II SA/Ol 626/19

Dnia 15 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2019 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania zasiłku dla opiekuna i świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. Postanowieniem z dnia "[...]" wydanym przez Prezydenta O., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 145a § 1 i § 2, art. 147, art. 149 § 3 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018r., poz. 2220 ze zm., dalej jako: u.ś.r.), po rozpoznaniu wniosku W. S. (dalej jako: strona lub skarżący), odmówiono wznowienia postępowań zakończonych: decyzją z dnia "[...]" odmawiającą przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego oraz decyzją z dnia "[...]" przyznającą wnioskodawcy zasiłek dla opiekuna, w związku z ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. (sygn. akt K 38/13). W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu, bowiem zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. Powołany we wniosku wyrok TK został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 23 października 2014r., a zatem wskazany termin upłynął z dniem 23 listopada 2014r. Tymczasem wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu w dniu 25 kwietnia 2019r. Ponadto organ I instancji stwierdził, że ogłoszenie wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw nie może być uznane za nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję zaznaczając, że w przypadku decyzji z dnia "[...]" w dniu jej wydania opisany wyżej wyrok TK był organowi znany. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając rażące naruszenie prawa i wniosła o jego uchylenie. Wskazano, że podstawą jego wniosku jest decyzja Kolegium z dnia "[...]", którą w jego ocenie należy uznać za nową okoliczność faktyczną lub dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi oraz wyrok TK z dnia 21 października 2014r. Podniesiono, że Trybunał orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP, który to przepis stanowił materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanych decyzji administracyjnych, a tym samym zachodzi określona w art. 145a § 1 k.p.a. przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazał, że fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wyklucza go z prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym należy dokonać wyboru i strona takiego wyboru dokonała, bowiem złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazano, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która istnieje w obrocie prawnym. Tymczasem decyzja z dnia "[...]" została uchylona decyzją z dnia "[...]", a tym samym w tym zakresie należało odmówić wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia "[...]" Kolegium uznało, że podstawą uzasadniającą, według strony, przeprowadzenie postępowania wznowieniowego był art. 145 § 1 pkt 5 i art. 145a § 1 k.p.a. Jednakże możliwość wznowienia postępowania w oparciu o te przesłanki uwarunkowana jest zachowaniem ściśle określonych, nie podlegających przywróceniu, terminów, które w tej sprawie nie zostały zachowane. Zgodnie bowiem z art. 145a § 1 w zw. z art. 145a § 2 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, przy czym w takim przypadku skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. Termin wskazany w art. 145a § 2 k.p.a. nie mógł być zachowany, chociażby ze względu na datę wydania kwestionowanej decyzji tj. "[...]" i datę ogłoszenia wyroku TK z dnia 21 października 2014r. Natomiast przyjmując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to także nie został zachowany termin z art. 148 § 1 k.p.a., gdyż zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Strona wiedziała o wejściu w życie przedmiotowego wyroku TK co najmniej od stycznia 2016r., bowiem na wyrok ten powołał się w swoim uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 5 stycznia 2016r. (sygn. akt II SA/Ol 924/15), rozstrzygając w przedmiocie skargi strony na decyzję Kolegium z dnia "[...]". W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił organom naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 145a § 2 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. i art. 148 § 8 k.p.a. oraz wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji jako naruszających prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie otrzymał od organu I instancji żadnej decyzji w zakresie przyznania świadczenia. Ponadto w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie zostały przekroczone terminy do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia za dodatkowy okres. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśniono, że decyzją z dnia "[...]" Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką począwszy od 1 listopada 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe i odpowiada obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja wznowienia postępowania należy do tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania, a jej celem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, według określonych w prawie kryteriów, lecz zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że wznowienie postępowania może nastąpić w sprawach administracyjnych zakończonych rozstrzygnięciem ostatecznym. Nie można wznowić postępowania w odniesieniu do rozstrzygnięcia wyeliminowanego z obrotu prawnego. Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego określa art. 145 § 1 oraz art. 145a k.p.a. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi w przypadku, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1pkt 5 k.p.a.). Przy czym w myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie wniosku jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2019r., sygn. akt VII SA/Wa 2624/18, LEX nr 2699564). Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Ponadto można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art. 145a § 1 k.p.a.). W tej sytuacji skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK (art. 145a § 2 k.p.a.). Wyjaśnić należy, że podanie o wznowienie postępowania podlega najpierw badaniu pod względem formalnym, a w szczególności organ winien ustalić, czy został zachowany termin do jego wniesienia. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie jest bowiem dopuszczalne w każdym czasie. Przy czym na etapie badania wymogów formalnych podania o wznowienie postępowania organ nie bada prawidłowości przebiegu postępowania, którego dotyczy wniosek, a jedynie ocenia czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania. Etap wstępny kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 par. 1 k.p.a.), który otwiera etap merytorycznego rozpoznania wniosku, albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2019r. zażądał wznowienia postępowania i uchylenia decyzji Prezydenta O. z dnia "[...]", a także decyzji tego organu z dnia "[...]", wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący podniósł, że zakwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1b u.ś.r., który został uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem TK z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13. Należy zatem wskazać, że decyzją z dnia "[...]" organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką od dnia 1 lipca 2013r. na czas nieokreślony. Następnie decyzją z dnia "[...]" uchylono ostateczną decyzję z dnia "[...]" i odmówiono skarżącemu zasiłku dla opiekuna na okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 30 czerwca 2014r., jednocześnie przyznając to świadczenie od dnia 1 lipca 2014r. na czas nieokreślony. Tym samym należy stwierdzić, że decyzja z dnia "[...]", którą we wniosku wskazał skarżący, nie funkcjonuje już w obrocie prawnym, a więc nie może być ona przedmiotem postępowania o wznowienie. Jak bowiem wcześniej wskazano wznowienie postępowania może nastąpić jedynie w sprawach administracyjnych zakończonych rozstrzygnięciem ostatecznym. Z kolei w odniesieniu do decyzji z dnia "[...]", która odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotowy wyrok TK z dnia 21 października 2014r. (sygn. akt K 38/13) został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 23 października 2014r. Tym samym, przyjmując jako podstawę wniesienia wniosku o wznowienie postępowania przepis art.145a §1 k.p.a., należy stwierdzić, że termin jednego miesiąca na wniesienie skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., upłynął z dniem 23 listopada 2014r. Ponadto – jak słusznie wskazało Kolegium – wznowienie postepowania w związku z wydaniem wyroku przez Trybunału Konstytucyjny może dotyczyć tyko takich decyzji, które są ostateczne w dacie wejścia w życie rozstrzygnięcia przez Trybunału. Natomiast decyzja, której dotyczy wniosek został wydana w dniu "[...]", a zatem kilka miesięcy po orzeczeniu Trybunału. W związku z tym przedmiotowy przepis w ogóle nie ma w tej sprawie zastosowania. Rozpatrując natomiast wniosek skarżącego o wznowienie postepowania na podstawie art. 145 § 1pkt 5 k.p.a. należy wskazać, że określony w art. 148 § 1 k.p.a. termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, również został przekroczony. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy na wyrok Trybunału powołał się tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 stycznia 2016r. (sygn. akt II SA/Ol 924/15), którym oddalono skargę skarżącego na decyzję Kolegium z dnia "[...]". Zatem także w przypadku tej przesłanki termin do złożenia wniosku został przekroczony. Natomiast podkreślić należy, że decyzją z dnia "[...]" Kolegium, opierając się o wyrok TK z dnia 21 października 2014r., uchyliło decyzję Prezydenta O. z dnia "[...]" odmawiającą ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i orzekło co do istoty w ten sposób, że przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1477 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2018r. do dnia 31 grudnia 2018r. oraz w kwocie 1583 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2019r. bezterminowo. Okoliczność ta nie ma jednak żadnego wpływu na ocenę, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania z wyżej wskazanych względów został wniesiony po terminie i dlatego zasadnie organ odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.