II SA/Ol 635/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E.L. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł E.L. zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż skarżąca wraz z małoletnim synem utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (ok. 1850 zł netto/m-c) i alimentów (390 zł netto/m-c). W skład jej wydatków w sierpniu b.r. weszły: opłaty za wodę, kanalizację, telefon, gaz, prąd, wywóz śmieci, telewizję (łącznie 659,37 zł); raty kredytów (371,11 zł); koszty żywności, artykułów gospodarczych, odzieży, leków, środków higieniczno-kosmetycznych i in. (ok. 800 zł). Jedyny jej majątek stanowi udział we własności 89-letniego domu w zabudowie bliźniaczej (108 m2). Skarżąca wskazała, iż wymaga on prac remontowych, na które zaciągnęła kredyty. W okresie jesienno-zimowym wydatki na gaz wynoszą ok. 500-900 zł miesięcznie. Rachunek bankowy skarżącej wykazywał w maju, czerwcu i lipcu b.r. salda ujemne (kolejno: (-) 296,31 zł, (-) 297,48 i (-) 215,05 zł), przy czym limit overdraft, to jest kwota, do jakiej można dokonywać operacji nie znajdujących pokrycia w środkach znajdujących się na owym rachunku, wynosi 300 zł. Rozstrzygając zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Do osób takich zaliczyć można przykładowo osoby, które ze względu na szczególne okoliczności życiowe, pozbawione są całkowicie środków do życia bądź posiadają środki, które są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. W konsekwencji, jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności zaś posiada stały miesięczny dochód, który po zabezpieczeniu koniecznych kosztów jej utrzymania pozwala na poczynienie oszczędności, to powinna partycypować w kosztach postępowania. Sytuacja materialna skarżącej nie przemawia za uznaniem, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W punkcie wyjścia należy zwrócić uwagę na to, iż dla oceny tej sytuacji nie do końca miarodajny jest przedstawiony we wstępie stan konta bankowego. Zestawienie sumy miesięcznych wpływów gospodarstwa domowego (ok. 2240 zł) oraz deklarowanych wydatków (poza sezonem grzewczym ok. 1830 zł) wskazuje bowiem na występowanie nadwyżki w wysokości ok. 410 zł. Zdając sobie jednak sprawę z trudności, jakich przysporzyć może oszacowanie niektórych wydatków bytowych, przede wszystkim tych ponoszonych na żywność, zdecydowano się na zbilansowanie salda rachunku z wyliczoną nadwyżką. Uwzględniając uzyskany wynik (ok. 200 zł) przyjęto, iż obecnie skarżąca jest w stanie wygospodarować co najmniej 300 zł miesięcznie, zabezpieczając uprzednio środki na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb (do tej kategorii nie kwalifikują się na pewno wydatki na telewizję cyfrową oraz rozmowy telefoniczne niewliczone w cenę abonamentu). Niewątpliwie więc nie stać jej chwilowo na poniesienie wpisu w pełnej wysokości. Jak stanowi przepis art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 tejże ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Decydując o rozmiarze zastosowania prawa pomocy we wskazanym zakresie uznano, iż w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione będzie obniżenie wpisu od skargi do kwoty odpowiadającej najniższej wysokości wpisu sądowego. Jego uiszczenie spowoduje bowiem rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku. Dzięki temu skarżąca, przy racjonalnym gospodarowaniu środkami finansowymi i poczynieniu oszczędności w wydatkach, będzie w stanie ponieść pozostałe koszty postępowania (opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem, doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia - 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej - 250 zł.) oraz koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, o ile zastępstwo procesowe uzna za konieczne (przymusem adwokackim objęte jest dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie). Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w/w ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.