II SA/Ol 638/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. J.L. wezwany do uiszczenia wpisu od skargi wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził: "Bardzo zła koniunktura. Cena trzody chlewnej w momencie wejścia do Unii Europejskiej (...) była dużo wyższa niż obecnie po 10-u latach. Natomiast wzrosły koszty produkcji np. nośniki energii, usługi, ceny nawozów, środków ochrony roślin. W tym roku poniesione straty w oziminach na skutek złego przezimowania, wiosennych przymrozków. Ponadto niższe plony w pozostałych uprawach na skutek suszy." Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i pozostającą na ich utrzymaniu, studiującą córką. Rubryka formularza wniosku przeznaczona do deklarowania własności domu oraz jego powierzchni nie została wypełniona ani skreślona. Majątek wykazany stanowią 21,9581 ha przeliczeniowych gruntów rolnych, "budynki gospodarcze niezbędne do prowadzenia gospodarstwa" oraz "podstawowy sprzęt rolniczy niezbędny do prowadzenia gospodarstwa". Suma miesięcznych dochodów brutto małżonków z gospodarstwa rolnego wynosi 1360 zł. Jak wynika dodatkowo z informacji zamieszczonych przez skarżącego na uprzednio złożonym, niewłaściwym (przeznaczonym dla osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych) formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, należące do niego środki trwałe mają wartość 1200000 zł a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 100000 zł. Według informacji zawartej w rubryce 5, uznane przez PZU wymarznięcia ozimin (pszenżyta, rzepaku) oszacowane zostały na 50%. Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: Stosownie do unormowania zawartego w art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami; w skr.: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Możliwość poczynienia na rzecz strony wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.) zależy więc od tego, czy przekona ona sąd (referendarza sądowego), iż uiszczenie całości lub części tych kosztów spowoduje zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stosuje się zatem jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W odniesieniu do opłat sądowych należy zwrócić ponadto uwagę, iż stanowią one rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, dlatego też może być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia obowiązku ciążącego w tym zakresie na danej osobie na współobywateli. Zdaniem orzekającego, informacje przedstawione przez skarżącego nie przekonują, by znajdował się on w tego rodzaju sytuacji. Przemawia za tym ponad dwukrotnie większa od średniej krajowej powierzchnia prowadzonego gospodarstwa rolnego, wartość środków trwałych i osiągany w skali rocznej zysk. Nie sposób natomiast przyjąć, że kondycję finansową gospodarstwa obrazują ogólnikowo powołane uwarunkowania powszechne (jeśli chodzi o czynnik indywidualny w postaci strat w oziminach, pojawia się domniemanie uzyskania odszkodowania z zakładu ubezpieczeń - k. 15). Również obciążenia kredytowe nie mogą zasadniczo powodować zwolnienia od kosztów sądowych. Ich zaciągnięcie przez skarżącego oznacza, iż banki pozytywnie oceniały jego zdolność kredytową, uznając tym samym, że sytuacja finansowa pozwoli mu na ponoszenie obciążeń związanych ze spłatą zobowiązań bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Wobec braku informacji o problemach ze spłatą należności, należy przyjąć, że jego położenie nie uległo istotnej zmianie. Uznano zatem, iż uiszczenie kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do 200 zł wpisu sądowego, nie wykracza poza możliwości płatnicze skarżącego. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.