II SA/Ol 651/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 roku sprawy ze skargi S. M. i P. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"roku nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy - uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących S. M. i P. L. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia 30 marca 2006r. znak "[...]" Burmistrz B. odmówił zmiany decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Decyzja została doręczona skarżącym S. M. i P. L. w dniu 10 kwietnia 2006 r. z pominięciem ich pełnomocnika Z. K. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone również Starostwu Powiatowemu w O. – w dniu 5 kwietnia 2006 r., M. i J. W. – w dniu 6 kwietnia 2006 r., Marszałkowi Województwa – w dniu 5 kwietnia 2006 r., Agencji Nieruchomości Rolnych w O. – w dniu 5 kwietnia 2006r. oraz M. i K. S. - w dniu 5 kwietnia 2006 r. W dniu 20 kwietnia 2006r. pełnomocnictwo udzielone Z. K. przez S. M. i P. L. zostało odwołane. Jednocześnie skarżący udzielili pełnomocnictwa radcy prawnemu P K., który w dniu 24 kwietnia 2006r. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza B. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2006 r., znak "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza B. z dnia 30 marca 2006r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem jej pełnomocnika ma charakter wyłącznie informacyjny. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania nie rozpoczyna biegu od daty tego doręczenia, a od daty kiedy akt administracyjny został doręczony pozostałym stronom lub pełnomocnikowi. Skoro decyzja organu I instancji nie została przesłana poprzedniemu pełnomocnikowi Z. K. , to aktualny pełnomocnik radca prawny P. K. zobowiązany był złożyć odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron, tj. najpóźniej do dnia 20 kwietnia 2006r. Swoje stanowisko organ oparł o treść wyroku NSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2002r. sygn. akt II SA 2230/00 publ. M. Prawn. 2002/20/916, w którym stwierdzono, że stronie, która nie brała udziału w postępowaniu I-instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skargą z dnia 14 sierpnia 2006 r. S. M. i P. L. wnieśli II SA/ Ol 650-651/06 o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości. W uzasadnieniu podnieśli, iż powołany przez organ pogląd NSA nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem skarżący brali udział w postępowaniu I-instancyjnym. Wskazali, że termin do wniesienia przez nich odwołania został zachowany, gdyż upłynął 24 kwietnia 2006r., tj. w dniu wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponownie wskazało, że skarżący winni wnieść odwołanie w terminie, który biegł dla innych stron postępowania. Skoro tego nie uczynili, przysługiwało im prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy – art. 134 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 P.p.s.a.). Tego rodzaju naruszenie przepisów prawa ma miejsce w niniejszej sprawie, dlatego też zaskarżone postanowienie należało uchylić. W tym miejscu stwierdzić należy, że sąd orzekający w niniejszej sprawie nie neguje orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę a jedynie uznaje, iż nie można się na nie powoływać w niniejszej sprawie z uwagi na jej odmienny stan faktyczny. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Niewątpliwie więc ustanowienie pełnomocnika obliguje organ administracyjny do doręczania wszelkich pism temu pełnomocnikowi. Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do II SA/Ol 650-651/06 ochrony swych praw i interesów i otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa. Gdyby w rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie uznać za słuszne to byłoby to zaprzeczeniem zaprezentowanego wyżej stanowiska, gdyż ustanowienie pełnomocnika przy wadliwym postępowaniu organu administracji pozbawiałoby strony możliwości wniesienia odwołania. Niezaprzeczalnym pozostaje fakt, że decyzja Burmistrza B. o odmowie zmiany decyzji o ustaleniu warunków zabudowy nie została doręczna Z. K. będącemu pełnomocnikiem S. M. i P. L. Decyzję tę wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia otrzymali skarżący w dniu 10 kwietnia 2006 r. W terminie 14 dni przewidzianym do wniesienia odwołania skarżący odwołali pełnomocnictwo udzielone dotychczasowemu pełnomocnikowi, udzielili pełnomocnictwa nowemu pełnomocnikowi i wywiedli odwołanie. Ustanowienie nowego pełnomocnika już po doręczeniu stronie decyzji i jednoczesne odwołanie poprzedniego pełnomocnika tworzy nową sytuację polegającą na tym, że organ I instancji nie miałby obowiązku doręczania decyzji pełnomocnikowi ustanowionemu już po wydaniu decyzji podobnie jak i pełnomocnikowi odwołanemu. W takiej sytuacji i gdy decyzję doręczono stronie wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia, doręczenia tego nie można traktować jako mającego wyłącznie charakter informacyjny, gdyż strona pozbawiona byłaby możliwości wniesienia odwołania i to bez swojej winy, a na skutek wadliwości postępowania organu administracji. Nie tylko nie należy, ale i nie można dokonywać wykładni przepisów prawa, która pozbawiałaby strony możliwości dochodzenia swych praw i to nie na skutek błędów wynikłych z postępowania strony lecz oczywistego błędu organu administracji, który to błąd strona postępowania swoim późniejszym postępowaniem konwalidowała wnosząc odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji. Zwrócić należy uwagę na to, że pełnomocnictwo udzielone Z. K. zostało odwołane skutecznie, oświadczenie to znajduje się w aktach administracyjnych, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowane było o tym fakcie przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na treść dotychczasowych rozważań i uznanie za skuteczne doręczenie decyzji skarżącym biorącym udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w dniu 10 kwietnia 2006 r. nie ma potrzeby szczegółowego odnoszenia się do kwestii dotyczącej tego, że skarżący czas na wywiedzenie odwołania mieli tylko do dnia kiedy od tej decyzji mogły się odwołać inne strony postępowania. Zwrócić należy jednak raz II SA/Ol 650-651/06 jeszcze uwagę na to, że fakt ustanowienia pełnomocnika powinien stronie pomagać a nie szkodzić. Natomiast w niniejszej sprawie gdyby podzielić argumentację organu odwoławczego to ustanowienie pełnomocnika i błąd organu administracji przy doręczaniu decyzji skutkowałyby skróceniem terminu do wniesienia odwołania o cztery dni i to w sytuacji gdy skarżący pouczani są, iż mogą wnieść odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia im decyzji. W sprawie tej Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się obrazy art. 129 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż odwołanie wniesione zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia w sytuacji gdy skarżący wnieśli je w terminie 14 dni od otrzymania decyzji, dlatego też organ powinien je rozpoznać merytorycznie a nie stwierdzać, iż zostało wniesione z uchybieniem terminu. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił je, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Oznacza to, iż postanowienie to nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jego rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W punkcie III wyroku orzeczono o kosztach stosownie do art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.