II SA/Ol 609/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. i R. S. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przyznania A. S. prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, uzupełnionym następnie w zakresie braków formalnych i precyzującym zakres żądania, skarżąca - A. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, że jest emerytką i opiekuje się chorym mężem oraz straszą, chorą matką. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i matką. Do majątku małżonków należy dom o powierzchni ok. "[...]" (wartość: "[...]") oraz samochód osobowy ("[...]", rok prod. "[...]"). W rubrykach nr 8 i 10 skarżąca wykazała dochód własny z tytułu emerytury w kwocie "ok. "[...]"" oraz dochody męża i matki z tytułu odpowiednio renty i emerytury w kwotach odpowiednio "ok. "[...]"" i "ok. "[...]"", co stanowi łącznie ok. "[...]", natomiast w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" wpisała: "ok. "[...]" (leczenie męża, leczenie matki, utrzymanie domu, bieżące wydatki, spłata rat)". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i członków jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia skarżąca wezwana została do przedłożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanego w formularzu domu i działek, na których jest zlokalizowany ten dom oraz działek, na których zlokalizowany został budynek, którego pośrednio dotyczy niniejsza sprawa) oraz sytuacji finansowej (w zakresie odnoszącym się do dokładnej wysokości dochodów uzyskiwanych przez poszczególnych członków jej rodziny, wysokości i przeznaczenia wszystkich ponoszonych miesięcznie wydatków, a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącą i osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych z okresu od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 17 września 2018 r. Wyznaczony w nim termin upłynął zatem w dniu 24 września 2018 r. W terminie tym, skarżąca nie przedłożyła żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie złożyła też pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i w jakim ewentualnie zakresie. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej oraz finansowej w zakresie dokładnej wysokości dochodów 3-osobowej rodziny oraz wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nią wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącej w zakresie sytuacji materialnej jej 3-osobowej rodziny i tym samym ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jej 3-osobowej rodziny. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.