II SA/Ol 622/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w E. decyzją z dnia "[...]" nakazał J. K. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w miejscowości Ł., gm. K. na działce o nr "[...]". W uzasadnieniu wskazano, iż postanowieniem z dnia "[...]" nakazano inwestorowi przedstawienia zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 4 egzemplarze inwentaryzacji budowlanej powykonawczej wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz oceną stanu technicznego oczyszczalni, oświadczenie do dysponowania gruntem na cele budowlane oraz inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. W trakcie postępowania administracyjnego, po przesłuchaniu świadków, przeprowadzeniu wizji lokalnej oraz przeanalizowaniu zeznań J. K. stwierdzono, iż wymieniony wykonał nową przydomową oczyszczalnię ścieków bez zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w E. Jednocześnie inwestor nie przedstawił w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego decyzją z dnia "[...]" i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w E. nakazał rozbiórkę przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 września 2009r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. uchylił wskazaną decyzję oraz poprzedzające je postanowienie z dnia "[...]" i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w E. zgodnie z art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane postanowieniem z dnia "[...]" zobowiązał inwestora do przedstawienia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Jednakże do dnia wydania niniejszej decyzji inwestor nie wykonał obowiązków wynikających z postanowienia z dnia "[...]". Zgodnie zaś z art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1, który stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. K., wnosząc o jej uchylenie w całości. Odwołujący się zarzucił organowi naruszenie art.7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa. Podniósł brak merytorycznego uzasadnienia wydanej decyzji oraz nieustosunkowanie się do rozbieżności w przedmiocie kwalifikacji zrealizowanej inwestycji – czy jest to budowa oczyszczalni ścieków, czy też remont bądź modernizacja istniejącego obiektu budowlanego, tj. szamba z instalacjami. Powołał się na treść art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnej czynności mającej na celu ustalenie stanu faktycznego. W związku z tym podniósł, iż niezbędne jest przeprowadzenie ponownego postępowania administracyjnego mającego na celu jednoznaczne ustalenie kwalifikacji wykonanej inwestycji, okresu zrealizowania inwestycji oraz parametrów technicznych. Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia "[...]" utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie organu nadzoru stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony prawidłowo. Stwierdzono, iż nastąpiła budowa nowego obiektu – przydomowej oczyszczalni ścieków, nie zaś modernizacja istniejącego szamba wraz z instalacjami. Jednocześnie wskazano, iż stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane zamiar budowy przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności 7,5m³ na dobę wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W niniejszej sprawie inwestor tego obowiązku nie dopełnił. W związku z powyższym należy uznać za prawidłowe prowadzenie postępowania w trybie art. 49b Prawa budowlanego. Zaznaczono również, iż sam fakt niedostatecznego uzasadnienia decyzji, na który wskazuje odwołujący, nie może stanowić podstawy jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, w związku z faktem, iż w ocenie organu odwoławczego przedmiotowe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było zgodne z obowiązującymi regulacjami Prawa budowlanego oraz procedury administracyjnej postanowiono jak w sentencji. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. K., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż organ naruszył przepis art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie przeprowadził czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego. Organ oparł się w całości na zeznaniach skarżącego i świadków, bez faktycznego ustalenia wielkości i rodzaju oczyszczalni ścieków. Przedłożony "typowy projekt oczyszczalni ścieków" nie może stanowić głównego dowodu, bowiem nie wynika z niego, jaki faktycznie typ i rodzaj oczyszczalni został w danej sprawie zainstalowany. Organ nie przeprowadził dowodu w tym zakresie, czym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Z kolei z zasady prawdy obiektywnej wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Podmiot, do którego adresowane jest orzeczenie ma prawo wiedzieć, jakimi przesłankami kierował się organ, który wydawał zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, a nie domyślać się co było tego przyczyną. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący i sumienny całego materiału dowodowego. Tymczasem w niniejszej sprawie ustalenia organów są sprzeczne z istniejącym stanem faktycznym. Jak wynika z zeznań byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości, przed wrześniem 2005r. znajdowała się tam instalacja kanalizacyjna i zbiornik szamba, który z powodu upływu czasu mógł być nieszczelny. Istniała zatem potrzeba wyeliminowania nieszczelności i poprawienia skuteczności funkcjonowania szamba. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych, skarżący podniósł, że zbiornik na nieczystości ciekłe nie stanowi obiektu budowlanego ani jego części, a urządzenie techniczne zapewniające użytkowanie obiektu budowlanego z jego przeznaczeniem. Dlatego też przepisy art. 48, art. 50 oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane nie mają w tym przypadku zastosowania. Istniejący zbiornik na nieczystości wymagał modernizacji dla uniknięcia degradacji środowiska, więc funkcję szamba przejęła przydomowa oczyszczalnia ścieków, dalej więc pełniła ona rolę urządzenia technicznego zapewniającego użytkowanie obiektu budowlanego jakim jest budynek mieszkalny. W ocenie skarżącego nie może budzić wątpliwości fakt, iż podjęte przez niego "roboty budowlane" nie polegały na budowie obiektu budowlanego. Jeżeli zatem w myśl art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego szambo jest urządzeniem budowlanym, to z uwzględnieniem pojęcia robót budowlanych, przez które rozumieć należy budowę, ale także prace polegające na montażu lub remoncie, należy przyjąć, że połączona z istniejącym już szambem, nie będącym obiektem budowlanym, oczyszczalnia ścieków pełniąca identyczną funkcję dla budynku mieszkalnego nie jest również częścią obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego. Tym samym, podjęte przez skarżącego roboty budowlane stanowią inny przypadek robót budowlanych, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Reasumując, skarżący wskazał, iż wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków zastępującej szambo jako samodzielnego urządzenia budowlanego dla istniejącego obiektu nie jest budową obiektu budowlanego ani jego części w rozumieniu Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały w sposób wyczerpujący wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniesiono, iż zarzuty wskazywane przez skarżącego nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym przedmiotowego postępowania. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób rzetelny i zgodny z regulacjami zarówno prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej dokonał ustalenia stanu faktycznego, a podjęte rozstrzygnięcie wobec braku woli ze strony skarżącego w przedmiocie wdrożenia tzw. procedury legalizacyjnej w świetle zapisu art. 49b ust. 1 należy uznać za jedyne dopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) stanowi, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Te przepisy z kolei określają jakie roboty budowlane nie wymagają pozwolenia, a jakie wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50m3 na dobę. Jednakże w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane inwestycja taka wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Z protokołu kontroli wynika, iż przedmiotowa oczyszczalnia ścieków ma pojemność do 2,5m3. Zatem stosownie do powołanych przepisów nie ulega wątpliwości, iż jej budowa wymagała zgłoszenia organowi administracji, czego skarżący nie dokonał. Przy tym zasadnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż wykonane roboty budowlane nie mogą być uznane za remont. Zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego przez remont należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym, zaś z ustaleń organu wynika zaś, iż skarżący zlikwidował istniejące szambo poprzez jego zasypanie, a w jego miejsce wykonał przydomową oczyszczalnię ścieków. Nie można w związku z tym podzielić zarzutów skrzącego odnośnie niewyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Zasadnie jednak skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie zastosowano niewłaściwe przepisy. Wskazać bowiem należy, iż nakaz rozbiórki wydany na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego może dotyczyć wyłącznie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Natomiast przydomową oczyszczalnię ścieków należy zakwalifikować do urządzeń budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego urządzeniem budowlanym jest urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Skoro zaś jest to urządzenie budowlane, to w przypadku samowoli budowlanej będą miały zastosowanie przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego, które stosuje się w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe wskazania organ nadzoru budowlanego winien ponownie przeprowadzić postępowanie w niniejszej sprawie przy zastosowaniu właściwego trybu określonego przepisami prawa. Wobec powyższego należy uznać, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.