II SA/Ol 640/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska (spr.) Adam Matuszak Beata Jezielska Lech Bartłomiej Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1) uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2) orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 6 września 2002 r. D. B. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. uzyskując status bezrobotnego absolwenta. W dniu 22 czerwca 2004 r. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. oświadczenie, zgodnie z którym nie chce korzystać z usług tego Urzędu i nie będzie potwierdzać gotowości do podjęcia pracy w wyznaczonym terminie z powodu wyjazdu dłuższego niż 30 dni od dnia 29 czerwca 2004 r. W konsekwencji, decyzją z dnia 29 czerwca 2004 r., Starosta P., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) oraz art. 33 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, póz. 1001), orzekł o utracie przez D. B. statusu osoby bezrobotnej z dniem 29 czerwca 2004 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła na wniosek bezrobotnego. W odwołaniu z dnia 8 lipca 2004 r. D. B. zwrócił się z prośbą o przywrócenie statusu osoby bezrobotnej, podnosząc, iż składając oświadczenie z dnia 22 czerwca 2004 r. miał nadzieję, że będzie mógł się zarejestrować i podjąć pracę na terenie "[...]", gdzie zamierzał wyjechać. Na miejscu okazało się jednak, że nie może się zarejestrować w tamtejszym urzędzie pracy przed uprzednim znalezieniem zatrudnienia. Wyjaśnił, iż brak znajomości języka "[...]" stanowi przeszkodę w znalezieniu pracy, dlatego też po tygodniu poszukiwań nie znalazł osoby chętnej do jego zatrudnienia. W tej sytuacji zmuszony jest do powrotu do kraju. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia 19 sierpnia 2004 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków o których mowa w art. 2 ust. l pkt 2 powołanej ustawy. Następuje to m.in. w sytuacji, gdy bezrobotny nie jest w danym okresie osobą gotową do podjęcia zatrudnienia. Stosownie natomiast do art. 75 ust. 3 tej ustawy, bezrobotny, który w okresie krótszym niż 30 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej braku gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Mając na uwadze brzmienie przytoczonych wyżej przepisów, organ odwoławczy stwierdził, iż D. B. powinien utracić status osoby bezrobotnej z dniem 29 czerwca 2004 r. z powodu braku gotowości do podjęcia zatrudnienia spowodowanego wyjazdem za granicę na okres dłuższy niż 30 dni. Odwołujący się nie zgłosił się bowiem ponownie do urzędu pracy przed upływem 30 dni od momentu zadeklarowanego wyjazdu, nie zarejestrował się również ponownie w urzędzie pracy do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy. Ponadto organ ten zauważył, iż zgłaszając w dniu 22 czerwca 2004 r. swój wyjazd na okres dłuższy niż 30 dni D. B. nie poinformował pracownika urzędu, że wyjeżdża poza granice kraju w poszukiwaniu pracy. Informację tą ujawnił dopiero w odwołaniu przesłanym drogą pocztową ze "[...]". Na marginesie, organ odwoławczy zwrócił również uwagę na przyjęcie przez organ I instancji niewłaściwej podstawy prawnej utraty przez odwołującego się statutu osoby bezrobotnej. Podniósł jednak, iż naruszenie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, które jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze z dnia 22 września 2004 r., D. B. podniósł, iż zgłaszając w dniu 22 czerwca 2004 r. w urzędzie pracy swój wyjazd chciał napisać, że wyjeżdża do "[...]" w celu poszukiwania pracy, lecz pracownik tego urzędu powiedział, iż nie jest to konieczne. Ponadto po przyjeździe do Polski zgłosił się w dniu 29 lipca 2004 r. w urzędzie pracy w celu podpisania listy, lecz poinformowano go, że nie może tego uczynić, bowiem z dniem 29 czerwca 2004 r. utracił status osoby bezrobotnej. Wiedząc, iż nie minęło jeszcze 30 dni od dnia wyjazdu, co jest równoznaczne z zachowaniem przez niego statusu bezrobotnego i możliwością potwierdzenia gotowości do pracy skarżący nie dokonał ponownej rejestracji jako osoba bezrobotna i postanowił zaczekać na rozpatrzenie swojego odwołania przez Wojewodę. Mając na uwadze powyższe, wskazał, iż zaskarżona decyzja narusza art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymał wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, podniósł, iż w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na wcześniejsze powiadomienie urzędu pracy przez skarżącego o celu jego wyjazdu. Faktu tego nie potwierdzają również załączone do akt wyjaśnienia pracownika tego urzędu. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, iż D. B. nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego podnoszoną przez niego okoliczność poszukiwania pracy na terenie "[...]". Ponadto wskazał, iż nawet jeśli przyjąć, iż skarżący zgłosił się do urzędu pracy w dniu 29 lipca 2004 r. w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy to i tak nastąpiło to po upływie terminu określonego w art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który w niniejszej sprawie upłynął w dniu 28 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu lub czynności. W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności decyzji podjętej przez organ odwoławczy stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jej wynik. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do jej merytorycznego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Okoliczności faktyczne, które pojawiły się na etapie postępowania odwoławczego, a nie znane organowi I instancji, powinny być bowiem przedmiotem postępowania wyjaśniającego, które ze względu na jego zakres powinien przeprowadzić organ I instancji. Decyzja tego organu powinna być zatem przez organ odwoławczy uchylona, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wydanie przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia jest możliwe bowiem jedynie w sytuacji, gdy w sprawie nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i w związku z tym nie ma potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W niniejszej zaś sprawie, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że ze złożonego w dniu 22 czerwca 2004 r., na druku otrzymanym w Powiatowym Urzędzie Pracy w P., oświadczenia D. B. nie wynika jednoznacznie, czy zamiarem skarżącego było złożenie wniosku o pozbawienie statusu bezrobotnego, czy też zgłoszenie wyjazdu, który uniemożliwi mu potwierdzenie gotowości do podjęcia pracy w następnym wyznaczonym na dzień 6 lipca 2004 r. terminie. Z druku tego nie wynika ponadto cel wyjazdu skarżącego, który w świetle przepisu art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, póz. 1001) oraz późniejszych wyjaśnień skarżącego, złożonych w odwołaniu, zgodnie z którymi przebywa w "[...]" dokąd wyjechał w celu poszukiwania pracy, mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W sytuacji zaś, gdy osobę bezrobotną pozbawia się uprawnień przysługujących jej na mocy przepisów powołanej ustawy, co w konsekwencji powodować może trudne do odwrócenia skutki, polegające na braku możliwości ich odzyskania przy kolejnej rejestracji, stan faktyczny sprawy nie może budzić wątpliwości. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzić bowiem, stosownie do art. 7 i 77 § l kpa, dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, wyjaśnienia wymają natomiast nie tylko okoliczności w jakich doszło do złożenia przedmiotowego oświadczenia, ale ponadto okoliczności, w jakich skarżący .potwierdził swoją gotowość do podjęcia pracy w dniu 29 lipca 2004 r. Zauważyć należy, że w skardze skarżący podnosi, iż przed planowanym wyjazdem informował pracowników urzędu pracy o celu swojej podróży. Okoliczności tej nie potwierdza wprawdzie pracownik urzędu, na którego notatkę służbową powołał się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, jednakże zauważyć należy, że pracownik ten nie przyjmował oświadczenia skarżącego. Ponadto zauważyć należy, że w odwołaniu skarżący wskazał przyczyny dla których, pomimo braku znalezienia pracy w "[...]", jego powrót do Polski nastąpi dopiero po dniu 25 lipca 2005 r. Organ odwoławczy nie wyjaśnił natomiast kiedy skarżący rzeczywiście wyjechał do "[...]" i kiedy z niej powrócił, co mogłoby mieć natomiast znaczenie w świetle przepisu art. 75 ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym bezrobotny, który w okresie krótszym niż 30 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zauważyć natomiast należy, że jeszcze w dniu 29 czerwca 2004 r. skarżący przebywał w Polsce, czego dowodem jest jego podpis na decyzji organu I instancji. W skardze podniósł natomiast, iż ze "[...]" wyjechał w dniu 25 lipca 2004 r. Z powyższego wynika natomiast, iż za granicą mógł przebywać krócej niż 30 dni. W tej zaś sytuacji rozważyć natomiast należy, czy skarżący rzeczywiście przestał spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. l pkt 2 powołanej ustawy. Dodatkowo wskazać należy, że ze znajdującej się w aktach sprawy karty potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy wynika, że ostatni raz D. B. stawił się w urzędzie pracy w dniu 4 czerwca 2004 r., następny termin zgłoszenia wyznaczony został natomiast na dzień 6 lipca 2004 r. W terminie tym skarżący nie stawił się w urzędzie. Jeżeli zatem zamiarem skarżącego, składającego oświadczenie w dniu 22 czerwca 2004 r., nie było złożenie wniosku o pozbawienie statusu bezrobotnego, a wskazać należy, że takiej ocenie charakteru tego oświadczenia przeciwny był nawet organ odwoławczy, to w sytuacji gdy w odwołaniu przesłanym ze "[...]" i nadanym w dniu 9 lipca 2004 r. skarżący wyjaśnił przyczyny wyjazdu wskazując cel w postaci znalezienia pracy oraz sprecyzował okres pobytu za granicą, organ powinien rozważyć, czy sam fakt stawienia się skarżącego w urzędzie pracy w dniu 29 lipca 2004 r. może przesądzać o pozbawieniu go statusu osoby bezrobotnej. Zauważyć jednocześnie należy, że organ I instancji wyznaczył termin do stawienia się skarżącego w urzędzie pracy do dnia 19 lipca 2004 r. pomimo, że skarżący zawiadomił ten organ, że w związku z brakiem środków finansowych na powrót do kraju, powróci do Polski dopiero po dniu 25 lipca 2004 r. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności. Podjęcie przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy nastąpiło zatem z naruszeniem art. 138 § l pkt l kpa. W związku z powyższym, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, konieczne będzie przeprowadzenie przez organ I instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedstawionym wyżej zakresie. Obecny stan sprawy uniemożliwia bowiem Sądowi kontrolę poprawności stanowiska organów w przedmiocie istnienia podstaw do pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego. Jednocześnie zauważyć należy, że zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 8 i 9 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a ponadto obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy te czuwają również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając zaś na względzie obowiązki organów administracji publicznej, wynikające z przytoczonych wyżej przepisów, zwrócić należy uwagę organów orzekających w niniejszej sprawie na konieczność skorygowania treści druku przedkładanego do wypełnienia osobom bezrobotnym, znajdującym się w sytuacji podobnej do sytuacji skarżącego. Osoba bezrobotna, działająca w zaufaniu do organów administracji publicznej, powinna być bowiem świadoma konsekwencji prawnych złożenia przedłożonego jej do wypełnienia druku oświadczenia. Treść tego druku powinna być zatem dla niej czytelna, powinna być również sformułowana w sposób jednoznaczny i zamierać wszystkie informacje niezbędne do właściwej oceny stanu faktycznego sprawy. Oświadczenie osoby bezrobotnej nie powinno bowiem budzić wątpliwości interpretacyjnych. Zauważyć ponadto należy, że organy administracji realizują zadania publiczne wynikające z przepisów prawa. Wątpliwości zaś może budzić przygotowana treść druku oświadczenia (bez żadnych wyjaśnień) w zakresie rezygnacji z korzystania z usług Powiatowego Urzędu Pracy w P. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.