II SA/Ol 612/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Irena Szczepkowska (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 22 czerwca 2004 r. nr "[...]", wydaną z powołaniem się na art. 7 pkt 6, art. 39 ust. 2, art. 41 pkt l i art. 106 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta, odmówił E. K. przyznania świadczenia pieniężnego pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie 250 zł. Organ I instancji ustalił, że E. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną całkowicie niezdolną do pracy, pozostającą pod stałą opieką lekarską. Otrzymuje rentę, która po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, stanowi kwotę 508,59 zł. Świadczenie rentowe pomniejszane jest o potrącenia komornicze w wysokości 144,38 zł. Odmowę przyznania zasiłku celowego organ pomocy społecznej uzasadnił niespełnieniem przez wnioskodawcę kryterium dochodowego wynoszącego 461 zł. Kierując się przesłankami z art. 41 pkt l powołanej ustawy o pomocy społecznej organ I instancji rozważał również możliwość przyznania E. K. specjalnego zasiłku celowego. Organ ten stwierdził, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, nie pozwalają na przyznanie tego rodzaju świadczenia. Wskazano, iż w planie finansowym na rok 2004 przeznaczono na zadania własne kwotę 846.000 zł, wydatkując do dnia 31 maja 2004 r. kwotę 264.872 zł z przeznaczeniem na pomoc pieniężną w postaci zasiłków celowych i pomoc w naturze. Od tej decyzji E. K. wniósł odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i spowodowanie przyznania przez organ pomocy społecznej pomocy finansowej na zakup leków, które są niezbędne w jego codziennym życiu. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2004 r. nr "[...]", po rozpatrzeniu odwołania E. K., utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach tej decyzji organ odwoławczy podał, że miesięczny dochód odwołującego się, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w ust. l tego przepisu na kwotę 461 zł, co uzasadniało odmowę przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. l powołanej ustawy. Podzielono także argumentację organu I instancji, że na udzielenie E. K. pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego nie pozwalają organowi pomocy ograniczone środki finansowe. W konkluzji stwierdzono, iż rozumiejąc trudną sytuację osobistą E. K. i jednocześnie uwzględniając środki, jakimi dysponuje organ oraz liczbę osób w znacznie gorszej sytuacji oczekujących na udzielenie pomocy, Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję E. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o jej uchylenie i "nakazanie" przyznania mu pomocy w formie świadczeń pieniężnych w kwocie 250 zł na zakup leków w związku z pogarszającym się stanem jego zdrowia. Do skargi załączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 25 sierpnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i podniosło, że w skardze E. K. nie zakwestionował motywów tego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, przy czym Sąd nie jest związany granicami skargi. Organy orzekające w niniejszej sprawie, po prawidłowym ustaleniu, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, rozważały możliwość przyznania E. K. specjalnego zasiłku celowego w oparciu o art. 41 pkt l powołanej ustawy. Przepis ten daje organom pomocy społecznej możliwość przyznania w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe - specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie ulega zwrotowi. Decyzja organu administracji ma w tym zakresie charakter uznaniowy, bowiem z brzmienia art. 41 ustawy nie wynika zobowiązanie do przyznania specjalnego zasiłku celowego, a jedynie możliwość jego przyznania. Nie znaczy to jednak, że organ może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § l, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Art. 7 kpa stanowi, iż w toku w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Art. 77 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Natomiast według wskazań art. 4 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ ma zatem obowiązek rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego z uwzględnieniem wielkości posiadanych środków finansowych na tego rodzaju zasiłki oraz sytuacji innych ubiegających się o nie osób. Niewystarczającym jest jednak, jak to uczyniły organy orzekające w niniejszej sprawie, powołanie się na posiadanie ograniczonych środków finansowych uniemożliwiających przyznanie skarżącemu pomocy. Wprawdzie organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji wskazał na potrzebę udzielenia pomocy społecznej osobom znajdującym się w gorszej sytuacji niż skarżący, jednak twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Rozważając możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego organy obowiązane były w szczególności określić liczbę osób ubiegających się w tym czasie o pomoc oraz wskazać kryteria, jakie zostały wypracowane przy przyznawaniu świadczeń fakultatywnych z pomocy społecznej, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznania skarżącemu pomocy na zaspokojenie niezmiernie ważnej potrzeby życiowej, jaką jest zakup leków. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pomocy społecznej winien uzupełnić materiał dowodowy w zakresie wyżej wskazanym i poddać go analizie w aspekcie art. 41 pkt l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z uwzględnieniem unormowań art. 4 ust. 3 ustawy. Zważywszy na powyższe, Sąd uznał, że postępowanie administracyjne przed organami administracji obu instancji w niniejszej sprawie wykazało naruszenie przepisów art. 7, 77 § l i 107 § 3 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji oraz z mocy art. 152 ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.