II SA/Ol 65/05

WyrokWSA w Olsztynie2005-03-01

Skład orzekający: Hanna Raszkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest uprawniony do ustalania, czy dane miejsce było miejscem represji w rozumieniu ustawy o kombatantach, po zmianie przepisów w 1999 roku, która przeniosła kompetencję do określania takich miejsc na Prezesa Rady Ministrów w drodze rozporządzenia?
Ratio decidendi
Po nowelizacji ustawy o kombatantach z 1999 roku, miejsca represji określa Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w indywidualnym postępowaniu administracyjnym. Rozporządzenie to stanowi źródło bezwzględnie obowiązującego prawa, które wiąże organ orzekający. W związku z tym, organ nie naruszył prawa, odmawiając przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w miejscu nieujętym w obowiązującym rozporządzeniu.
Stan faktyczny
B. Z. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w niemieckim obozie w O. w latach 1939-1940. Organ odmówił przyznania uprawnień, wskazując, że obóz ten nie jest wymieniony w rozporządzeniu Rady Ministrów określającym miejsca odosobnienia. Strona podniosła zarzut, że obóz ten był miejscem represji. Po utrzymaniu decyzji odmownej przez organ, skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając bezpodstawność twierdzeń organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Hanna Raszkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. B. Z. wystąpiła do Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w okresie od 23 października 1939 r. do 22 lutego 1940 r. w niemieckiej niewoli w obozie w O. Decyzją z dnia 22 lipca 2004 r. "[...]", wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wniosek ów został rozpatrzony odmownie. Organ wskazał, iż podany obóz nie został wymieniony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154) ani - jak wynika z dostępnych materiałów - nie był obozem karnym lub wychowawczym, o którym mowa w § 5 pkt 2 i 3 tego rozporządzenia, wobec czego przedmiotowa represja nie jest represją w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła okoliczności wskazujące na to, iż obóz, w którym przebywała realizował hitlerowską politykę eksterminacyjną. Podtrzymując swe stanowisko, organ decyzją z dnia 7 grudnia 2004 r. "[...]" utrzymał w mocy decyzję własną. Na decyzję tą B. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając bezpodstawność twierdzenia, iż "represja nie była represją", "obóz nie był obozem hitlerowskim". W odpowiedzi na skargę organ orzekający w sprawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ ). Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanemu w sprawie ostatecznemu orzeczeniu administracyjnemu. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzeka o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 ustawy. Art. 21 ustawy stanowi, że uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która m.in. uzyska decyzję potwierdzająca działalność wymienioną w art. l ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 ustawy. W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiegała się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie hitlerowskim w O. Argumenty prezentowane przez stronę zmierzały do wykazania okoliczności, które miały sprawić, by organ orzekający w sprawie ustalił, że obóz w O. odpowiadał warunkom określonym w art. 4 ust. l ustawy o kombatantach. Tak więc podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem miała ocena, czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uprawniony był do dokonywania ustaleń w przedstawionym zakresie, zważywszy funkcjonowanie w obrocie prawnym wykazu miejsc odosobnienia o jakich mowa w art. 4 ust. l ustawy o kombatantach. Do chwili wejścia w życie noweli z dnia 9 kwietnia 1999 r. (Dz. U. Nr 38 poz. 360) art. 8 ustawy o kombatantach powierzał prowadzenie wykazu miejsc odosobnienia Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w związku z czym możliwe było jego uzupełnienie również w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie z wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Z dniem 29 października 1999 r. stan prawny uległ zmianie. Według znowelizowanego art. 8 ust. l pkt 2 ustawy o kombatantach miejsca represji, o jakich mowa w art. 4 ust. l tejże ustawy określa Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. W związku z tym wyłączona została możliwość uzupełnienia wykazu miejsc odosobnienia w ramach postępowania administracyjnego. Wykaz formułowany jako rozporządzenie stał się bowiem źródłem bezwzględnie obowiązującego prawa, jego postanowienia wiążą organ orzekający w przedmiocie uprawnień osób osadzonych w miejscach odosobnienia. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi orzekającemu w sprawie naruszenia prawa w zakresie prowadzenia ustaleń. Dlatego też skargę należało oddalić na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło