II SA/Ol 643/22

WyrokWSA w Olsztynie2023-01-24

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Alicja Jaszczak-Sikora, Grzegorz Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba ta sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że prawo do emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pomimo wcześniejszych orzeczeń wskazujących na możliwość wyboru świadczenia lub zawieszenia emerytury, sąd w niniejszej sprawie uznał, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a pobieraną emeryturą, a także że nie można jednocześnie pobierać obu świadczeń. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie wyboru przez wnioskodawcę, co w tej sprawie nie nastąpiło.
Stan faktyczny
D. B. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na fakt pobierania przez D. B. emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Po uchyleniu przez WSA i oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA, sprawa wróciła do Kolegium. Mąż skarżącej zmarł. Kolegium ponownie odmówiło przyznania świadczenia, argumentując, że prawo do emerytury stanowi negatywną przesłankę, a ustawa nie przewiduje przyznania świadczenia w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 18 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika D. B. od decyzji z dnia 29 września 2020 r., wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (organ I instancji) odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. mężem M. B. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: W dniu 25 sierpnia 2020 r. D. B. (skarżąca, strona) – działająca przez pełnomocnika - zwróciła się do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem M. B. Dodatkowo dołączyła do wniosku oświadczenie o braku negatywnych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. M. B. (ur. 1954 r.) orzeczeniem z dnia 28 maja 2020 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 maja 2021 r. Jednocześnie wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 12 października 2016 r. M B chorował na [...].Z uwagi na stan zdrowia wymagał stałej, codziennej opieki innej osoby. Opiekę taką sprawowała żona – D. B. W tym zakresie m. in. pomagała w zapewnieniu higieny osobistej, podawała leki, organizowała wizyty lekarskie, wykupowała lekarstwa. Robiła zakupy, przygotowywała posiłki, sprzątała mieszkanie. D. B. pobiera emeryturę od dnia 1 maja 2012 r. (informacja z ZUS na dzień 9 września 2020 r.). Decyzją 29 września 2020 r organ I instancji odmówił przyznania świadczenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie omówiono przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dalej zaś przedstawiono ustalenia przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, po czym wskazano, że z uwagi na to, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak przed ukończeniem 25 roku życia, nie można było przyznać świadczenia. Dodatkowo organ zauważył, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Odwołanie od decyzji złożyła skarżąca Decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 29 września 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, iż powodem odmowy przyznania świadczenia jest okoliczność otrzymywania przez D. B. emerytury z ZUS. Decyzja została zaskarżona do WSA w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 18 lutego 2021 r., w sprawie sygn. II SA/O1 937/20, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zostało przede wszystkim wskazane: "Rozstrzygając sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i poinformuje skarżącą o możliwości wyboru świadczenia oraz wezwie do złożenia stosownych dokumentów, umożliwiających wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego, z odpowiednim pouczeniem. Następnie, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygnie sprawę". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie złożyło skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r., w sprawie: I OSK 831/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA podzielił stanowisko zaprezentowane przez sąd I instancji. Wskazał, iż strona ma prawo wyboru świadczenia korzystniejszego, którego może dokonać poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Następnie, Kolegium pismem z dnia 3 marca 2022 r., poinformowało stronę m. in. o możliwości zwrócenia się do organu rentowego o zawieszenie emerytury. W dniu 20 czerwca 2022 r. wpłynęła odpowiedź pełnomocnika strony, który wskazał, że M. B. zmarł (w dniu 19 grudnia 2020 r.), a wobec tego nie jest celowym zawieszenie prawa do emerytury. Pełnomocnik wniósł o przyznanie świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku do dnia śmierci męża skarżącej. W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji z 18 lipca 2022 r. Kolegium podniosło, że przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia oparta na przepisach art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.) jest niezasadna. Orzecznictwo sądów administracyjnych (wykształcone wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13) w tym zakresie jest ugruntowane i podziela pogląd, według którego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dalej argumentowało, że decyzję organu I instancji należało jednak utrzymać z uwagi na okoliczność pobierania przez D. B. - w okresie sprawowania opieki nad mężem - emerytury z ZUS. Artykuł 17 ust. 5 u.ś.r. enumeratywnie wymienia przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową prawa do świadczenia. Przy czym są to przesłanki, które można podzielić na dwie grupy: 1) istniejące po stronie osoby sprawującej opiekę; 2) istniejące po stronie osoby wymagającej opieki. Wśród przesłanek istniejących po stronie osoby sprawującej opiekę wymienia się sytuację, gdy osoba sprawująca opiekę ma m. in. ustalone prawo do emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a). Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. skonstruowany jest w sposób jasny i nie wymagający wykładni. Przepis ten wyłącza wprost prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które mają przyznane prawo do emerytury i sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między tym świadczeniem a pobieraną przez wnioskodawcę emeryturą. Kolegium podniosło, że w sprawie - wedle wskazań sądów obydwu instancji - zwróciło się do strony z pouczeniem o możliwości zawieszenia prawa do emerytury. Pełnomocnik strony poinformował w odpowiedzi, że nie jest to obecnie celowe, albowiem osoba wymagająca opieki zmarła. Wniósł o przyznanie świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku do chwili śmierci M. B. Uczynienie zadość wnioskowi pełnomocnika nie jest jednak możliwe. Skoro bowiem za w/w okres wnioskodawczym pobrała już emeryturę, to nie ma możliwości przyznania za ten sam okres drugiego z kolidujących świadczeń, tj. świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, ustawodawca nie wyłączył stosowania przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy kwota świadczenia pielęgnacyjnego jest wyższa od kwoty uzyskiwanego świadczenia wymienionego w tymże przepisie. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżącej zarzucił jej: 1. Naruszenie prawa procesowego: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co z kolei skutkuje wadliwym, tj. niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony; 2. Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię dokonaną z naruszeniem art. 32, art. 69, art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w jakiejkolwiek wysokości, podczas gdy wykładnia funkcjonalna i celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że stosowanie tego przepisu wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości emerytury; Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości. Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem kontroli uczyniono w niniejszej sprawie decyzję Kolegium o odmowie przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Kolegium swoją decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparło na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego wyjaśnić należy, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było więc ustalenie, iż strona skarżąca posiada prawo do emerytury. Wydaną w sprawie decyzję poprzedzało zgromadzenie i rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego, co pozwalało na zastosowanie wobec strony przepisów prawa materialnego w sposób określony w kwestionowanej decyzji administracyjnej. Innymi słowy nie naruszono zasady prawdy materialnej wyrażonej przez ustawodawcę w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Negatywne rozstrzyganie przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury jest obecnie powszechnie podważane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się, iż brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone prawo do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury. Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do emerytury nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przyznać rację temu poglądowi, który zauważa brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby posiadające prawo do emerytury i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1265/19, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stanowczo podkreśla, iż nie podziela poglądu wyrażonego w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie tego stanowiska, nie tylko naruszałoby treść powołanej wyżej regulacji prawnej czy przepisu określającego na "sztywno" wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 3 u.ś.r.), ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Może to bowiem powodować poważne wątpliwości, co do zachowania zasady równości, ale przede wszystkim trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia, np. w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, nie wspominając już o ewentualności waloryzacji wysokości emerytury i w konsekwencji konieczności dokonywania kolejnych modyfikacji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20). Dlatego warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Emerytura jest prawem, które uznaje się za niezbywalne, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury (wyrok NSA w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2020 r. IV SA/Po 824/19, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. II SA/Rz 1265/19, wyrok WSA w Poznaniu z 4 marca 2020 r. II SA/Po 909/19, wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. 1 OSK 2375/19, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. I OSK 254/20, wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2020 r. I OSK 650/20). Nie można jednak pomijać, że art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53; dalej: u.e.r.f.u.s.) stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. emerytury na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Trafny jest zatem wniosek, iż zawieszenie prawa do emerytury należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Nie sposób nie przyjąć, aby "zawieszenie prawa do emerytury" (i oczywiście wstrzymanie jej wypłaty) uznawać jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do emerytury (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty emerytury. Z tych względów w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy miały obowiązek poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Obowiązek ten wynika z art. 79a k.p.a., który stanowi: W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przesłanką zależną od strony w ustalonym układzie prawno – faktycznym było zawieszenie prawa do emerytury, co odblokowałoby możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Na gruncie niniejszej sprawy nie stanowi wątpliwości, że skarżąca została skutecznie pouczona o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie (vide: pismo Kolegium z dnia 3 marca 2022 r. i 31 maja 2022 r.). Jednakże, pomimo skierowanych zawiadomień pełnomocnik skarżącej oświadczył, że podtrzymuje wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku do dnia śmierci męża skarżącej. Zawieszenie prawa do emerytury było zależne wyłącznie od wnioskodawczyni o czym stanowią wyżej powołane przepisy ustawy o emeryturach. Nie występuje w tym przypadku, tak jak w podobnych sprawach dotyczących wyboru świadczeń z systemu pomocy społecznej, możliwość uchylenia przez organ prowadzący postępowanie decyzji o przyznaniu pozostającego w zbiegu ze świadczeniem pielęgnacyjnym innego świadczenia, np.: specjalny zasiłek opiekuńczy czy zasiłek dla opiekuna. Dlatego decyzja ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury powinna zostać przedłożona w toku toczącego się postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Jej brak oznaczał trwanie nieusuwalnej przez właściwy organ przeszkody w uwzględnieniu złożonego wniosku o przyznanie świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium odmawiając przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego nie pominęło w swych działaniach przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą i jednocześnie wyjaśniło, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między tym świadczeniem a pobieraną przez wnioskodawcę emeryturą. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy Kolegium zasadnie zastosowało wobec skarżącej przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i odówiło uwzględnienia jej wniosku. Zaprezentowany sposób wykładni w/w przepisu u.ś.r., jest aktualnie dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20, I OSK 2006/20 i z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20). Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych Kolegium jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzja tego organu, jako zgodna z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinna zatem pozostać w obrocie prawnym. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło