II SA/Ol 642/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia -[...]- r., nr -[...]- w przedmiocie przywrócenia do służby postanawia - odrzucić skargę. Pismem z dnia 1 marca 2007r. Dyrektor Izby Celnej odmówił G. J. przywrócenia do służby. Podał, iż G. J. pismami z dnia 5 lutego 2007r. i 12 lutego 2007r. wystąpiła o przywrócenie jej do służby, informując iż Sąd Okręgowy uniewinnił ją od stawianych zarzutów. Wskazano jednak, iż z nadesłanego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia -[...]- roku (sygn. akt -[...]- ) wynika, iż wnioskodawczyni została uniewinniona od popełnienia czynu opisanego w pkt. I aktu oskarżenia, tj. z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk, natomiast co do czynu z pkt. II, tj. art. 271 § 1 kk postępowanie zostało warunkowo umorzone na okres próby wynoszący 2 lata. Podano, iż wnioskodawczyni została zwolniona ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu - jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8a. Wskazano, iż skoro w odniesieniu do zarzucanego wnioskodawczyni czynu z art. 271 § 1 kk. Sąd warunkowo umorzył postępowanie to nie ma możliwości przywrócenia jej do służby. W związku z powyższym G. J. wystąpiła do Sądu Pracy z pozwem przeciwko Izbie Celnej, wnosząc o przywrócenie jej do służby oraz o zasądzenie zaległego wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia -[...]- r. (Sygn. akt -[...]- ) Sąd Rejonowy Wydział IV Pracy uznał się niewłaściwy do rozpoznania sprawy w części dotyczącej żądania przywrócenia do służby i sprawę w tym zakresie przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. W związku z powyższym G. J. została wezwana do sprecyzowania przedmiotu skargi. W odpowiedzi oświadczyła, iż przedmiotem jej skargi jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej odmawiające przywrócenia jej do służby, zawarte w piśmie z dnia 1 marca 2007r., które w jej ocenie należy traktować jako decyzję administracyjną. Podniosła, iż nie zgadza się z tym stanowiskiem, gdyż jej postępowanie uznane przez Sąd za nieszkodliwe społecznie było spowodowane powszechną praktyką stosowaną na przejściu granicznym w -[...]-. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 1 marca 2007r. Wskazano, iż przepisy ustawy o Służbie Celnej wyraźnie określają przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, by przywrócić daną osobę do służby. W ocenie organu nie ma obowiązku przywrócenia do służby G. J., gdyż warunkowe umorzenie postępowania świadczy o stwierdzeniu popełnienia przez nią jednego z zarzucanych jej czynów i nie jest równoznaczne z uniewinnieniem, jak też w ogóle umorzeniem postępowania ze względu na niepopełnienie czynu. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 13 lipca 2007r. skarżąca stwierdziła, iż nie zgadza się z Dyrektorem Izby Celnej , gdyż w jej ocenie powinna zostać przywrócona do służby. Podkreśliła, że nie popełniła umyślnie przestępstwa, a -[...]- było codzienną praktyką aprobowaną przez przełożonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm). W niniejszej sprawie Sąd musiał przede wszystkim ustalić, czy zaskarżone pismo Dyrektora Izby Celnej ma charakter aktu administracyjnego, podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Przy czym dokonując tej analizy sąd musiał mieć na względzie treść art. 58 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi z powodu braku swojej właściwości, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Wskazać zaś należy, iż G. J. najpierw wystąpiła z powództwem o przywrócenie jej do służby do Sądu Rejonowego, który jednak postanowieniem z dnia -[...]- r. uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do rozpoznania tut. Sądowi. Zatem będąc związany tym postanowieniem Sąd nie mógł stwierdzić braku swojej właściwości rzeczowej. Jednocześnie należy podkreślić, iż skoro ustawodawca poddał kontroli sądowej kwestie dotyczące decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu określonych obowiązków służbowych (art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r. Nr 156 poz 1641 ze zm.), jednocześnie określając przesłanki do podjęcia takich decyzji, to nie sposób uznać aby kwestia przywrócenia do służby była wyłączona spod tej kontroli. W tej sytuacji należało zatem ustalić, jaki charakter ma pismo Dyrektora Izby Celnej zawierające negatywne stanowisko odnośnie przywrócenia skarżącej do służby. Zgodnie z art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do orzekania w danej sprawie w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże podnieść należy, iż w doktrynie prawa administracyjnego oraz orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż o tym czy dany akt administracyjny jest decyzją przesądza nie jego nazwa, lecz charakter sprawy oraz treść przepisu będącego podstawą działania organu załatwiającego sprawę. Przy czym przepisy prawa materialnego przewidują decyzyjną formę załatwiania danej sprawy nie tylko w sposób bezpośredni, ale także przez określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy (np. zezwala, przydziela, stwierdza). Za decyzję uznaje się jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnej sprawy, podejmowane w sferze stosunków zewnętrznych, poza systemem organów państwowych i podległych im jednostek (tak w uchwale NSA z 12 października 1998r. sygn. OPS 6/98, ONSA 1999r. z. 1 poz. 3, wyroku NSA z 15 października 1987r. Sygn. akt SA/Wr 730/87, ONSA 1988r. z. 1 poz. 18, w uchwale z 15 listopada 1999r. Sygn. akt OPK 24/99, ONSA z 2000r. z. 2 poz. 54). Skoro zatem art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej zawiera określenie -funkcjonariusza celnego na jego wniosek przywraca się do służby-, to w ocenie sądu rozstrzygnięcie w tym zakresie ma charakter władczy, odnoszący się do o praw i obowiązków indywidualnego podmiotu, a tym samym jest wydawane w formie decyzji administracyjnej. Wprawdzie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie to zawarte jest w piśmie Dyrektora Izby Celnej z dnia 1 marca 2007r., ale fakt ten także nie uniemożliwia uznania pisma za decyzję administracyjną. Wystarczy bowiem, by pismo takie posiadało minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzja administracyjna, a mianowicie wskazanie organu wydającego, adresata decyzji, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby upoważnionej (możliwość kwalifikacji pism jako decyzji potwierdza utrwalona linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego np. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 1999r. Sygn. akt I SA 1509/98, LEX nr 48728, wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r. Sygn. akt III SAB 34/01, LEX Nr 79247). Przedmiotowe pismo wszystkie te cechy posiada, a w związku z tym należy uznać je za decyzję administracyjną. . Skarga podlega jednak odrzuceniu, gdyż wprawdzie w ocenie Sądu zaskarżone pismo jest decyzją administracyjną, lecz nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia służące w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W myśl § 2 powołanego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie zaś z art. 81 ustawy o Służbie Celnej od decyzji takiej służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym wskazać należy, iż obowiązkiem organu administracji jest pouczenie strony o trybie i sposobie wniesienia środków zaskarżenia (art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), zaś brak takiego pouczenia nie może szkodzić stronie (art. 112 oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jednakże powołane przepisy nie mogą dawać stronie skarżącej specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Brak pouczenia stanowi zatem jedynie podstawę do wystąpienia do organu właściwego z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pod warunkiem spełnienia wymogów formalnych, o których mowa w art. 58 § 2 w związku u z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (tak np. w postanowieniu NSA z dnia 1 lipca 1998r. Sygn. akt III SA 230/97, LEX 38205 oraz w postanowieniu NSA z 27 października 1998r. Sygn, akt III SA 6382/97, LEX 43739). W związku z powyższym Sąd nie mógł merytorycznie rozpoznać skargi i odmieść się do zarzutów w niej zawartych. Wobec powyższego na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.