II SA/Ol 651/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oddala skargę. Decyzją z [...] r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy D. (dalej jako: "Wójt", "organ pierwszej instancji") przez Sekretarza Gminy na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 art. 89 ust. 1 i 4 w zw. z art. 85 ust. 1 – 5 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478), dalej jako: "ustawa o ochronie przyrody" w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r. poz. 1330) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), orzeczono o wymierzeniu A. S. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 39 609 zł za usunięcie z działki ewid. nr [...] obręb B., bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody 7 sztuk drzew: a. 5 szt. drzew rodzaju lipa o obwodach pni [...], b. 2 szt. drzew rodzaju wierzba o obwodach pni [...], wyliczonych z minimalnych średnic. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ewidencją gruntów i budynków działka nr [...] obręb B. stanowi własność osób fizycznych i jest sklasyfikowana jako grunty orne, łąki trwałe i nieużytki. W styczniu i marcu 2024 r. doszło do zgłaszania przez osoby trzecie w Urzędzie Gminy D. usuwania drzew z przedmiotowej działki. W ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzono oględziny w terenie, które wykazały, że drzewa i krzewy usunięto z większej części działki zarówno z gruntów ornych, łąk trwałych, jak i nieużytku. Strona podała, że wycinka była spowodowana przywracaniem nieużytków porolnych do użytkowania rolniczego. Jednocześnie trwało postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Wszczęto postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew bez dokonanego zgłoszenia. Powołano biegłego z zakresu dendrologii. Wskazano, że postępowanie toczy się o usuwanie drzew z gruntu stanowiącego zgodnie z ewidencją gruntów i budynków nieużytek, a więc grunt, który nie może być przywracany do użytkowania rolniczego. Jednocześnie grunty orne i łąki trwałe nie zostały włączone do postępowania jako, że były one gruntami rolnymi nieużytkowanymi rolniczo i nastąpiło ich przywrócenie do rolniczego użytkowania, a na pozostałych gruntach ornych nie było drzew i krzewów i również nie włączono ich do postępowania. W postępowaniu były brane pod uwagę jedynie grunty stanowiące nieużytek, zajmujące powierzchnię [...] ha, zaś grunty orne zajmujące powierzchnię [...] ha i łąki trwałe zajmujące powierzchnię [...] ha nie były brane pod uwagę. Wskazano, że postępowanie było wszczęte odnośnie do świeżej wycinki drzew, która miała miejsce w styczniu 2024 r. Organ pierwszej instancji stwierdził również, że powołanie innego biegłego nie jest zasadne, ponieważ Gmina nie zleca takich postępowań osobom przypadkowym, a jedynie fachowcom, których znajomość obowiązujących przepisów nie budzi wątpliwości. Organ dokonał również wyliczenia orzeczonej kary pieniężnej. Od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8a § 1, art. 145 § 1, art. 8 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, poprzez brak wskazania przez organ przesłanek dotyczących wznowienia postępowania, poprzez wydanie decyzji odstępującej od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym lub zbliżonym stanie faktycznym i prawnym oraz poprzez wydanie decyzji z naruszeniem reguł wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Strona podniosła też że nie było wycinki drzew w styczniu 2024 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy D. Decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu przedstawiono stan sprawy i zarzuty odwołania. Kolegium stwierdziło, że usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości podlega reglamentacji administracyjnoprawnej określonej przepisami ustawy o ochronie przyrody. Wskazało, że podstawowym obowiązkiem podmiotu zamierzającego usunąć drzewo lub krzew jest uzyskanie zezwolenia na dokonanie tej czynności, które wydaje Wójt w formie decyzji administracyjnej. Usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia lub bez dokonanego zgłoszenia rodzi odpowiedzialność polegającą na nałożeniu kary administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego, nie ma wątpliwości, że nie minął 5-letni termin przedawnienia wymiaru administracyjnej kary pieniężnej liczony od końca roku, w którym nastąpiło usunięcie drzewa. Pewne jest, że z terenu nieruchomości należącej do strony usuwane były drzewa i krzewy. Obecna na wizji skarżąca nie zaprzeczyła temu faktowi. Dendrolog podał, że nie uwzględniał pni starych. W ekspertyzie uwzględniono tylko karpy "świeże", które łatwo poznać, gdyż mają inną barwę wiązek przewodzących, wytwarzają pędy rekompensacyjne i przewodzą wodę. Wskazano też, że nie ma żadnych wątpliwości, że nie było prowadzone żadne postępowanie administracyjne, ani sporządzany protokół w przedmiocie oceny legalności usuwania drzew na nieruchomości strony. Sprawa nie była wcześniej załatwiana aktem administracyjnym. Wymiar kary ustalony został prawidłowo z uwzględnieniem przepisów prawa i okoliczności ustalonych przez biegłego dendrologa. Istotne okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione. Strona wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 w zw. z art. 85 ust. 1 – 5 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca uporządkowała działkę w związku z zaleceniami pracowników Urzędu Gminy D. wykonujących kontrolę w roku 2021, wskazujących na brak jakichkolwiek przeciwwskazań do wycinki drzew oraz braku konieczności zgłaszania wycinki w związku z przywracaniem gruntu do użytku rolnego; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego dotyczące ustaleń z kontroli Urzędu Gminy D. z roku 2021 pozwalałoby na ocenę, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie przyrody, tym samym organ naruszył m.in. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w szczególności: a. art. 7 w zw. z art. 8 i art. 77 oraz w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez dowolne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy; b. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji w zakresie podstaw faktycznych i prawnych wynikające z błędnego ustalenia stanu faktycznego i dlaczego organ uznał, że doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie przyrody; c. naruszenie art. 77 k.p.a., poprzez brak całościowego zebrania i oceny materiału dowodowego w postaci protokołu UG D. z roku 2021, co skutkowało powstaniem błędów w ustaleniach faktycznych polegających m.in. na przyjęciu, że teren nieruchomości nie był przywracany do użytku rolnego, co miało istotny wpływ na podjętą decyzję i toczące się postępowanie. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła również o wstrzymanie wykonania decyzji i zawieszenie postępowania. Postanowieniami z 24 listopada 2025 r., Sąd odmówił zawieszenia postępowania oraz odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stwierdził, że żadne postępowanie w latach wcześniejszych na przedmiotowej działce nie było prowadzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz.143), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę (k. 9 akt sądowych), a skarżąca nie sprzeciwiła się temu w przepisanym terminie. Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że w świetle art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Zgodnie z tym przepisem ochrona przyrody stanowi zasadniczą regułę, od której odstępstwa mogą następować tylko w uzasadnionych przypadkach. W myśl art. 83a ustawy o ochronie przyrody – zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie przyrody – usunięcie drzew i krzewów w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego nie wymaga zgłoszenia ani uzyskania zezwolenia. Skarżąca podnosiła, że Gmina w 2021 roku przeprowadziła kontrolę, która wykazała, że jej działka może być przywrócona do użytku rolnego. Organy stwierdziły, że takie okoliczności nie miały miejsca. Organ pierwszej instancji wskazał jednoznacznie, że postępowanie toczy się o usuwanie drzew z gruntu stanowiącego zgodnie z ewidencją gruntów i budynków nieużytek, a więc grunt, który nie może być przywracany do użytkowania rolniczego. Jednocześnie grunty orne i łąki trwałe nie zostały włączone do postępowania jako, że były one gruntami rolnymi nieużytkowanymi rolniczo i nastąpiło ich przywrócenie do rolniczego wykorzystania, a na pozostałych gruntach ornych nie było drzew i krzewów i również nie włączono ich do postępowania. W postępowaniu były brane pod uwagę jedynie grunty stanowiące nieużytek, zajmujące powierzchnię [...] ha, zaś grunty orne zajmujące powierzchnię [...] ha i łąki trwałe zajmujące powierzchnię [...] ha nie były brane pod uwagę. Organ odwoławczy natomiast powołał się na pismo organu pierwszej instancji z 9 kwietnia 2025 r., w którym stwierdzono, że nie było prowadzone żadne postępowanie administracyjne dla przedmiotowej działki. Sąd nie kwestionuje zaś stanowiska organów, że wycinki dokonano w styczniu 2024 r. Na tę okoliczność dołączono opinię biegłego dendrologa, który stwierdził, że mi.in. na przedmiotowej działce wycięto znaczną liczbę drzew stanowiących zadrzewienie wodochronne, przydrożne i śródpolne. W uzupełnieniu opinii z 2 sierpnia 2024 r. biegły wskazał, że wycięte drzewa nie były stare, bo takich nie znaleziono. Należy więc zaakceptować stanowisko organów, że drzewa wycięte zostały w styczniu 2024 r. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby postępowanie w sprawie toczyło się w 2021 r. Organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył karę pieniężną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tym przepisem - Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Drzewa zostały usunięte z terenu, który wcześniej miał charakter nieużytków, niebędącego gruntem, który wcześniej miał charakter rolniczy. Usunięte drzewa nie były obumarłe, ani nierokujące szansy na przeżycie i ich usunięcie nie było podyktowane stanem wyższej konieczności. W sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów k.p.a. Podkreślić też należy, że organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności do rozstrzygnięcia sprawy, zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i w jego oparciu poczyniły prawidłowe ustalenia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu przedstawiono ustalony stan faktyczny ze wskazaniem, w oparciu o jakie dowody poczyniono poszczególne ustalenia. Nie doszło do naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.