II SA/Ol 639/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego w E. nałożono na firmę Usługi Transportowe H. G. z siedzibą w S. P. karę pieniężną w wysokości 5500 złotych. Jako podstawę prawną nałożenia kary wskazano naruszenie przepisu art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym i Lp. 1.7 załącznika do wymienionej ustawy, tj. wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty – brak zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu (art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców) oraz naruszenie przepisu art. 92a 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym i Lp. 11.1 pkt 2 lit. c załącznika do wymienionej ustawy, tj. wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju; samowolna ingerencja w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi (art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym). W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, iż w dniu "[...]" na drodze krajowej nr 7 w miejscowości P. została przeprowadzona przez funkcjonariuszy celnych kontrola zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Renault o numerze rej. "[...]" i naczepy ciężarowej marki Kogel o numerze rej. "[...]". Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, w tym przede wszystkim na ustaleniach zawartych w protokole kontroli pojazdów, a także wyjaśnień złożonych przez stronę, stwierdzono, iż wykonywany w dniu "[...]" transport drogowy odbywał się z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, a mianowicie stwierdzono brak wymaganego zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w dniu "[...]". Podczas kontroli nie przedstawiono bowiem dowodów, iż kierujący pojazdem – G. W. zaczął pracę w firmie Usługi Transportowe H. G. od dnia "[...]", a zostało to jedynie zasygnalizowane w protokole przesłuchania świadka. Ponadto z materiałów dowodowych można wywnioskować, iż kontrolowany kierowca poruszał się też innym niż kontrolowanym w dniu "[...]" zespołem pojazdów, który to transport odbywał się w podwójnej obsadzie. Podniesiono, iż porównując wykresówki obu kierowców, tj. G. W. i K. G., wskazano na istotne rozbieżności co do liczby przejechanych kilometrów w stosunku do zadeklarowanych rzekomo przejechanych kilometrów. Zanotowano także kilkukrotne nieuzasadnione otwieranie tachografu. Tym samym naruszone zostały przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, w przypadku których obciążenie przewoźnika karą pieniężną jest obligatoryjne. Przepisy te nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad, bez względu na przyczyny, które je spowodowały. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik firmy Usługi Transportowe H. G. – K. G. Odwołujący się podniósł, iż decyzja została wydana z naruszeniem zasady domniemania niewinności. Osoby kontrolujące nie zweryfikowały bowiem złożonych przez niego dokumentów z dokumentami pochodzącymi z kontroli, jak również nie ustalono - w sposób nie pozostawiający wątpliwości - daty podjęcia przez G. W. pracy u skarżącej, posądzając go jednocześnie o ingerencję w prawidłowe działanie tachografu oraz o jazdę na dwóch pojazdach. Odwołujący zarzucił organowi brak sumienności w wykonywanej kontroli, liczne zaniedbania oraz negatywne podejście do kontrolowanych kierowców i przedsiębiorców. Podkreślił, iż brak zapisów jazdy i przejechanych kilometrów na niektórych tarczach, które uwidaczniają tylko czas pracy, nie jest wynikiem jakiejkolwiek zamierzonej czy nieuczciwej pracy załogi, zaś brak zapisów jazdy i szybkości z dnia "[...]" nastąpił wskutek oczekiwania na dokumenty celne towaru załadowanego w dniu "[...]". Zmiany tarcz dokonywane były celem uwidocznienia przebytej drogi, szybkości i czasu jazdy przez prowadzącego pojazd w danej chwili. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Dyrektora Izby Celnej w O. uchylono zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej kary pieniężnej za brak zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu i dokonano zmiany z: "nakłada karę pieniężną w wysokości 5500 zł" na: "nakłada karę pieniężną w wysokości 5000 zł", zaś w pozostałej części utrzymano decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż analiza zatrzymanych podczas kontroli w dniu "[...]" wykresówek łącznie z kserokopiami wykresówek przesłanych przez pełnomocnika strony podczas prowadzonego postępowania ujawniła szereg nieprawidłowości, w tym rozbieżności w stanie licznika kilometrów na początku i na końcu jazdy, jak również nie zgadza się liczba łącznie przejechanych kilometrów z zapisem rysika odnośnie przejechanych kilometrów. Ponadto na wykresówce z dnia "[...]" używanej przez G. W. widoczne są ślady otwierania tachografu. Podano, iż dokładna kontrola wykresówek i zestawienie jej zapisów z przejechaną trasą wskazuje na samowolną ingerencję w funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Zaznaczono przy tym, iż przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. To przedsiębiorstwo organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych, wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów. Brak stosowania w tym zakresie właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę. Odpowiedzialność administracyjna ma bowiem charakter obiektywny, gdyż obciąża podmiot wykonujący transport drogowy, jeżeli wystąpił zakazany przez ustawę skutek, niezależnie od tego, kto faktycznie prowadził pojazd. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż z materiału dowodowego, w tym zeznań kierowcy, wyjaśnień strony oraz załączonego do odwołania zgłoszenia do ubezpieczenia wynika, iż G. W. został zatrudniony przez skarżącą spółkę od dnia "[...]". W związku z powyższym uchylono decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary za brak zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców. Podniesiono przy tym, iż wysokość kar pieniężnych za określone naruszenia jest ściśle określona i organ nakładający karę nie może jej zmniejszyć ani podwyższyć. Zaznaczono również, iż w przypadku uznania, że organ niewłaściwe przeprowadził kontrolę drogową, stronie przysługuje prawo złożenia skargi na nienależyte wykonywanie zadań przez funkcjonariuszy celnych. Reasumując organ stwierdził, iż w dniu kontroli "[...]" skarżąca wykonywała transport drogowy z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju. Skargę na powyższą decyzję wniosła H. G. - Usługi Transportowe w S. P., reprezentowana przez męża – K. G. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako bezzasadnej i naruszającej prawo. Podniesiono, iż nie wszystkie wyjaśnienia złożone w toku przeprowadzonego postępowania zostały uwzględnione przez organ, a w samej decyzji pojawiły się kwestie, o których przesłuchiwany kierowca wcześniej nie mówił. Zarzuty podniesione przez organ są bezpodstawne, a sprawa była kierowana na błędne tory, aby osoby kontrolujące uniknęły odpowiedzialności. Podkreślono, iż dokumenty kierowców pojazdów i towarów wskazują, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa i przejrzystego dokumentowania czasu pracy, jazdy i szybkości pojazdu, przewożonego ładunku oraz osoby prowadzącej w danym czasie pojazd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż dowodem zarzucanych stronie skarżącej naruszeń są zapisy na wykresówkach, stanowiące materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny niniejszej sprawy został prawidłowo ustalony poprzez właściwe odczytanie zapisów czasu pracy kierowców na tarczach tachografu. Jednocześnie zostały uwzględnione wyjaśnienia i argumenty strony skarżącej. Podkreślono, iż za prawidłowe funkcjonowanie i odpowiednie użytkowanie urządzeń rejestrujących odpowiada zarówno pracodawca, jak i kierowcy danego przedsiębiorstwa. Ustalenia poczynione przez organy celne obu instancji znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy i nie można im skutecznie zarzucić wadliwości. Zostały bowiem podjęte wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, iż zgodnie z art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto w myśl art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie wymogi powyższe nie zostały zachowane. Podnieść przy tym należy, iż słusznie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji dotycząca wymierzenia kary za brak zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w dniu "[...]", skoro z przedłożonej dokumentacji wynika, iż kierowca rozpoczął pracę u skarżącej w dniu "[...]". Przy czym wskazać należy, iż w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji budzi duże zastrzeżenia. Pomimo bowiem faktu, iż kierowca w trakcie przesłuchania na okoliczność tą wskazywał, organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie, a w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż podczas kontroli nie przedstawiono żadnego dowodu w tym zakresie. Podkreślić jednak należy, iż z cytowanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, iż to organ – a nie strona – prowadzi postępowanie wyjaśniające i gromadzi dowody. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby organ prowadził w tym zakresie jakiekolwiek postępowanie i aby strona była wzywana do przedłożenia stosownych dokumentów. W związku z tym wymierzenie kary za brak zaświadczenia było nieuzasadnione i dlatego decyzja organu odwoławczego w tym zakresie jest prawidłowa. Podobnie jednak - zdaniem Sądu - organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do nałożonej kary za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju, a pomimo to organ odwoławczy w tym zakresie utrzymał decyzję pierwszo instancyjną w tej części w mocy. Zważyć należy, iż w swoich wyjaśnieniach pełnomocnik skarżącej, który jest jednocześnie kierowcą w przedmiotowej firmie, podawał iż także on prowadził pojazd zatrzymany do kontroli. Ponadto przedłożył kserokopie własnych wykresówek z tego pojazdu z wyjaśnieniami co do godzin ich włożenia do tachografu. Organ pierwszej instancji do wyjaśnień tych w ogóle się nie odniósł wskazując jedynie na istnienie rozbieżności pomiędzy wskazaniami tachografu i licznika. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jedynie opisał wskazania tachografu i stanu licznika, jednakże nie dokonał stosownej analizy z uwzględnieniem godziny włożenia i wyjęcia wykresówki oraz podnoszonego przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności, iż pojazd był prowadzony przez dwóch kierowców. Przy czym wskazać należy, iż organ nie tylko nie przesłuchał K. G. co do wskazywanych przez niego okoliczności, ale także oparł swoje ustalenia jedynie na przedłożonych przez stronę kopiach - a nie oryginałach - wykresówek drugiego kierowcy (co potwierdziła pełnomocnik organu na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 5 października 2010r.). Należy także podnieść, iż w odniesieniu do naruszenia przepisów, które miało miejsce w dniu "[...]" organ wskazał jedynie na fakt otwierania tachografu. Podnieść jednak należy, iż zgodnie z zastosowanym wymiarem kary pieniężnym zawartym Załączniku do ustawy o transporcie drogowym pod poz. Lp. 11.1 pkt 2 lit. "c" kara jest wymierzana nie za samo otwarcie tachografu, lecz za samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe wskutek której nastąpiła zmiana wskazań w zakresie prędkości pojazd, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. W związku z tym organ musi wykazać, iż taka samowolna ingerencja miała miejsce i na czym ona polegała. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.