II SA/Ol 647/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta O. przez Kierownika Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., na podstawie art. 106 ust. 1 i 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 17 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 930 ze zm., dalej jako: u.p.s.) w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r., poz. 1058) oraz art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 73 pkt 9, art. 75 ust. 10, art. 79 ust. 1 i ust. 2, art. 81 ust. 8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 581 ze zm.), przyznano Z.J. zasiłek stały od dnia 1 października 2016r. w kwocie 604 zł miesięcznie oraz objęto ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt. 1 u.p.s. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego obecnie 634 zł, przysługuje zasiłek stały. Wyjaśniono, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie, ani nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.). Jednocześnie wskazano, że w myśl art. 6 pkt 1 u.p.s. całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub też legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podano także, że stosownie do art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Podniesiono, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą i zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 21 marca 2016r. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 marca 2018r. Wskazano, że nie pobiera świadczenia emerytalno-rentowego, jak również nie posiada żadnego dochodu. W związku z tym kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłku stałego w wysokości 604 zł od dnia 1 października 2016r. Od decyzji tej odwołała się Z.J., wnosząc o wypłacenie zaległej kwoty przeznaczonej na jej ubezpieczenie. Podała, że w grudniu 2016r. nie mogła skorzystać z opieki lekarskiej, ani z refundacji leków, ponieważ okazało się, że nie ma ubezpieczenia. Jednocześnie wniosła o wypłacenie zasiłku stałego z wyrównaniem od chwili złożenia wniosku i otrzymania decyzji wydanej przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O., którą po poprawieniu błędu odebrała po 20 maja 2016r. jej siostra, gdyż ona sama ze względu na stan zdrowia nie była w stanie tego zrobić. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, iż organ l instancji w sposób prawidłowy ocenił, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania jej zasiłku stałego w maksymalnej dopuszczonej ustawą o pomocy społecznej wysokości, tj. 604 zł miesięcznie. Jednocześnie wskazano, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 26, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego ośrodek pomocy społecznej. Podano, że skarżąca nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego, a zatem w sposób prawidłowy została objęta ubezpieczeniem społecznym na okres pobierania zasiłku stałego, od dnia 1 października 2016r. Konsekwencją uznania, że skarżącej przysługuje zasiłek stały, jest związane z tym objęcie jej opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wyjaśniono, że składka na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z art. 36 ust. 2 lit c) u.p.s. jest świadczeniem niepieniężnym i polega na opłacaniu osobie zobowiązanej składki ze środków publicznych przez ośrodek pomocy społecznej. W związku z tym jako świadczenie niepieniężne nie może zostać ona wypłacona stronie w postępowaniu administracyjnym. Brak jest również podstaw prawnych, aby organ pomocy społecznej wypłacił stronie ekwiwalent wydatków, jakie poniosła w związku z brakiem ubezpieczenia społecznego. Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia daty przyznania zasiłku stałego organ odwoławczy wskazał, iż w art. 106 ust. 3 u.p.s. ustawodawca przyjął, że miarodajnym momentem przyznania i wypłaty zasiłku stałego Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, w której zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz sytuacji, w której strona złożyła wniosek przed uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 106 ust. 7-11 u.p.s.). Wskazano, że powyższe okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Podniesiono, że wnioskodawczyni złożyła wniosek 31 października 2016r. i załączyła do niego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 marca 2016r., które odebrała 20 maja 2016r. Z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składała kolejny wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału w miesiącach luty, marzec, kwiecień i maj 2016r. wnioskodawczyni otrzymywała pomoc w formie zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia oraz zasiłków celowych. Tym samym organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o pomocy społecznej. Na powyższą decyzję skargę wniosła Z.J., podtrzymując argumenty przedstawione uprzednio w odwołaniu. Podała, że ze względu na stan zdrowia nie była w stanie złożyć wniosku o zasiłek stały, ani też stawić się na komisję lekarską do spraw orzekania o niepełnosprawności w wyznaczonym terminie oraz później odebrać wydanej decyzji. Dodała, iż część spraw załatwia jej siostra, ale nie wszędzie i nie wszystko może za nią załatwić, w związku z czym powstało dużo zaległości i niezałatwionych spraw. Dlatego też tak późno złożyła wniosek. Wskazała, że od czerwca do października pozostawała bez żadnego zasiłku, bo nie miał kto zanieść jej podania do MOPS. Dodała, iż także siostra choruje oraz opiekuje się matką, która wymaga ciągłej opieki, a także bratem inwalidą I grupy. W tej sytuacji skarżąca wniosła o powtórne rozpatrzenie sprawy oraz przyznanie wyrównania od momentu złożenia wniosku do komisji lekarskiej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku stałego. Zasiłek ten przysługuje bowiem pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej albo pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.s.). Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżąca orzeczeniem z dnia 21 marca 2016r., wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na okres do dnia 31 marca 2018r. Także wysokość zasiłku została ustalona prawidłowo. Zasiłek stały ustala się bowiem w przypadku osoby samotnie gospodarującej – w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie, zaś w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust.2 u.p.s.). Jednocześnie kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust.3 u.p.s.). Skarżąca nie posiada żadnego źródła dochodu, a w związku z tym kwotę zasiłku ustalono w maksymalnej wysokości, tj. 604 zł. Natomiast skarżąca kwestionuje okoliczność, że przedmiotowe świadczenie zostało jej przyznane od daty złożenia wniosku w organie pomocy, a nie od daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wyjaśnić zatem należy, że w dacie orzekania przez organ I instancji art. 106 ust. 3 u.p.s. stanowił, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Natomiast z dniem 1 stycznia 2017r. przepis ten został znowelizowany i obecnie stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Zgodnie zaś z art. 106 ust. 7 u.p.s. w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego: w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7 (art. 106 ust. 9 u.p.s.). Jeżeli zaś orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie (art. 106 ust. 10 u.p.s.). Przy czym stosowanie do art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016.r. poz. 2174), mocą której wprowadzono powyższą nowelizację, przepis ten miałby zastosowanie także w niniejszej sprawie. Wskazać jednak należy, że skarżąca nie spełniła przesłanek niezbędnych do objęcia jej wskazanymi zapisami ustawowymi. Podnieść bowiem należy, że skarżąca nie tylko nie złożyła do organu pomocy wniosku o przyznanie jej zasiłku stałego wraz ze złożeniem wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Co więcej jednak nie przedłożyła orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w terminie 60 dni od daty jego otrzymania. Orzeczenie to (datowane na dzień 21 marca 2016r.) zostało bowiem odebrane – jak podała sama skarżąca – po 20 maja 2016r., a wniosek do organu pomocy wraz z tym orzeczeniem został złożony dopiero w dniu 31 października 2016r., a zatem po około 5 miesiącach. Nie ma przy tym znaczenia powoływanie się przez skarżącą na swój zły stan zdrowia, czy też problemy zdrowotne najbliższych członków rodziny, którzy pomagają jej w codziennych sprawach. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych odstępstw od wskazanych wyżej zasad ustalania prawa do zasiłku stałego. Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że organ prawidłowo przyznał skarżącej zasiłek stały począwszy od dnia 1 października 2016r., tj. od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, w tym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.