II SA/Ol 633/18

Dnia 15 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 roku sprawy ze skarg G. J. i J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[,,,]" nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej G. J. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego a na rzecz skarżącego J. I. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy W., na podstawie art. 37, art. 77 ust. 1 , art. 79 ust. 1 , art. 80 oraz art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017r., poz. 1405 ze zm., dalej jako: u.i.o.ś.), § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016r. poz. 71) oraz art. 104 i 106 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: k.p.a.), odmówił S. M. (dalej jako: inwestor) określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie jednego budynku inwentarskiego, przeznaczonego do chowu trzody chlewnej na działce nr "[...]" obręb Ł., gmina W. W uzasadnieniu podano, że jest to trzecia decyzja wydana w niniejszej sprawie, bowiem poprzednie – z dnia "[...]" oraz z dnia "[...]" zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzjami – odpowiednio – z dnia "[...]" oraz z dnia "[...]". Podano, że biorąc pod uwagę treść zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, w tym m.in. raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanej inwestycji złożonego do akt sprawy w dniu 2 grudnia 2015r. oraz jego uzupełnienia przedłożonego przez inwestora w dniu 6 marca 2017r., a także opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. (dalej jako: RDOŚ w O.) i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej jako: PPIS w B.) organ uznał, iż z uwagi na niekorzystną zmianę walorów krajobrazowych w otoczeniu planowanego przedsięwzięcia, silny konflikt społeczny oraz interes publiczny związany z protestami lokalnej społeczności wobec przedmiotowej inwestycji, co daje podstawę do stwierdzenia, że cel inwestycji nie znajduje akceptacji społecznej, nie można podzielić stanowiska organów uzgadniających i w związku z tym odmówiono określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Podniesiono, iż powstanie budynku inwentarskiego przeznaczonego do hodowli trzody chlewnej na terenie miejscowości o zwartej zabudowie wiąże się z uciążliwościami powstałymi zarówno na etapie samej budowy, jak i podczas użytkowania oraz prowadzenia hodowli. Mimo wprowadzenia przez inwestora szeregu rozwiązań związanych ze zniwelowaniem uciążliwości odorowych, m.in. najnowocześniejszych technik wentylacji pomieszczeń i składowania powstałej gnojowicy, w ocenie organu uciążliwości pojawiać się będą w przypadku nieodpowiedniej pracy wentylacji, jej konserwacji oraz braku w dostawie energii potrzebnej do ich działania, zaś duża ilość odprowadzanych odpadów będzie powodować uciążliwości odorowe mimo znacznej odległości. Ponadto areał potrzebny na rozprowadzenie gnojowicy może być niewystarczający. Podniesiono kwestię ograniczonego zaufania co do osoby inwestora, który mimo posiadania w obecnym budynku inwentarskim rozwiązań pozwalających ograniczyć uciążliwości odorowe, nie stosuje ich, a tym samym jest wysokie prawdopodobieństwo występowania takich praktyk w nowo wybudowanym kompleksie. Podniesiono, iż w złożonych przez inwestora dokumentach niedokładnie opisano elementy określające wpływ inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi. Nie określono dokładnie obszaru oddziaływania inwestycji przez co trudno ustalić, jakie jest jej faktyczne oddziaływanie. Zbyt ogólnie został potraktowany również wpływ przedsięwzięcia na chronione obszary Natura 2000. Powołując się na jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej - zasadę przezorności (art. 191 Traktatu o Unii Europejskiej) – wskazano, że wszystkie możliwości wystąpienia negatywnych skutków należy traktować jak pewność ich wystąpienia. Zasada ta obliguje do udowodnienia, że działalność planowana nie spowoduje występowania negatywnych skutków dla środowiska, w przypadku nie przedstawienia takich dowodów winno się robić wszystko w kierunku jego ochrony. Odzwierciedleniem tej zasady jest wydanie negatywnej decyzji dla planowanej inwestycji, której skutki oddziaływania na środowisko są niepewne, niejasne i wątpliwe. W ocenie organu tak duża inwestycja powinna znajdować się w znacznej odległości od najbliższych zabudowań, co najmniej 3-4 km. Natomiast jej powstanie spowoduje duży konflikt społeczny, którego władze gminy nie będą w stanie rozwiązać przez długie lata. Podano przy tym, że nawet niskie stężenia amoniaku i siarkowodoru - zawsze powstające przy tego typu obiektach - są odczuwalne i w znacznym stopniu pogarszają stan życia okolicznych mieszkańców. Natomiast atutem gminy W. jest czyste środowisko naturalne, które podnosi poziom atrakcyjności turystycznej gminy, a ponadto ponad połowa terenu Gminy znajduje się w obszarze chronionego krajobrazu. Realizacja przedmiotowej inwestycji wiąże się z powstaniem uciążliwości, które zablokują otwarcie się gminy na rozwój agroturystyki. Ponadto mieszkańcy w swoich protestach podkreślają, że już istniejąca zabudowa jest powodem licznych zachorowań i uciążliwości zdrowotnych, a na podstawie swoich doświadczeń oraz obaw co do mającej powstać chlewni wyrazili swój stanowczy sprzeciw. Inwestor z kolei, mimo posiadania przez niego licznych terenów poza zwartą zabudową, odmówił zmiany lokalizacji inwestycji, kierując się przesłanką braku ekonomiczności, pomimo zapewnienia lokalnych władz o pomocy przy realizacji przedsięwzięcia poprzez np. zapewnienie dojazdu i remontu gminnych dróg dojazdowych do potencjalnej działki, na której mógłby znajdować się planowany budynek inwentarski. Podkreślono, iż w miejscowości dominują małe gospodarstwa rolne, a sąsiedztwo Natury 2000 sprzyja rozwojowi właśnie takich gospodarstw. W związku zaś z możliwością powstania planowanej inwestycji zmniejsza się wartość tych nieruchomości gruntowych, jak i budynków mieszkalnych. Podniesiono, że inwestor wskazuje jako alternatywny wariant przedsięwzięcia rozbudowę istniejącej już na działce nr "[...]" chlewni. Obecny budynek inwentarski wyposażony jest w technologie, która pozwala na zniwelowanie uciążliwości zapachowych jednakże jest stosowany w znikomy sposób, a jego rozbudowa wiązałaby się z nasileniem tych uciążliwości, co więcej położona jest zaledwie kilka metrów od budynków mieszkalnych co nie może mieć miejsca ze względów zarówno zdrowotnych, jak i gospodarczych. Inwestor zapewnia także, że w przypadku budowy przedmiotowej chlewni zostanie zaprzestana hodowla w obecnym obiekcie, ale nie jest określone w raporcie, w jakim czasie zostanie zlikwidowana, czy zostaną zlikwidowane budynki składające się na gospodarstwo i jak zostanie zagospodarowany ten teren. Ponadto w toku prowadzonego postępowania ujawnił się fakt, iż obecne budynki gospodarcze, w których jest intensywna hodowla trzody chlewnej zostały rozbudowane bez wymaganych pozwoleń budowlanych. Powołując się na przedłożoną ekspertyzę wskazano na szereg wątpliwości co do mającej powstać inwestycji, m.in. wpływ przedmiotowej inwestycji na przyrodę i krajobraz, wpływ na okoliczną roślinność oraz występowanie gatunków chronionych, a także rodzaj i skale emisji wytwarzanych przez przedmiotową inwestycję oraz rolnicze wykorzystanie gnojowicy pochodzącej z przedmiotowej inwestycji. Podkreślono, iż rolnicze wykorzystanie gnojowicy przez inwestora na działkach niespełniających wymogów oznaczać będzie zagrożenie dla gleb, wód powierzchniowych (wzrost eutrofizacji stawów i cieków Rowu Ł., Dopływu spod Ż., B., Zbiornika P. i rzeki P., która objęta jest ochroną rezerwatową i jako Obszary Natura 2000) i podziemnych oraz uciążliwości dla ludzi w wyniku dodatkowej emisji odorów. Z kolei rolnicze wykorzystanie całej gnojowicy jedynie na działkach spełniających warunkowo wymogi rolniczego wykorzystania gnojowicy o pow. 7,86 ha zamiast 30 ha oznaczać będzie przenawożenie gleb, przekroczenie dopuszczalnej dawki azotu oraz wzmożoną eutrofizację wód powierzchniowych i degradację środowiska. W związku z powyższym inwestor w przedłożonym uzupełnieniu do raportu załączył kopię umów z rolnikami na wykorzystanie gnojowicy na polach, których są właścicielami. Jednakże po przeanalizowaniu map będących w zasobach organu stwierdzono, że działki, na których gnojowica prawdopodobnie będzie wykorzystywana, podobnie jak działki inwestora nie spełniają wszystkich wymogów by mogły być nawożone. Powołano się także na pismo Fundacji "[...]", która przedstawiła swoje stanowisko, wyliczając szereg argumentów świadczących o negatywnych skutkach jakie wystąpią w przypadku powstania przedmiotowego obiektu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył inwestor, podnosząc zarzut naruszenia: - art. 80 u.i.o.ś. poprzez jego niezastosowanie i oparcie decyzji na pozaustawowych przesłankach; - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie; - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem rozważenia jego całokształtu; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła organ do odmiennych niż zawarte w tym materiale konkluzji i w konsekwencji wydanie decyzji odmownej. Mając na uwadze powyższe zarzuty strona odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Podniesiono, iż kolejna odmowna decyzja organu I instancji została oparta w zasadzie jedynie na wątpliwościach organu oraz na obawach i protestach części lokalnego społeczeństwa. Podkreślono, iż skala planowanej inwestycji jest niewielka, bowiem dotyczy jednego budynku inwentarskiego z zapleczem magazynowym i pomieszczeniem socjalnym o obsadzie stanowisk hodowlanych wynoszącej 154,72 DJP, a po zrealizowaniu wskazanego budynku na działce nr "[...]", zostanie zlikwidowana hodowla w istniejących dwóch budynkach inwentarskich, zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkalnej, co jest jednym z warunków zgody na realizację przedsięwzięcia zawartym w postanowieniu RDOŚ. Odnosząc się do kwestii wykorzystania powstałej gnojowicy odwołujący się zaznaczył, iż przedstawiony przez niego wariant zagospodarowania przewidywanej do wytwarzania gnojowicy został pozytywnie zaopiniowany przez RDOŚ oraz PPIS. Jednakże ze względu na brak zrozumienia ze strony lokalnej społeczności oraz organu I instancji zasadności zastosowania zbiornika magazynowego inwestor podjął decyzję o przekazywaniu powstającej gnojowicy właścicielowi gospodarstwa rolnego, który prowadzi uprawy rolnicze na własnych polach, oddalonych w linii prostej o ok. 18 km od miejscowości Ł., a kopie oświadczeń w tej sprawie załączono do złożonego odwołania. Strona odwołująca się podkreśliła, iż uwzględnienie w projekcie inwestycji zamkniętego bezodpływowego zbiornika o odpowiedniej pojemności w celu magazynowania gnojowicy ograniczy do minimum uciążliwości odorowe, a deklaracja inwestora o stosowaniu preparatu ograniczającego o co najmniej 50% emisję amoniaku, tj. substancji złowonnej, będzie miała radykalny wpływ na ograniczenie uciążliwości, których obawiają się mieszkańcy. Wskazano, że ocena uciążliwości jakie zaistnieją podczas eksploatacji obiektu inwentarskiego, w którym zwierzęta utrzymywane będą na rusztach, sporządzona została w oparciu o ściśle określone parametry techniczne i technologiczne, jakie wymagane są i towarzyszą ww. technologii chowu trzody na rusztach i dlatego niedopuszczalne jest prowadzenie analizy i wyciąganie wniosków o odziaływaniu na środowisko projektowanego obiektu, na podstawie uciążliwości jakie powodowane są pracą istniejącej instalacji hodowlanej, w której trzoda utrzymywana jest na ściółce, a wytwarzany obornik magazynowany jest na płycie gnojowej. Ponadto zarzucono, iż organ nie przekazuje lokalnej społeczności w sposób rzetelny wszystkich informacji dotyczących planowanego przedsięwzięcia, jak również niedokładnie opisał elementy określające wpływ inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi. Odwołujący się zaznaczył, iż nieprawdziwe są zarzuty odnośnie do braku stosowania wentylacji w istniejących budynkach inwentarskich. W żadnym z przedłożonych zaświadczeń lekarskich nie stwierdzono źródła schorzenia, którym byłaby hodowla prowadzona przez odwołującego się. Odnosząc się do konfliktów społecznych podkreślił, iż podczas spotkań z mieszkańcami proponował zastosowanie różnych rozwiązań związanych z realizacją przedsięwzięcia, mających na celu m.in. ograniczenie uciążliwości. Zaznaczył, iż zrezygnowano z pierwotnego wariantu realizacji przedsięwzięcia z uwagi na zbyt bliską lokalizację od zabudowy mieszkalnej, a także obecność obszaru chronionego. Rozważana była również możliwość budowy obiektu na tej samej działce, lecz w większej odległości od zabudowań wsi Ł., jednakże ta część działki wyposażona jest w system melioracji wód, w skład którego wchodzą liczne rowy, tworząc sieć umożliwiającą odprowadzenie nadmiaru wód powierzchniowych, dzięki czemu pola nie są okresowo podtapiane i systemu tego nie można zlikwidować. Natomiast sugerowany wariant budowy przedmiotowego obiektu inwentarskiego w odległości 3 do 4 km od wsi Ł., nie jest racjonalnym wariantem alternatywnym realizacji przedsięwzięcia. Odwołujący się dodał, iż prowadzone przez niego gospodarstwo było kontrolowane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska i nie stwierdzono naruszeń lub zaniedbań eksploatacyjnych. Wyjaśnił, że zamieszczona w raporcie analiza zasięgów oddziaływania uciążliwości związanych z rozprzestrzenianiem się zanieczyszczeń powietrza oraz hałasu wykazała brak znaczącego wpływu na tereny sąsiednie, co potwierdziły także specjalistyczne jednostki opiniujące. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że określiło środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia: "Budowa jednego budynku inwentarskiego przeznaczonego do chowu trzody chlewnej na działce nr "[...]", obręb Ł., gmina W.". Organ odwoławczy określił rodzaj i miejsce realizacji przedmiotowej inwestycji, warunki jakie inwestor musi spełnić na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, a także nałożył na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań mających na celu zapewnienie ochrony terenów przed hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, ochrony środowiska gruntowo-wodnego oraz nakazał po zrealizowaniu przedsięwzięcia zakończenie chowu trzody chlewnej, prowadzonej obecnie w budynkach inwentarskich zlokalizowanych na działce nr "[...]" i przeniesienie produkcji do nowego budynku, zaś budynki inwentarskie, w których prowadzona jest obecnie hodowla trzody chlewnej, wykorzystywać jedynie na potrzeby magazynowania sprzętu mechanicznego, płodów rolnych i innych materiałów pomocniczych stosowanych w działalności prowadzonego gospodarstwa rolnego. Do decyzji dołączono jako załącznik charakterystykę przedsięwzięcia. W obszernym uzasadnieniu organ II instancji szczegółowo opisał czynności podejmowane przez Kolegium w toku postępowania odwoławczego. W ocenie Kolegium raport przedłożony przez inwestora spełnia wymogi wskazane w art. 66 u.i.o.ś. i zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy. Jest spójny i logiczny, a jego prawidłowość znalazła potwierdzenie w postanowieniu RDOŚ w O. z dnia "[...]" oraz opinii PPIS w B. z dnia "[...]". Natomiast strony postępowania nie przedłożyły innego raportu o oddziaływaniu przedmiotowej inwestycji na środowisko. Organ I instancji zlecił jedynie przeprowadzenie ekspertyzy dotyczącej wpływu przedmiotowej inwestycji na przyrodę i krajobraz przez biegłego z listy Wojewody w zakresie ochrony przyrody i listy Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w zakresie sporządzania prognoz skutków wpływu ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko. Wskazano, iż w bezpośrednim otoczeniu działki, na której ma być realizowana inwestycja znajdują się tereny rolnicze, tj. pastwiska i pola uprawne, a za drogami powiatowymi - zabudowa zagrodowa oraz gospodarstwo rolne, należące do inwestora. Obecnie na terenie gospodarstwa, znajdującego się na działce nr "[...]", w dwóch budynkach inwentarskich prowadzony jest odchów i tucz trzody chlewnej o obsadzie 85,30 DJP, zaś w wyniku realizacji inwestycji nastąpi zwiększenie obsady trzody chlewnej do ok. 154,72 DJP. Przy czym po zrealizowaniu przedsięwzięcia zakończony zostanie chów trzody chlewnej prowadzony obecnie w dwóch budynkach inwentarskich, zlokalizowanych na działce nr "[...]" – zwierzęta zostaną przeniesione do nowego budynku. Wskazano, że w planowanym budynku inwentarskim wydzielone zostanie 5 sektorów hodowlanych wraz z niezbędną infrastrukturą, a chów trzody chlewnej odbywać się będzie w systemie rusztowym. W czasie prowadzonego chowu trzody chlewnej na terenie fermy stosowane będą preparaty umożliwiające wiązanie azotu i jego związków w obiekcie hodowlanym. Natomiast powstająca na gnojowica będzie magazynowana w bezodpływowym, zamkniętym zbiorniku, zlokalizowanym jak najdalej od zabudowy mieszkaniowej, a następnie będzie wykorzystywana jako nawóz naturalny do nawożenia własnych pól uprawnych. Podano, iż inwestor dysponuje areałem użytków rolnych o pow. ok. 69 ha, a ponadto podpisał stosowne umowy z właścicielami innych gruntów rolnych dotyczące wywozu gnojowicy znajdującej się w zbiorniku oraz jej wykorzystania do nawożenia własnych pól. Kolegium wskazało również na szereg rozwiązań, które zostaną podjęte w celu zminimalizowania uciążliwości wynikających z etapu realizacji oraz funkcjonowania instalacji. Podano, że rozważany był także wariant alternatywny, w którym budynek inwentarski miał być wybudowany w zachodniej części działki nr "[...]", tj. w większej odległości od zabudowy mieszkalnej wsi Ł., jednakże ze względu na istniejącą infrastrukturę sieci melioracyjnej, która wymaga stałej konserwacji, zaś wszelkie zmiany w zakresie przebudowy systemu melioracji wymagałyby licznych uzgodnień i zezwoleń, odstąpiono od tego pomysłu. W związku z powyższym, w ocenie organu należy przyjąć do realizacji wariant inwestorski jako najmniej niekorzystny dla środowiska. Podkreślono, iż analizy emisji pyłów oraz rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku, przedstawione w raporcie wykazały, że w trakcie eksploatacji standardy jakości powietrza będą zachowane a przedmiotowa inwestycja nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. Ponadto użytkowanie przedmiotowego obiektu nie wpłynie na pogorszenie stanu żadnego z komponentów środowiska, w tym krajobrazu, jak również nie wpłynie na pogorszenie się stanu zdrowia ludzi. Zaznaczono, iż inwestycja planowana jest poza terenami objętymi formami ochrony przyrody. Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż protesty mieszkańców nie mogą być wyłączną podstawą decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji. Jednocześnie wskazano, że zarówno raport o oddziaływaniu na środowisko, jak też stanowisko RDOŚ oraz PPIS, wyraźnie wskazują na brak zagrożeń, których obawiają się mieszkańcy. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie G. J., podnosząc zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 ust. 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 73 ust. 3 u.i.o.ś. Skarżąca podała, że w jej ocenie decyzja stoi w sprzeczności z ustalonym w sprawie stanem faktycznym oraz zebranym materiałem dowodowym i ze względu na rażące naruszenie wskazanych powyżej przepisów konieczne jest uchylenie jej w całości ze względu na naruszenie art. 73 ust. u.i.o.ś. poprzez bezpodstawne stwierdzenie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Zarzuciła, że organ pominął całkowicie raport sporządzony przez biegłego z listy Wojewody w zakresie ochrony przyrody, będącego jednocześnie biegłym z listy Ministra Ochrony Środowiska w zakresie sporządzania prognoz skutków wpływu ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko, a jako jedną z podstaw swojego rozstrzygnięcia przyjął raport sporządzony na zlecenie inwestora oraz powołał się na uzyskane stanowiska RDOŚ oraz PPIS. Zlekceważył także stanowiska pozostałych stron postępowania, zamieszkujących w sąsiedztwie nieruchomości, na obszarze której planowana jest inwestycja oraz opinie pozostałych mieszkańców wsi. Odnosząc się do zaplanowanych przez inwestora szeregu działań, mających na celu zabezpieczać środowisko przed oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia, skarżąca podniosła, że znaczna część ze wskazanych przez organ potencjalnych działań inwestora ma jedynie postulatywny charakter oraz są to działania sformułowane w sposób niedookreślony. Nie sprecyzowano bowiem, jakie konkretne urządzenia lub instalacje zostaną wykorzystane lub powinny zostać użyte do zrealizowania tych zabezpieczeń. Tym samym, w ocenie skarżącej, stanowisko organu odwoławczego nasuwa szereg wątpliwości co do rzetelności dokonanych ustaleń zwłaszcza, iż w aktach sprawy znajdują się dwa raporty dotyczące wpływu projektowanego budynku na środowisko, przyrodę i krajobraz, które są wzajemnie sprzeczne. Przy czym zdaniem skarżącej to raport wykonany przez biegłego należy uznać za rzetelny, a ustalenia w nim zawarte jako wiarygodne i obiektywne, gdyż został on wykonany w sposób profesjonalny, a zawarte w nim tezy poparte są odpowiednimi przepisami i orzeczeniami. Natomiast raport przedłożony przez inwestora stanowi ogólny opis planowanego przedsięwzięcia oraz opis teoretyczny sposobów zabezpieczenia otoczenia przyszłego przedsięwzięcia przed oddziaływaniem na sąsiednie nieruchomości. W ocenie skarżącej zapewnienia autorów raportu o nieodczuwaniu skutków działalności inwestora po zrealizowania planowego przedsięwzięcia przez mieszańców jest nazbyt optymistyczne. Z kolei raport biegłego jednoznacznie wyklucza możliwość wzniesienia planowanego obiektu na obszarze nieruchomości położonej na terenie wsi i precyzyjnie opisuje zagrożenia dla środowiska związane z prowadzeniem tak intensywnej hodowli trzody chlewnej w obiekcie położonym na terenie zamieszkałym lub w bezpośrednim sąsiedztwie tego terenu. Biegły wskazał na szereg niemożliwych do rozstrzygnięcia przy obecnym stanie techniki i technologii problemów związanych z funkcjonowaniem planowanej hodowli, zaś jako jeden z podstawowych problemów - poza emisją odoru - wskazał zagospodarowanie gnojowicy oraz usuwanie innych odpadów związanych z hodowlą. Skoro zatem organ II instancji odmówił wiarygodności temu raportowi powinien wskazać tezy raportu, z którymi nie zgodził się i wyjaśnić swoje stanowisko, w oparciu o obiektywne przesłanki wynikające z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącej w obiektywnym rozwiązaniu niniejszej sprawy mogłaby pomóc kolejna opinia zlecona profesjonalnemu podmiotowi. W ocenie skarżącej sytuowanie obiektu przeznaczonego do prowadzenia hodowli trzody chlewnej w dużym rozmiarze stoi w sprzeczności z zasadami ochrony środowiska oraz z zasadami planowania przestrzennego i tego rodzaju obiekty powinno przenosić się poza obszar zamieszkały. Zaznaczyła, że już obecna działalność z zakresu produkcji rolnej prowadzona przez inwestora wywołuje wśród jego sąsiadów dyskomfort związany przede wszystkim z emitowanymi odorami. Zarzuciła, że nie dokonano rzetelnego zbilansowania ilości możliwej do wytworzenia gnojowicy oraz możliwości jej zastosowania jako nawóz, z uwzględnieniem ilości tej substancji możliwej do wylania na grunty rolne tak, aby nie dochodziło do skażenia wód na obszarach przylegających do gruntów, na które gnojowica będzie wylewana. Planowana inwestycja niewątpliwie będzie miała wpływ na środowisko naturalne, a tym samym posiadane obecnie walory przyrodniczo - krajobrazowe wsi i jej okolicach zostaną utracone, co będzie miało wpływ na zahamowanie rozwoju rodzących się usług agroturystycznych będących alternatywą dla uzyskiwania nowych źródeł utrzymania miejscowej ludności. Skargę na powyższą decyzję wniósł również J. I. podnosząc zarzut: 1. naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez pomięcie przy ocenie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego przez inwestora, a następnie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, wątpliwości i zastrzeżeń przedstawionych przez biegłego w jego ekspertyzie, w tym przedstawianych przez niego uciążliwości wynikających z realizacji planowanej inwestycji, w szczególności niedogodności zapachowych i czynnikach chorobotwórczych, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że raport inwestora jest kompletny i spójny, co z kolei doprowadziło do wydania wadliwej decyzji stanowiącej przedmiot niniejszej skargi; 2. nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu medycyny chorób układu oddechowego lub niezależnego instytutu badawczego mającego ocenić wpływ Inwestycji na stan zdrowa osób zamieszkujących sąsiednie nieruchomości, mimo złożenia takiego wniosku przez uczestników wraz ze stosownymi zaświadczeniami, co w konsekwencji doprowadziło organ II Instancji do bezpodstawnego, niepopartego wiedzą specjalistyczną stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na stan zdrowia okolicznych mieszkańców, podczas gdy taka teza powinna być poparta wiedzą specjalistyczną, której w toku postępowania wskazany organ nie posiadał; 3. nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin innych analogicznych do wnioskowanego przedsięwzięcia inwestycji i zbadania ich wpływu na okolicznych mieszkańców, ich stan zdrowia i możliwość rozwoju innych form działalności w okolicy, w tym działalności agroturystycznej; 4. naruszenia art. 80 i 78 k.p.a. poprzez uznanie, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzony przez inwestora jest kompletny i spójny i nie jest wymagane przeprowadzenie kolejnych dowodów, podczas gdy biegły zaznaczył, że planowane przedsięwzięcie będzie negatywnie oddziaływać na stan zdrowia okolicznych mieszkańców, a uczestnicy postępowania składali wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu medycyny chorób układu oddechowego lub niezależnego instytutu badawczego mającego ocenić wpływ inwestycji na stan zdrowia osób zamieszkujących sąsiednie nieruchomości, co zostało przez organ II instancji zignorowane i nieuwzględnione przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia; 5. naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że okoliczności, iż osoba trzecia dysponuje określoną ilością nieruchomości, jak również, że zawarcie umów przez inwestora dotyczących wywozu nieczystości rozwiązują problem związany z niemożnością zapewnienia przez inwestora możliwości składowania gnojowicy, podczas gdy z żadnej z powyższych okoliczności nie wynika, aby inwestorowi przysługiwało względem wymienionych osób skuteczne prawo takie, jak własność, najem, dzierżawa lub ograniczone prawo rzeczowe do dysponowania wskazanymi gruntami w celach składowania gnojowicy, a sam fakt dysponowania ziemią przez osobę trzecią oraz zawarcie umów z podmiotami trzecimi, których treść nie zawiera żadnych form zabezpieczenia wykonania roszczeń, czyni praktycznie niemożliwą do wyegzekwowania kwestię składowania gnojowicy na nieruchomościach nienależących do inwestora, a zatem założenia przyjęte w raporcie odnośnie składowania gnojowicy nie mogą być spełnione; 6. naruszenia art. 80 ust. 1 pkt. 2 i 3 u.i.o.ś. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące uwzględnieniem jedynie części ustaleń zawartych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz części wyników postępowania ze społeczeństwem, skutkujące pominięciem powstałych w toku postępowania wątpliwości - nieuwzględnionych w raporcie - dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na stan zdrowia mieszkańców, która to okoliczność była podnoszona przez biegłego i mieszkańców w trakcie konsultacji społecznych, co spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie niekompletnego i niespójnego raportu, jak również z pominięciem zastrzeżeń i wniosków protestujących członków społeczności lokalnej; 7. naruszenia art. 73 ust 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 799 ze zm., dalej jako: P.o.ś.) poprzez jego niezastosowanie skutkujące nieuwzględnieniem okoliczności, że planowane przedsięwzięcie - zgodnie z opinią biegłego - może być uznane za zakład stwarzający zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a co za tym idzie konieczne jest planowanie jego ewentualnej budowy w sposób ograniczający zagrożenia dla zdrowia ludzi. Ponadto strona skarżąca podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie wpływać na stan zdrowia okolicznych mieszkańców, pomimo złożenia przez uczestników zaświadczeń lekarskich dotyczących konieczności przebywania w środowisku pozbawionym oddziaływań zapachowych wytwarzanych przez planowaną inwestycję i braku w aktach sprawy innych opinii badających oddziaływanie planowanej inwestycji na stan zdrowia mieszkańców, co skutkowało przyjęciem nieprawidłowych ustaleń. Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji organu II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń może nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora. W niniejszej sprawie organ uwzględnił jedynie część ustaleń zawartych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz część wyników postępowania ze społeczeństwem, pomijając nieścisłości powstałe w raporcie na skutek przeprowadzenia ekspertyzy przez biegłego dotyczące oddziaływania przedsięwzięcia na stan zdrowia mieszkańców oraz nie uwzględniając wątpliwości podnoszonych przez mieszkańców w toku konsultacji społecznych. Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 73 ust. 3 P.o.ś. w obrębie zwartej zabudowy miast i wsi jest zabroniona budowa zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Rozbudowa takich zakładów jest dopuszczalna pod warunkiem, że doprowadzi ona do ograniczenia zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym ograniczenia wystąpienia poważnych awarii przemysłowych. Biegły w swojej ekspertyzie zaznaczył, że projektowane przedsięwzięcie nie spełnia wymogów przepisu art. 73 ust. 3 P.o.ś., a zatem organ odwoławczy winien wyjaśnić powyższą okoliczność, bowiem w przypadku stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, konieczne byłoby planowanie jego ewentualnej budowy w sposób ograniczający zagrożenia dla zdrowia ludzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że organ odwoławczy nie neguje obaw mieszkańców związanych z przedmiotową inwestycją, jednakże protesty mieszkańców nie mogą być wyłączną podstawą decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji. Pismami z dnia 5 listopada 2018r. pełnomocnik inwestora wniosła o oddalenie skargi, całkowicie podzielając stanowisko SKO w E. Na rozprawie w dniu 15 listopada 2018r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., postanowił zarządzić połączenie sprawy o sygn. akt II SA/Ol 633/18 ze sprawą o sygn. akt II SA/Ol 634/18 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić dalej pod sygn. II SA/Ol 633/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargi wniesione w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i określiło środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednego budynku inwentarskiego przeznaczonego do chowu trzody chlewnej, uznając że inwestor spełnił wszystkie wymagania określone przepisami prawa, niezbędne do uzyskania takiej decyzji. Wskazać jednak należy, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia "[...]" Wójt Gminy W. stwierdził, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. W związku z tym inwestor został zobowiązany do przedłożenia raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wykonanego zgodnie z art. 66 u.i.o.ś. W związku z tym wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagało w pierwszej kolejności szczegółowej analizy sporządzanego raportu pod kątem jego zgodności z wymogami określonymi przepisami prawa. Należy podnieść, że w raporcie tym inwestor winien przedstawić m.in. różne warianty realizacji przedsięwzięcia. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2017r. (sygn. akt II OSK 3042/15) przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny oraz po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Z kolei art. 66 ust. 1 pkt 6 u.i.o.ś. stanowi, że raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów. Natomiast odrębnie, co trzeba zaznaczyć, przepis art. 66 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. stanowi, że raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie. Dlatego też wariant polegający na niepodejmowaniu danego przedsięwzięcia nie jest w ogóle przewidziany przez ustawodawcę jako wariant przedsięwzięcia w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że nieprawidłowości co do przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia powodują, że także przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko w rozumieniu art. 3 pkt 8 lit. a u.i.o.ś. jest wadliwa. Wynika to z tego, że prawidłowy wybór wariantu realizacji takiego przedsięwzięcia determinuje następnie bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, a także możliwości jak i sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zwrócono także uwagę, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z instrumentów stosowania zasady prewencji prawa ochrony środowiska uregulowanej w art. 6 ust. 1 P.o.ś. Należy przy tym podnieść, że właściwe przedstawienie wariantów przedsięwzięcia ma znaczenie ze względu na treść art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. Organ orzekający o środowiskowych uwarunkowaniach oceniając przedstawione warianty powinien bowiem dążyć do przeciwdziałania oddziaływaniom w celu stopniowej ich eliminacji oraz ograniczania zakresu ich skutków teraz i w przyszłości. W związku z tym musi dysponować szczegółową informacją odnośnie do skutków ich realizacji dla środowiska. W niniejszej sprawie inwestor przedłożył raport o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ale w ocenie Sądu nie spełnia on powyższych wymogów co do określenia wariantów realizacji przedsięwzięcia, przewidywanego oddziaływania na środowisko każdego z nich oraz uzasadnienia wyboru wariantu inwestora. W przedłożonym raporcie w części dotyczącej uzasadnienia wybranego wariantu (str. 230 i n.) w zasadzie brak jest wyraźnego określenia – poza wariantem "0", który z wyżej wskazanych powodów nie jest wariantem realizacji przedsięwzięcia oraz wariantu proponowanego przez inwestora – jakie warianty były przedmiotem analizy. Z opisu tam zawartego można jedynie wywnioskować, że analizowano także wariant realizacji inwestycji na działce nr "[...]". Natomiast nie sposób wywieść, jaki racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska był analizowany przez inwestora. Wprawdzie lakonicznie wspomniano, że rozważany był wariant lokalizacji inwestycji na działce oddalonej o 3 km od zwartej zabudowy wsi, ale nie wiadomo, czy w tym wypadku w ogóle chodziło o analizę wariantu w rozumieniu art. 66 ust. 5 u.i.o.ś. Wskazano bowiem tylko, że wariant ten wymagałby zwiększenia skali przedsięwzięcia o budowę budynku mieszkalnego oraz doprowadzenie mediów, ale brak jest jakiejkolwiek analizy tego wariantu, jeśli chodzi o określenie jego przewidywanego oddziaływania na środowisko. Wskazać także należy, że wprawdzie w niniejszej sprawie nie został sporządzony kontrraport, ale na zlecenie organu I instancji została sporządzona opinia przez biegłego z listy Wojewody i Ministra Ochrony Środowiska z zakresu ochrony przyrody oraz sporządzania skutków wpływu ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko, w której wskazano na szereg uchybień w zakresie raportu, jak i samego przedsięwzięcia oraz jego oddziaływania na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Wprawdzie w związku z tą opinią inwestor w nieznacznym stopniu uzupełnił raport, a w dalszej kolejności dołączył także umowy na wywóz gnojowicy, jednakże Kolegium – przed wydaniem pozytywnej decyzji dla inwestora - nie zwróciło się do biegłego o ocenę, czy dokonane przez inwestora uzupełnienie ma wpływ na treść wydanej przez niego ekspertyzy. Ponadto Kolegium – poza zacytowaniem fragmentów opinii - nie odniosło się do wszystkich zastrzeżeń przedstawionych przez biegłego, w tym co do strefy oddziaływania inwestycji, poprzestając w zasadzie na stwierdzeniu, że realizacja przedsięwzięcia została uzgodniona z właściwymi organami, w tym z organem ochrony środowiska. Podnieść jednak należy, że wprawdzie zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt u.i.o.ś. organ prowadzący postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań bierze pod uwagę wyniki uzgodnień, ale z treści art. 80 jednoznacznie wynika, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje organ prowadzący postępowania, a nie organy uzgadniające. Jest on związany odmową uzgodnienia, ale nie oznacza to, że pozytywne uzgodnienie dla realizacji przedsięwzięcia obliguje organ do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Taka decyzja może być bowiem wydana wyłącznie po spełnieniu wszystkich wymagań określonych przepisami prawa, a w ocenie Sądu wymogi te nie zostały spełnione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono w odniesieniu do obojga skarżących na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocników skarżących ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.) i do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r. poz. 1800 ze zm.) z tym, że w kosztach zasądzonych na rzecz skarżącego uwzględniono także uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa.