II SA/Ol 637/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego J. R. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia postanawia odmówić przyznania radcy prawnemu J. R. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącemu – J. E. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W związku z tym postanowieniem, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych "[...]" wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego J. R. Następnie jednak, pismem z dnia 30 grudnia 2014 r., Rada poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, iż zwolniła wyznaczonego radcę prawnego z obowiązku zastępowania skarżącego w niniejszej sprawie i wyznaczyła dla niego nowego pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego P. O. W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2015 r., radca prawny J. R. wniósł o przyznanie wynagrodzenia "za czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu" według norm przepisanych, oświadczając, iż "opłata za wykonane czynności w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie została zapłacona ani w całości ani w części". W uzasadnieniu radca prawny podniósł, iż wobec wyznaczenia go w niniejszej sprawie pełnomocnikiem z urzędu zbadał akta sprawy w siedzibie Sądu, powiadomił skarżącego o wyznaczeniu go jego pełnomocnikiem, wskazał adres kancelarii i numer telefonu oraz poprosił o kontakt celem uzgodnienia sposobu dalszego postępowania, powiadamiając jednocześnie o terminie rozprawy. W telefonicznej rozmowie przyjął propozycję skarżącego spotkania się w kancelarii w uzgodnionym terminie, lecz z nieznanych przyczyn do spotkania tego nie doszło. Pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych "[...]" zwolniła go z zastępowania skarżącego w niniejszej sprawie. Radca prawny podniósł, iż przed otrzymaniem tego pisma wykonał niezbędne czynności przygotowujące do wystąpienia na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r., a ponadto poniósł koszty związane z tymi czynnościami (przejazd do siedziby Sądu celem zbadania akt sprawy i koszt przesyłki poleconej do skarżącego). Podkreślił jednocześnie, iż zwolnienie go z obowiązku zastępowania skarżącego z urzędu nastąpiło bez jego winy i nie z jego inicjatywy. Do przedmiotowego pisma, radca prawny załączył kopie: pisma adresowanego do skarżącego z dnia 12 grudnia 2014 r. wraz z dowodem nadania oraz pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych "[...]" z dnia 30 grudnia 2014 r. Wskazać należy, iż w świetle art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zwanego dalej rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład jego pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, przedmiotową opłatę sąd podwyższa ponadto o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia). Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.), zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W niniejszej sprawie, radca prawny J. R. ustanowiony został dla skarżącego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Stawki minimalne w postępowaniu przed tymi sądami określone zostały w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a)-c) rozporządzenia. Zauważyć należy, iż w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i c) rozporządzenia, normodawca w odróżnieniu od zapisów § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b) i pkt 2 lit. a)-c) rozporządzenia nie określił konkretnych czynności procesowych, za które przysługuje stawka minimalna określona w tych przepisach. Przyjąć zatem należy, iż opłata w określonej w nich wysokości przysługuje radcy prawnemu z urzędu niezależnie od rodzaju podjętych przez niego czynności, o ile jednak polegały one na faktycznym udzieleniu stronie pomocy prawnej. W niniejszej sprawie, czynności podjęte przez radcę prawnego J. R. polegały na zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy oraz na kontakcie listownym i telefonicznym ze skarżącym. Z pisma procesowego z dnia 5 stycznia 2015 r. oraz z załączonego do niego pisma z dnia 12 grudnia 2014 r. wynika, że po zapoznaniu się z aktami sprawy, radca prawny zaproponował skarżącemu kontakt telefoniczny w celu uzgodnienia sposobu dalszego postępowania w sprawie, a następnie w toku rozmowy telefonicznej ustalił ze skarżącym termin spotkania, do którego jednak nie doszło. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy czynności podjętych przez radcę prawnego nie można uznać za czynności polegające na faktycznym udzieleniu stronie pomocy prawnej. Za czynności takie nie można uznać bowiem samego zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy oraz kontaktu listownego i telefonicznego ze skarżącym, który nie łączył się z wyrażeniem przez niego oceny legalności działalności administracji publicznej w sprawie, w której wniesiona została skarga. Czynności podjęte przez wyznaczonego radcę prawnego w warunkach niniejszej sprawy uznać należy za czynności wstępne – czynności poprzedzające podjęcie czynności stanowiących faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, których podjęcia, radca prawny ostatecznie nie wykazał. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy wniosek radcy prawnego nie może zostać uwzględniony. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy, należało orzec jak w sentencji postanowienia.