej informacji pod względem zgodności zapisów na wszystkich potwierdzanych Voletach karnetu TIR oraz zgodności numeru faktury z widniejącym w dokumentach wywozowych - karta "[...]" SAD.
Ponieważ informację tę Oddział Celny otrzymał dopiero dwa miesiące po dokonaniu czynności przez skarżącego, zatem nie można uznać, iż w dniu "[...]" A. S. dokonując na podstawie obowiązujących przepisów i Instrukcji czynności związane
z procedurą tranzytu i zamykania procedury wywozu wykonywał je nierzetelnie,
w wyniku czego doszło do podmiany faktur oraz co uzasadniałoby przypisanie mu odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych.
Możliwe byłoby postawienie takiego zarzutu, gdyby na gruncie obowiązujących przepisów prawa funkcjonariusz celny oddziału wyjścia przy dokonywaniu operacji otwarcia tranzytu na podstawie karnetu TIR miał obowiązek zweryfikowania tam zapisanych danych z dokumentami przedstawionymi przy operacji zamknięcia wywozu. Sam fakt posiadania wszystkich dokumentów, jak podnosi organ orzekający w tej sprawie, nie skutkuje jeszcze możliwości postawienia zarzutu naruszenia obowiązków służbowych, skoro wymóg takiej weryfikacji dokumentów nie został nałożony żadnym przepisem prawa.
Przy okazji można jedynie wskazać, iż uniknięto by takich sytuacji, gdyby
w systemie w którym dokonuje się rejestracji zamknięcia operacji wywozu, oraz w systemie gdzie rejestruje się otwarcie procedury tranzytu były wskazywane dane dotyczące nr faktur, wówczas system sam wskazywałby na nieprawidłowości w sytuacji przedstawienia innych dokumentów przedstawionych do operacji SAD i operacji otwarcia tranzytu TIR. Wobec braku jednakże w systemie możliwości wprowadzania takich danych wobec braku przepisów prawnych w tym zakresie, zaistniała możliwość podmieniania faktur handlowych, nie może oznaczać automatycznie przypisania funkcjonariuszowi celnemu naruszenia obowiązku służbowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji wydane zostało
z naruszeniem 32 ust. 1 pkt 2 oraz art. 62 ust. 1 ustawy o SC poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów prawa, co miało wpływ na wynik sprawy. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego sprowadza się w istocie do wadliwego wyboru przez organy orzekające normy prawnej zastosowanej w konkretnym stanie faktycznym.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a Ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone orzeczenie
i utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji oraz na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło