II SA/Ol 596/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnym domu dziecka oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku W.Ł. (dalej jako: skarżący) o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka P.K. w rodzinnym domu dziecka, decyzją z [...] nr: [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Starosty, przyznał wnioskowane świadczenie: 1/ od dnia [...] do dnia [...] w kwocie 64,52 zł; 2/ od dnia [...] do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka w kwocie 1000 zł miesięcznie. Decyzją z [...] nr [...] zmieniono wysokość przyznanego świadczenia na kwotę 1052,00 zł miesięcznie, począwszy od [...]. Decyzją z [...] nr: [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie uchylił własną decyzję z [...] z powodu faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka. Jednocześnie organ ustalił, że od [...] świadczenie nie przysługuje. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 39 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 5 w zw. z art. 87 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 998 ze zm.) dalej jako: ustawa o wspieraniu rodziny. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że małoletni P.K. - zgodnie z prawomocnym postanowieniem z [...] Sądu Rejonowego w N. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] - w dniu [...] został przekazany pod opiekę kandydatów na rodziców adopcyjnych i faktycznie opuścił rodzinny dom dziecka z tym dniem. W tej sytuacji należało uchylić decyzję z [...] przyznającą świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka i ustalić, że od [...] świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka nie przysługuje. Nie zgadzając się z tą decyzją, skarżący wniósł odwołanie podnosząc, że nie został zwolniony z opieki zastępczej nad małoletnim P.K. i nadal spoczywa na nim odpowiedzialność za małoletniego, aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o przysposobienie. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielono stanowisko organu I instancji, że wraz z dniem [...], tj. powierzeniem opieki nad dzieckiem kandydatom na rodziców adopcyjnych, odpadły przesłanki uzasadniające dalsze pobieranie przez skarżącego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnym domu dziecka. Zdaniem Kolegium, gdy bieżącą codzienną opiekę nad dzieckiem sprawują inne osoby, świadczenia osobie, która dotychczas taką opiekę wykonywała, nie przysługują. Nie można zatem uznać aby wystarczającym warunkiem do pobierania tego rodzaju świadczenia był sam fakt pozostawania w obrocie prawnym postanowienia sądu rodzinnego o umieszczeniu dziecka w rodzinnym domu dziecka. Kolegium przyjęło również, że decyzja z [...] przyznawała świadczenie na czas nieokreślony, a zatem istniały podstawy do jej uchylenia. Zmieniła się bowiem sytuacja faktyczna dziecka. Od tej decyzji W.Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie: - art. 35 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 81 i art. 87 ust. ustawy o wspieraniu rodziny; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) dalej jako: k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność ustalenia, kiedy doszło do faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, co miało istotne znaczenie dla ustalenia momentu, do którego w świetle przepisów ustawy o wspieraniu rodziny rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie i dodatki na pokrycie kosztów utrzymania. Skarżący podniósł, że organy nie wzięły pod uwagę interpretacji przepisów ustawy o wspieraniu rodziny dokonanej w piśmie z 26 marca 2019r. przez Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny wynika, iż umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu. Małoletni P.K. wraz ze swoją siostrą postanowieniem Sądu Rejonowego w N. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] z [...] został umieszczony w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżącego. Jeżeli zatem sąd nie uchylił postanowienia o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej, to brak jest podstaw do wstrzymania prowadzącemu rodzinny dom dziecka wypłaty świadczeń i dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy o wspieraniu rodziny. Zdaniem skarżącego, dopiero prawomocne postanowienie o przysposobieniu dziecka może stanowić podstawę do odmowy świadczeń. Skarżący podniósł nadto, że rozprawa o przysposobienie P.K. i jego siostry odbyła się [...], a postanowienie o przysposobieniu małoletnich przez kandydatów na rodziców adopcyjnych uprawomocniło się [...]. W jego ocenie dopiero ta data jest datą faktycznego opuszczenia przez małoletnich pieczy zastępczej. Okoliczność przekazania dzieci [...] kandydatom na rodziców adopcyjnych nie oznacza, że ustał obowiązek sprawowania pieczy zastępczej nad małoletnimi przez skarżącego. Jako opiekun prawny małoletnich był zobowiązany, do chwili uprawomocnienia się postanowienia sądowego o przysposobieniu, do opieki nad majątkiem dzieci oraz do monitorowania sytuacji dzieci. Skarżący czynił to dzwoniąc często do dzieci, odwiedzając je, opiekując się ich majątkiem, a także ponosił w tym celu koszty takie jak: zakup paliwa, ubrań, butów, zabawek edukacyjnych oraz artykułów spożywczych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu, z powodu faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka, decyzji własnej z [...] przyznającej skarżącemu świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka P.K. w rodzinnym domu dziecka. Organy obu instancji uznały, że wraz z dniem [...], tj. dniem powierzenia opieki nad dzieckiem kandydatom na rodziców adopcyjnych, odpadły przesłanki uzasadniające dalsze pobieranie przez skarżącego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnym domu dziecka. Natomiast w ocenie skarżącego okoliczność przekazania dziecka [...] kandydatom na rodziców adopcyjnych nie oznacza, że ustał obowiązek sprawowania przez niego pieczy zastępczej nad małoletnim i dopiero w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu małoletniego przez kandydatów na rodziców adopcyjnych nastąpiło faktyczne opuszczenie przez małoletniego pieczy zastępczej. Zdaniem skarżącego, brak było podstaw do wstrzymania prowadzącemu rodzinny dom dziecka wypłaty świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnym domu dziecka. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 tej ustawy, piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców. Jedną z form rodzinnej pieczy zastępczej są rodzinne domy dziecka (art. 39 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3 (art. 35 ust. 1 cyt. ustawy). Z przepisów ustawy o wspieraniu rodziny wynika ponadto, że prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde dziecko umieszczone w rodzinnym domu dziecka, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota 1000 zł miesięcznie (art. 80 ust. 1 pkt 2). Świadczenie to jest przyznawane od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka (art. 87 ust. 1 cyt. ustawy). W rozpoznawanej sprawie po umieszczeniu, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z [...], P.K. w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżącego, decyzją z [...] zostało skarżącemu przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. W decyzji wyraźnie wskazano, że przyznane świadczenie przysługuje do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka. Następnie małoletni – zgodnie z prawomocnym postanowieniem z [...] Sądu Rejonowego – w dniu [...] został przekazany pod opiekę kandydatów na rodziców adopcyjnych i faktycznie opuścił rodzinny dom dziecka z tym dniem. W tej sytuacji zasadnie organy obu instancji uznały, że z powodu faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka należy uchylić decyzję z dnia [...] przyznającą skarżącemu świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnym domu dziecka i ustalić, że od dnia [...] świadczenie to nie przysługuje skarżącemu. Skoro bowiem małoletni w dniu [...] został przekazany pod opiekę kandydatów na rodziców adopcyjnych, to nie można uznać że skarżący po tym dniu nadal sprawował nad nim pieczę. W postanowieniu o zabezpieczeniu Sądu Rejonowego z [...] wyraźnie wskazano, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o przysposobienie sprawowanie pieczy nad małoletnim i jego siostrą zostało powierzone kandydatom na rodziców adopcyjnych. Zatem bezsprzecznie w powyższym postanowieniu o zabezpieczeniu powierzono kandydatom na rodziców adopcyjnych sprawowanie bieżącej pieczy nad małoletnim przez czas trwania postępowania w tej sprawie. Z art. 1201 § 1 ustawy z 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 682 ze zm.) wynika bowiem, że przed orzeczeniem przysposobienia sąd opiekuńczy może określić sposób i okres osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym. W wypadku określenia styczności w formie pieczy nad dzieckiem stosuje się odpowiednio przepisy o rodzinach zastępczych, z tym że całkowite koszty utrzymania przysposabianego obciążają przysposabiającego (art. 1201 § 2 cyt. ustawy). W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że z dniem [...] małoletni faktycznie opuścił rodzinny dom dziecka prowadzony przez skarżącego, bowiem od tego dnia sprawowanie bieżącej pieczy nad nim zostało powierzone kandydatom na rodziców adopcyjnych na podstawie postanowienia Sądu wydanego w trybie postępowania zabezpieczającego. W tej sytuacji od [...] ustała podstawa do przyznania skarżącemu świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P.K. w rodzinnym domu dziecka. Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przez organy orzekające w tej sprawie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność ustalenia, kiedy doszło do faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Sąd uznał, że poczynione przez organy administracji ustalenia w niniejszej sprawie wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów ustawy o wspieraniu rodziny - nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Poza sporem pozostawała bowiem okoliczność, czemu nie oponował skarżący, iż dziecko od dnia [...] przebywa w miejscu zamieszkania kandydatów na rodziców adopcyjnych. Zatem to od tej daty dziecko faktycznie nie przebywało już w rodzinnym domu dziecka skarżącego. Należy również wyjaśnić, że zawarta w piśmie z dnia 26 marca 2019r. interpretacja przepisów ustawy o wspieraniu rodziny, dokonana przez Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej, nie jest wiążąca dla organów administracji, o czym wyraźnie wskazano w tym piśmie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.