II SA/Ol 625/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Alicja Jaszczak-Sikora (Spr.) Irena Szczepkowska Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie wysokości zasiłku stałego - oddala skargę. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta O., decyzją z 7 maja 2004 r. przyznał R. G. zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie. W dniu 8 czerwca 2004 r. R. G. zawiadomił ośrodek pomocy społecznej o uzyskaniu dochodu za okres od stycznia do maja 2004 r. w kwocie 615,36zł. z tytułu wykonywania czynności ławnika w sądzie powszechnym. Organ pomocy społecznej decyzją z 23 czerwca 2004 r. "[...]" zmienił swą wcześniejszą decyzję, ustalając wysokość zasiłku stałego od l lipca 2004 r. do 30 listopada 2004 r. na kwotę 337,93 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji R. G. zakwestionował jej zasadność twierdząc, iż brak było podstawy prawnej do zmiany wysokości zasiłku , ponieważ rekompensata pieniężna za wykonywanie czynności ławnika nie jest dochodem stałym. Wywodził, że przed wydaniem decyzji nie został mu przedstawiony wywiad rodzinny i środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej. Decyzją z dnia 19 sierpnia 2004 r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż zmiana sytuacji dochodowej strony, stosownie do art. 106 § 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), stanowi obligatoryjną przesłankę zmiany decyzji ostatecznej. Dlatego Miejski Ośrodek pomocy Społecznej, uzyskawszy informację o zmianie sytuacji dochodowej odwołującego się, musiał z urzędu wszcząć postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek stały i wydać decyzję zmieniającą wysokość przyznanego świadczenia. Organ drugiej instancji stwierdził jednak, iż została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, ponieważ stronie nie zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany wysokości zasiłku i to legło u podstaw zmiany decyzji. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego R. G. zarzucił, iż organ odwoławczy nie rozstrzygnął, czy otrzymywana przez ławnika rekompensata pieniężna stanowi dochód mający wpływ na wysokość świadczenia z opieki społecznej. Nadal twierdził, iż organy rozpoznające jego sprawę nie wzięły pod uwagę , że dochód , który uzyskuje jako ławnik, nie jest dochodem stałym. Ponadto zarzucał, że decyzja z dnia 23.06.2004r. została wydana z naruszeniem art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wywodziło, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji konieczny jest udział strony, aby już na tym etapie mogła ona podnosić zarzuty i przedstawiać argumenty, a nie dopiero w postępowaniu odwoławczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, póz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocena zaskarżonej decyzji sprowadza się więc do rozważenia, czy przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej nie zostało wykazane, by organ odwoławczy dopuścił się tego rodzaju naruszeń. Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. ( art. 106 ust. l i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej - Dz. U Nr 64, póz. 539 ze zmianami- zwanej dalej ustawą) Według art. 106 ust. 5 ustawy decyzja taka podlega zmianie na niekorzyść strony , bez jej zgody, w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy definiuje dochód jako sumę miesięcznych przychodów , bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych , składki na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa nie rozróżnia pojęć dochodu stałego i dochodu okresowego. Przewiduje natomiast weryfikację wysokości dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia uprawnień do świadczeń z opieki społecznej w razie uzyskania wszelkiego dochodu, nawet jednorazowego przekraczającego określoną wysokość. W jaki sposób należy dokonywać oceny sytuacji dochodowej strony korzystającej z pomocy społecznej w razie jej zmiany wskazuje przepis art. 8 ust. 11 i 12 ustawy. Bezzasadne jest powoływanie się skarżącego na to, że przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o ustroju sądów powszechnych. ( Dz. U Nr 98, póz. 1070 ze zmianami) nie określają, iż przychody pieniężne za czynności ławnika mają wpływ na wysokość świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. Art. 172 § 3 tej ustawy daje ławnikowi prawo do otrzymania rekompensaty pieniężnej za czas wykonywania czynności w sądzie, lecz kwestię, czy jest to dochód mający wpływ na wysokość zasiłku z pomocy społecznej , reguluje wyłącznie ustawa o pomocy społecznej. Ta zaś jako dochód traktuje wszelkie przychody bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania. Wobec tego podzielić należy stanowisko Kolegium odwoławczego , że w sytuacji , gdy organ pierwszej instancji powziął wiadomość o uzyskiwaniu przez skarżącego nowych dochodów, zobligowany był do wszczęcia postępowania zmierzającego do ustalenia , jaki ewentualny wpływ ma ten fakt na prawo i wysokość przyznanego wcześniej świadczenia. Wprawdzie Kolegium nie odpowiedziało wprost na wątpliwości R. G., czy dochód uzyskiwany za czynności ławnika jest dochodem w rozumieniu ustawy, wskazało jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji że w okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji musiał wydać decyzję zmieniającą wysokość przyznanego zasiłku. Wywody te wskazują, ,iż organ odwoławczy dochód skarżącego uzyskiwany w Sądzie Okręgowym potraktował jako dochód określony ustawą o pomocy społecznej. Jak słusznie jednak zauważył organ drugiej instancji przy wszczęciu postępowania z urzędu obowiązkiem organu było , zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomić o tym stronę. Organ pierwszej instancji niewątpliwie obowiązku tego zaniedbał. W aktach sprawy administracyjnej brak jest bowiem dowodu doręczenia R. G. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego, a on sam w odwołaniu od decyzji zarzucał, że nie został o tym poinformowany i, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.106 ust. 4 ustawy, nie przeprowadzono przed wydaniem decyzji rodzinnego wywiadu środowiskowego. Działanie takie naruszyło zasadę wyrażoną w art. 10 § l k.p.a., nakładającą na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienie wypowiedzenia się w sprawie. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego stanowiło wadę procesową uzasadniającą uchylenie decyzji zmieniającej wysokość zasiłku stałego przez organ drugiej instancji. Z powyższych względów należało uznać, że kasatoryjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie naruszyła prawa i wobec tego skargę, jako bezzasadną należało oddalić , na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270)