II SA/Ol 610/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący – A. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W rubryce nr 7.1. wykazał mieszkanie o powierzchni "[...]", w rubryce nr 10 – dochód własny z tytułu "opieki nad mamą" w kwocie 520 zł oraz dochód żony z tytułu emerytury w kwocie "[...]", a w rubryce nr 11 – dodał, iż jest osobą niepełnosprawną. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego żony oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących dochodów wykazanych w rubryce nr 10 oraz ewentualnego korzystania przez małżonków ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków; ewentualnej pomocy matki skarżącego, którą się opiekuje, w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie oraz wyciągów z rachunków bankowych jego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym oświadczył, iż w 2015 r. nie korzystali z żoną ze świadczeń z pomocy społecznej i z innych instytucji. Wyjaśnił, iż z pomocy finansowej matki nie korzysta, ponieważ w jej wieku i stanie zdrowia emerytura potrzebna jest jej na leki i wyżywienie. Wskazał, iż wysokość dochodów jego i jego żony to "[...]", na dowód czego załączył do pisma potwierdzające ten fakt kopie dokumentów. Dodał, iż opłaty stałe wynoszą "[...]" i są zmienne w zależności od zużycia energii, wody oraz gazu. Do tego dochodzą jeszcze wydatki na leki. Do pisma załączył kopie dokumentów, z których wynika wysokość opłat za mieszkanie, energię, gaz, TV, telefon i ubezpieczenie. Stwierdził, iż nie posiadają z żoną kredytów, ponieważ nie stać ich aby je spłacać – "ledwo da się z tego wyżyć". Oświadczył, iż posiadają jedno konto, na które wpływa emerytura żony, nie posiadają natomiast lokat i rachunków dewizowych. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego jej wniosek, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie zastosował się w pełni do zawartych w wezwaniu żądań, nie wyjaśniając przy tym przyczyn tego stanu rzeczy. Brak przedłożenia wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia natomiast dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego żony, a w konsekwencji również uwzględnienie jego wniosku. Zauważyć należy, iż skarżący zastosował się wprawdzie do wezwania, lecz nie w pełnym zakresie. Poza tym, że nie udzielił pełnych wyjaśnień na temat wysokości i rodzaju wszystkich ponoszonych wydatków, nie przedłożył przede wszystkim żądanych wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie, skarżący oświadczył, iż posiadają z żoną jedno konto, na które wpływa emerytura żony. Nie wyjaśnił jednak przyczyn nieprzedstawienia wyciągów z tego rachunku bankowego. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych wyciągów, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia natomiast ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i jego żony. Brak przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący i jego żona nie posiadają na tym rachunku środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż nieujawnienie przez skarżącego sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.