II SA/Ol 618/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Tadeusz Lipiński (Spr.) Katarzyna Matczak Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję z "[...]" r.; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. J. kwotę 100,- (stu) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 31 grudnia 2001 r. M. J. złożył w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o uznanie go za osobę represjonowaną, powołując się na okoliczność, iż w czasie II wojny światowej został wysiedlony przez okupantów. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją Kierownika Urzędu z dnia 6 czerwca 2002 r. "[...]" ze względu na uchybienie przez wnioskodawcę terminowi określonemu w art. 4 ust 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, póz. 395 ze zm.) W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 7 października 2002 r. "[...]". W dniu 13 maja 2003 r. do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek M. J. o wznowienie postępowania w związku z uznaniem przez Trybunał Konstytucyjny ograniczeń czasowych w ubieganiu się o uprawnienia kombatanckie za niezgodne z konstytucją. Z uwagi na to, iż w konsekwencji orzeczenia Trybunału przepis art. 4 ust. 5 w/w ustawy utracił moc, Naczelny Sąd Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2003 r. skargi z M. J., uchylił w/w decyzje o umorzeniu postępowania "[...]". Decyzją z dnia 15 października 2003 r. "[...]" Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 4 ust l w/w ustawy, odmówił przyznania M. J. przedmiotowego świadczenia, stwierdzając iż strona nie przedstawiła w określonym terminie wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji. Kwestionując zawarte w decyzji rozstrzygnięcie M. J. wniósł do Kierownika Urzędu w dniu 3 listopada 2003 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 11 grudnia 2003 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 145 a Kpa, wznowił postępowanie umorzone decyzją z dnia 7 października 2002 r. Decyzją z dnia 12 grudnia 2003 r. "[...]" organ uchylił decyzje wydane przez siebie w obu instancjach tj. decyzje z 6 czerwca 2002 roku oraz z 7 października tegoż roku i odmówił przyznania wnioskowanego uprawnienia . W odpowiedzi na wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu w dniu 18 sierpnia 2004 r. wydał decyzję "[...]", którą uchylił pkt l (wobec tego, iż decyzje o umorzeniu postępowania zostały już uchylone wyrokiem sądu), utrzymał zaś w mocy pkt 2 zaskarżonej decyzji. W części uzasadnienia dotyczącej meritum sprawy organ, stwierdził, iż: pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, póz. 395 ze zm.) zawiera przepis art. 2 pkt 2 lit a tejże ustawy. Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed l września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Zatem nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Gdy idzie o samo pojęcie deportacji, przyjmuje się, iż praca wykonywana przymusowo na terytorium Rzeczypospolitej w granicach sprzed l września 1939 r., nawet poza miejscem stałego zamieszkania, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy. Kwestia ta była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Administracyjnego. W związku z tym, iż strona nie spełnia warunku zawartego we wskazanym przepisie, świadczenie nie może zostać przyznane. Podkreślając, iż Polska zaliczała się do terenów okupowanych przez III Rzeszę, M. J. w skardze do sądu administracyjnego zarzucił organowi naruszenie przepisów Konstytucji i Ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l i art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania przedmiotowych uprawnień spowodowało konieczność merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony. Uczyniono to decyzją z dnia 15 października 2003 r. Nie jest ona jednak ostateczna wobec nierozpoznania wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten został złożony w dniu 3 listopada 2003 roku powinien być przez organ rozpoznany a nie przeoczony czy też pominięty milczeniem, bo tak przecież postępować nie można, dla porządku podkreślić jedynie należy, że wniosek ten złożony został w terminie/gdyż decyzja z dnia 15 października 2003 roku została doręczona skarżącemu w dniu 27 października. W takim stanie sprawy należało po prostu rozpoznać wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy a nie wydawać kolejnych decyzji zapominając o tej wydanej wcześniej, która przecież na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie stała się ostateczna. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie sposób jest się oprzeć stwierdzeniu, że organ nie bacząc na to w jakim stanie jest sprawa wydawał kolejne decyzje nie zwracając zupełnie uwagi na to jakiej treści były poprzednie rozstrzygnięcia, takie zachowanie nie jest właściwe i tylko niepotrzebnie przedłuża trwające postępowanie. Innymi słowy nie należało wydawać decyzji z dnia 12 grudnia 2003 roku i 18 sierpnia 2004 roku tylko rozpoznać wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 3 listopada 2003 roku ( dotyczy decyzji z 15 października 2003 roku). Dlatego też uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 12 grudnia 2003 roku było niezbędne i konieczne, gdyż rozstrzygnięcie to porządkuje stan sprawy poprzez eliminację decyzji, które nie powinny być wydane, bo przecież w pierwszej kolejności należało ( wcześniej i obecnie ) rozpoznać wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z 3 listopada 2003 roku (znajduje się na stronie 26), gdyż od treści tego rozstrzygnięcia będzie uzależniony dalszy bieg niniejszej sprawy. Przedstawione wyżej rozważania zdają się w sposób oczywisty przekonywać o tym, że zaskarżona decyzja uchylona została na skutek bałaganu proceduralnego a nie błędu merytorycznego przy rozpoznawaniu sprawy trzeba jednak zauważyć to, że uzasadnienia wszystkich wydanych decyzji choć powołują się na argumenty prawne to w zbyt małym stopniu odnoszą je do sytuacji w jakiej znajdował się M. J., co być może pozwoliłoby skarżącemu na lepsze zrozumienie tego czy może on być uznany za osobę represjonowaną w myśl przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 roku. Dlatego też zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). W kwestii wykonalności uchylonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152, o kosztach zaś w oparciu o art. 200 tejże ustawy.