II SA/Ol 617/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Kosowska Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ol 617/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 11 maja 2004r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S. P. przyznania uprawnienia do świadczenia, o którym mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu podano, iż we wnioskowanym okresie strona doznała prześladowań nie objętych przepisami ustawy. S. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Podniosła, iż domaga się przyznania świadczenia za doznane represje podczas przymusowych robót w czasie wojny, gdzie się urodziła i przebywała wraz z matką. Wyjaśniła, iż nie została poddana szczepieniom i z tego powodu od najmłodszych lat jest kaleką. Podała, iż obecnie jest inwalidką I grupy, utrzymuje się ze skromnej renty i nie otrzymuje żadnego innego świadczenia. Decyzją z dnia 4 sierpnia 2004r. wydaną po ponownym rozpatrzeniu wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia l września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Wskazano, iż wnioskodawczyni nie była deportowana do pracy przymusowej, lecz urodziła się w czasie pobytu rodziców na deportacji. Z tego względu odmówiono jej przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę na tę decyzję wniosła S. P., wnosząc o jej uchylenie. Podała, iż jej matka została wywieziona w czasie wojny w początkach ciąży na roboty przymusowe do III Rzeszy do miejscowości B. Tam urodziła się skarżąca. Z powodu braku szczepień zachorowała i do dzisiaj jest inwalidką niezdolną do pracy. Skarżąca wskazała, iż po wojnie, po powrocie do Polski z trudem ukończyła szkołę i zdobyła niezbędne przygotowanie do pracy, a obecnie jest na skromnej rencie. W ocenie skarżącej dostatecznie dużo ucierpiała w czasie wojny, a także poniosła uszczerbek na zdrowiu, co uzasadnia przyznanie jej świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wyjaśniono, iż organ nie kwestionuje ciężkiej sytuacji skarżącej w czasie wojny, lecz jedynie fakt iż nie został spełniony ustawowy warunek deportacji do pracy przymusowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oceniając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu stwierdzić należy, iż zostały wydane z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. l ust. l ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 póz. 395 ze zm.) świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym stosownie do art. 2 represją w rozumieniu ustawy jest: 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych lub religijnych, 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed l września 1939 r. na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, b) Związku Socjalistycznych Republik radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od 17 września 1939r. do dnia 5 lutego 1946r. oraz po tym okresie do końca 1948r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. W niniejszej sprawie słusznie organ przyjął, iż wniosek skarżącej należy rozpatrywać pod kątem przesłanek, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a powołanej ustawy. Jednakże uznano, iż w odniesieniu do skarżącej nie został spełniony warunek deportacji do pracy przymusowej, gdyż nie została ona deportowana, lecz urodziła się w trakcie pobytu rodziców na deportacji. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Należy przy tym przywołać przede wszystkim pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 sierpnia 2004r. (Sygn. akt OSK 135/04, niepublik.), iż o deportacji można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił przy tym uwagę na fakt, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym wykazanie wykonywania pracy przymusowej nie jest warunkiem uznania za represję w rozumieniu powołanej ustawy. Z tego względu przyjmuje się że osobą represjonowaną jest osoba deportowana do pracy przymusowej bez względu na wiek. Wskazano także, iż skoro w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003r. (Sygn. akt IIIRN 120/02, niepublik.) przyjęto, iż nie można zakładać że cel wywiezienia dziecka z rodzicami deportowanymi na roboty przymusowe do III Rzeszy był inny niż w stosunku do rodziców, to tak samo nie można zakładać, iż deportacja kobiety do pracy przymusowej, która urodziła dziecko po wywiezieniu nie rozciąga się na to dziecko. Skład orzekający w pełni podziela wyżej przytoczone poglądy. Nie powinno się bowiem różnicować sytuacji dzieci, które zostały wywiezione wraz z rodzicami i dzieci, które urodziły się już podczas deportacji matki, zwłaszcza iż w jednym i w drugim przypadku dzieci nie przebywały w miejscu deportacji dobrowolnie. Zatem biorąc pod uwagę powyższe wywody organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie jej uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję, a także decyzję ją poprzedzającą należało uchylić w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270). Sąd podjął rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.