II SA/Ol 643/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier bez wymaganego zezwolenia postanawia zawiesić postępowanie sądowe. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" w sprawie wymierzenia spółce A kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez wymaganego zezwolenia w miesiącu październiku 2013r. W motywach rozstrzygnięcia organy wskazały, że decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej cofnął w całości zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia ‘[...]" Decyzja ta doręczona została stronie w dniu 3 marca 2011r., która wniosła od niej odwołanie. Postępowanie odwoławcze zostało zawieszone. Pismem z dnia 24 kwietnia 2013r. organ I instancji poinformował spółkę, że nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia jest wykonalna. Następnie w dniu 27 stycznia 2014r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach bez wymaganego zezwolenia. Organ ustalił, że w miesiącu październiku 2013r. spółka, pomimo cofnięcia zezwolenia, urządzała gry na 6 automatach we wskazanych punktach, uzyskując z tego tytułu przychody. Spółka A w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania: - art. 191, art. 128 i art. 220 § 1 ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nieostateczna decyzja organu podatkowego I instancji o cofnięciu zezwolenia jest wykonalna; - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez niezawieszenie postępowania w sytuacji, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny; - naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej oraz art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, która został uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji oraz jest niezgodna z Konstytucją. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że postępowanie powinno zostać zawieszone do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytania prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z dnia "[...]" odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. Stwierdził, że wydanie orzeczenia w innej sprawie nie stanowi zagadnienia wstępnego. W ocenie organu oczekiwane przez stronę rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed NSA dotyczy innej, indywidualnej przedmiotowo jak i podmiotowo sprawy. Nie ma zatem prawnych wskazań dla uznania, iż niniejsze postępowanie uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył. co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej jako; p.p.s.a.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazać należy, iż praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w tym przepisie pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 302 i nast). Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym również przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej - vide np. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte. Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, co nie oznacza dowolności w tym zakresie. Analizując celowość zawieszenia postępowania sąd winien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu. Możliwość zainicjowania tego rodzaju nadzwyczajnego postępowania nie może być jednak traktowana jako samoistna negatywna przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją RP lub aktami wyższego rzędu, aktu normatywnego, który stanowi postawę do wydania zaskarżonego orzeczenia (vide: np. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11). Zważyć należy, że postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014r. (sygn. akt II GSK 686/13) Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne następującej treści: "czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne z: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Powyższe pytanie prawne zostało zarejestrowane w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 4/14. W ocenie Sądu, powyższe pytanie prawne przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że zarówno w rozpoznawanej sprawie, jak i w sprawie, w której Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się na przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, wystąpiły wątpliwości co do możliwości ograniczenia prawa urządzania gier na automatach, z uwagi na brak notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Naruszenie obowiązku notyfikacji przepisów technicznych, wynikającego z dyrektywy 98/34/WE, ma charakter naruszenia trybu ustawodawczego, którego konstytucyjność może być badana wyłącznie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jeżeli w konkretnym postępowaniu sąd poweźmie wątpliwości, że doszło do takiej wadliwości trybu ustawodawczego, może nie stosować tych przepisów tylko w ten sposób, że zawiesi prowadzone postępowanie, w którym miałyby one zostać zastosowane i skieruje stosowne pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. IV KK 183/13 (publ .LEX nr 1409532). W rozpoznawanej sprawie przedstawianie Trybunałowi Konstytucyjnemu kolejnego pytania prawnego Sąd uznał za niecelowe, z uwagi na to, że dokonał tego już Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie akt II GSK 686/13. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 stycznia 2014 r. NSA wyraźnie akcentował, że rozstrzygnięcie kwestii braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych odnosi się w zasadniczej części do zarzutów naruszenia Konstytucji RP, poprzez pominięcie istotnego elementu krajowej procedury ustawodawczej, a także naruszenia zasady wolności gospodarczej. Rozstrzygnięcie zaś tych zagadnień leży w gestii Trybunału Konstytucyjnego i dopiero po jego wypowiedzi w tej materii rolą sądu administracyjnego będzie dokonanie oceny na ile i czy w ogóle wskazane kwestie związane z notyfikacją przepisów ustawy o grach hazardowych mają wpływ na zapadłe przed organem celnym decyzje. Zatem uznać należało, że odpowiedź na pytane prawne NSA sformułowane w postanowieniu z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13 będzie miało wpływ na ustalenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Dotyczy ono wprawdzie art. 14 ust. 1 i art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h., ale jego istotą jest wyjaśnienie wątpliwości co do zgodności z Konstytucją, z uwagi na przebieg procesu legislacyjnego, również innych przepisów tej ustawy, które mogą potencjalnie być uznane za przepisy techniczne. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym a zarejestrowanej pod sygnaturą P 4/14. Zauważyć też należy, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych ujawniła się istotna rozbieżność co do oceny konsekwencji prawnych braku notyfikacji niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych. Rozbieżność ta prowadzi do wydawania różnych orzeczeń w identycznych stanach faktycznych (problem ten jest dostrzegany w orzecznictwie TK, o czym świadczy treść uzasadnienia wyroku z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 4/11). Niewątpliwie zatem także pewność orzecznictwa i jego stabilność stanowią same w sobie jedną z gwarancji praworządnego państwa prawa. Nadto Sądowi wiadomym jest, że postanowieniem z dnia 21.05.2012 r. (sygn. akt III SA/GI 1979/11) WSA w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją art. 89 ustawy z dnia z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.). Sąd ten w uzasadnieniu orzeczenia wskazanemu uregulowaniu zarzuca naruszenie szeregu zasad konstytucyjnych: zasady zaufania obywatela do państwa i prawa oraz zasady racjonalności działań ustawodawcy, które wypływają z ustanowionej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego; zasady winy jako podstawy odpowiedzialności, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji); zasady poprawnej legislacji, stanowiącej element zasady demokratycznego państwa prawa, wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP; zasady godności człowieka jako najwyższego i niezbywalnego dobra (art. 30 Konstytucji); zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; zasady równości oraz sprawiedliwości społecznej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Od rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny powyższych pytań tak, Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, będzie zależało jej rozpoznanie. W ocenie tutejszego Sądu zachodzi bowiem zależność między wynikiem postępowania wszczętego przez WSA w Gliwicach i NSA przed Trybunałem Konstytucyjnym, a sprawą niniejszą. Problem prawny objęty zarzutami skargi w niniejszym postępowaniu jest bowiem analogiczny do problemu, z którym do Trybunału Konstytucyjnego wystąpił WSA w Gliwicach i NSA. Chodzi o art. 89 ustawy o grach hazardowych, jako podstawę prawną wymierzania kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Dlatego celem zachowania spójności wykładni przepisów prawa należało postępowanie w sprawie niniejszej zawiesić, do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na wyżej wskazane pytania prawne. Z tych względów, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, a także mając na względzie konieczność rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, doszedł do przekonania, że zawieszenie postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest uzasadnione.