II SA/Ol 61/20

Dnia 23 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 roku sprawy ze skargi M. L. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w skorygowaniu punktów karnych oddala skargę. Pismem z dnia 4 listopada 2019 r. M. L. (skarżący) działając przez pełnomocnika złożył wniosek do Komendanta Wojewódzkiego Policji (organ) o korektę punktów karnych wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. We wniosku wskazano, że w dniu 20 października 2019 r. skarżącemu zostało zatrzymane słowackie prawo jazdy w związku z błędnym ustaleniem, przez funkcjonariusza przeprowadzającego kontrolę, iż kierowca przekroczył dopuszczalny limit 24 pkt. Jednakże w rzeczywistości informacja zawarta w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego była nieaktualna, gdyż ostatnie z wykroczeń popełnionych przez skarżącego miało miejsce w dniu 10 lutego 2013 r., a zatem, biorąc pod uwagę uregulowanie nałożonych na niego mandatów karnych, zatarcie ukarania nastąpiło w dniu 9 lutego 2014r. We wniosku powołano się również na § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, według którego organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania). Pismem z dnia 7 listopada 2019 r. skarżący ponowił swój wniosek powołując się m. in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. III SA/Łd 646/18, w którym według skarżącego Sąd wskazał, że wniosek o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji może być sporządzony wyłącznie na podstawie aktualnych wpisów ostatecznych, tj. takich, w których naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem i nie nastąpiło jeszcze zatarcie ukarania. Natomiast ukaranie zatarte, tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącego, nie może rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której ukaranie uległo zatarciu. W odpowiedzi pismem z dnia "[...]" organ odmówił wykreślenia skarżącego z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Organ wskazał, że skarżący przekroczył dozwolony limit punktów ostatecznych i tymczasowych, w związku z czterokrotnym naruszeniem przepisów ruchu drogowego. Po uprawomocnieniu się w dniu 14 czerwca 2013 r. wyroku w sprawie skarżącego punkty te stały się ostateczne, co stanowiło podstawę do wystosowania w dniu 20 czerwca 2013 r. wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wniosek o sprawdzenie kwalifikacji został wystosowany bez zbędnej zwłoki i w dniu 20 czerwca 2013 r. przedmiotowe naruszenia nie ulegały zatarciu. Przypisanie kierowcy punktów w ilości przekraczającej 24 tworzy zatem już nowy stan prawny z określonymi negatywnymi konsekwencjami dla kierowcy, który "zgromadził" wyższą liczbę punktów. Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. skarżący, działając przez pełnomocnika, wywiódł skargę na odmowę skorygowania liczby punktów karnych, wnosząc o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie skorygowania liczby punktów karnych na dzień złożenia wniosku." Zaskarżonej czynności zarzucono błędną wykładnię art. 130 ust. 2 w związku z art. 130 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego polegającą na uznaniu, że wykreślenie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisów ostatecznych w wyniku zatarcia ukarania nie powoduje wykreślenia punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną w jego wnioskach. Podkreślił, powołując się na to, że z treści § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2012 r. wynika jednoznacznie obowiązek organu usunięcia z ewidencji wpisu ostatecznego, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania za ten czyn. Wniosek może być bowiem sporządzony wyłącznie na podstawie aktualnych wpisów ostatecznych, tj. takich, w których naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem i nie nastąpiło jeszcze zatarcie ukarania. Zatarcie ukarania następuje z mocy samego prawa i oznacza, że po upływie okresu wskazanego w art. 46 Kodeksu wykroczeń ukaranie uważa się za niebyłe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zaprezentowaną w sprawie. Organ podniósł, że przyjęcie stanowiska skarżącego pozwalałoby na omijanie normy prawnej nakazującej poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należały, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie. Według zaś art. 146 § 1 tej ustawy, w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącego o usunięcie wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, ujawniające dokonanie czynności materialno-technicznej, polegającej na wpisaniu lub usunięciu punktów karnych w ewidencji, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1388/09, LEX nr 737489 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1968/14, LEX nr 1528979). Analogicznie przyjąć należy, że również czynność organu polegająca na odmowie usunięcia wpisów z ewidencji kierowców jako objętą przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Materialnoprawną podstawę kwestionowanej czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji stanowiły przepisy: ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488, zwane "rozporządzeniem"). Przepis art. 130 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia; liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, zawarte zostały w wydanym na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym – rozporządzeniu. W akcie tym określa się w szczególności, że ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji (§ 3 ust. 1), że wpisu do ewidencji dokonuje policjant lub pracownik jednostki Policji (§ 4 ust. 8) z tym, że wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostanie prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, a wpisu tymczasowego niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, jednakowoż po stwierdzeniu naruszenia jednym z ww. rozstrzygnięć wpis ten staje się wpisem ostatecznym (§ 4 ust. 1, 2 i 4). Natomiast stosownie do § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy – 20 punktów. Według zaś § 5 ust. 2 rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła. Z kolei, zgodnie z § 7 rozporządzenia, komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W takiej sytuacji ustawodawca założył, że wielokrotne naruszenia przepisów świadczą o utracie kwalifikacji i w związku z tym taka osoba powinna być poddana ich kontrolnemu sprawdzeniu. Treść obowiązujących przepisów ma charakter imperatywny i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania skierowania. Zobowiązują one starostę do podjęcia stosownych czynności w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem silnikowym liczby 24 punktów w ewidencji kierowców, a wydanie decyzji jest obligatoryjne w każdym wypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy określoną wyżej liczbę punktów w ewidencji kierowców. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak wynika z niezakwestionowanych ustaleń organu skarżący przekroczył dozwolony limit punktów ostatecznych i tymczasowych, w związku z czterokrotnym naruszeniem przepisów ruchu drogowego. Po uprawomocnieniu się w dniu 14 czerwca 2013 r. wyroku w sprawie skarżącego punkty te stały się ostateczne, przez co nie podlegały wykreśleniu. Potwierdzona została zatem zasadność naliczenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji kierowców. Tym samym organ zobowiązany był do podjęcia stosownych działań i skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jak wynika zaś z oświadczenia pełnomocnika skarżącego, złożonego na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. (protokół rozprawy, akta sądowe, k. – 38) skarżący przeszedł badania psychologiczne w 2013 lub 2014 r., a egzamin kontrolny miał w 2019 r. lub 2020 r., miało to miejsce już po zatrzymaniu prawa jazdy. Ponadto pełnomocnik skarżącego podał, że egzaminy kontrolne skarżący wykonał po listopadzie 2019 r.. Tym samym aktualnie po sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami punkty przypisane skarżącemu powinny podlegać eliminacji. Nie mogło tak się stać natomiast wcześniej, gdyż byłoby to działanie przedwczesne, stanowiące nadużycie prawa. Przeczyłoby ono celowości wskazanych przepisów i wypaczało ich sens, gdyż po upływie roku od wykonania kary za wykroczenie drogowe można byłoby się skutecznie ponownie ubiegać o uzyskanie prawa jazdy bez konieczności sprawdzenia kwalifikacji. Co istotne, wpisy dotyczące wykreślenia punktów karnych wobec upływu czasu, nie rozstrzygają automatycznie o bezprzedmiotowości innych postępowań powstałych na skutek przekroczenia 24 punktów karnych za naruszenia w ruchu drogowym, nawet jeżeli wpisy dotyczące naruszeń już zostały usunięte. Skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nastąpiło zaś przed zatarciem wykroczeń. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy bezsprzecznie wynika zatem, że organ w momencie rozpatrywania przedmiotowych wniosków skarżącego, nie miał podstaw prawnych do wykreślenia żądanych wpisów. W związku z powyższym podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na aprobatę, nie doszło bowiem do naruszenia przepisów w niej wskazanych. Niezasadnie bowiem skarżący powołuje się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 października 2018 r., III SA/Łd 646/18, w którym według niego podniesiono, że z treści § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2012 r. wynika jednoznacznie obowiązek organu usunięcia z ewidencji wpisu ostatecznego, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania za ten czyn. Przeciwnie, w przytoczonym wyroku Sąd podniósł, że zatarcie ukarania za wykroczenie drogowe, które następuje już po dacie wystąpienia przez Komendanta z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie podważa skuteczności tej czynności i faktu uzyskania przez kierowcę ponad 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym w okresie krótszym niż rok. Organ prowadzący ewidencję nie ma natomiast w świetle obowiązujących przepisów możliwości sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji bądź o skierowanie na badania psychologiczne na podstawie wpisów, które z mocy prawa powinny być w tej dacie z ewidencji kierowców usunięte lub nie powinny być do rejestru kierowców w ogóle wprowadzone, gdyż zatarcie ukarania nastąpiło przed ich odnotowaniem przez organ prowadzący ewidencję W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.