II SA/Ol 659/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Zbigniew Śłusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu l instancji; 2/ zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego A. D. kwotę 116 złotych (słownie: sto szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z "[...]" Nr "[...]" odmówił stwierdzenia u A. D. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej - wymienionej w pozycji nr 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż orzeczeniem lekarskim nr "[...]" z dnia "[...]" Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej stwierdził negatywną obserwację w kierunku choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Wyjaśnił organ, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż A. D. przez 28 lat pracował jako mechanik samochodowy. W środowisku pracy miał kontakt z wieloma czynnikami drażniącymi i uczulającymi takimi jak: benzyna, ropa, nafta, smary, chłodziwa, spaliny samochodowe w tym spaliny silnika diesla, farby renowacyjne, farby do konserwacji podwozia, lakiery do malowania samochodów. Przeprowadzone w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy badania potwierdziły obecność astmy oskrzelowej. Jednak przeprowadzone tam badania nie wykazały obecności swoistych przeciwciał przeciw alergenom zawodowym. Próba prowokacyjna wziewna z alergenami środowiska pracy (metale, oleje, chłodziwa) dała wynik negatywny. Negatywny wynik próby prowokacyjnej wykluczył zawodową przyczynę rozpoznanej astmy oskrzelowej. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł A. D. W treści odwołania podniósł, iż nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z dokumentacji, którą posiada wynika, iż od 1977r. do 2005r. pracował na stanowisku mechanika. Z taką pracą wiązało się narażenie na kontakt z pyłami metali, olejami silnikowymi, płynami Borygo, boranami i glikolami etylenowymi. Podał, iż od 2004r. zaczęły występować u niego napady duszności, świszczący oddech, suchy kaszel, drapanie w gardle w kontakcie ze spalinami samochodowymi, farbami i lakierami oraz oparami benzyny i nafty. Wskazał, że od 2004r. był kilkakrotnie hospitalizowany z powodu zaostrzenia astmy oskrzelowej, a od 2005r. przebywa na rencie z powodu chorób układu oddechowego. A. D. wyjaśnił, iż po przepracowaniu wielu lat pracy w tak trudnych warunkach, nabył prawo do rozpoznania choroby zawodowej. Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]"Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy argumentował, iż A. D. był badany przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, która w oparciu o wyniki badań konsultacyjnych wykonanych w Instytucie Medycyny Pracy nie stwierdziła u odwołującego się choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Wykonane ambulatoryjnie w gabinecie pulmonologicznym testy skórne punktowe z zestawem powszechnie występujących alergenów wypadły ujemnie. Wykonane badania spirometryczne potwierdziły obecność astmy oskrzelowej. Testy skórne punktowe z szerokim panelem alergenów środowiska pracy mechanika (metale - nikiel, kobalt, chrom, wolfram, wanad, kadm, cynk, mangan, glin) wypadły ujemnie. Jedynie z 0,1% cynkiem stwierdzono wynik dodatni. Nie ujawniono we krwi obecności antygenowo swoistych przeciwciał dla ftalanów i formaldehydu. Przeprowadzona swoista próba prowokacyjna wziewna z alergenami środowiska pracy (metale - chrom, cynk, oleje, smary, chłodziwa) obrazowana wartościami spirometrycznymi i napływem komórek zapalnych do dróg oddechowych dała wynik negatywny. Nie stwierdzono klinicznych i spirometrycznych cech obstrukcji dróg oddechowych oraz charakterystycznego dla reakcji alergicznej napływu komórek zapalnych w badaniu popłuczyn nosowych i w badaniu indukcji plwociny. Taki wynik testu prowokacyjnego z alergenami środowiska pracy odwołującego się pozwala jednoznacznie wykluczyć przyczynę zawodową rozpoznanej u pracownika astmy. Przebieg choroby - nasilenie dolegliwości pomimo przerwania ekspozycji zawodowej dodatkowo przemawia za pozazawodową etiologią astmy oskrzelowej. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002r. przy stwierdzeniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tego warunku w ocenie organu odwoławczego A. D. nie spełnił. Skargę na wymienioną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył A. D., powtarzając w skardze, argumentację zamieszczoną w treści odwołania wniesionego od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - zwanego w dalszej części uzasadnienia rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych - przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Z § 4 ust. 1 wymienionego rozporządzenia wynika, iż właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2, powiadamiając o tym pracodawcę i jednostkę podstawową służby medycyny pracy sprawującą profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, z którą pracodawca zawarł umowę w trybie określonym odrębnymi przepisami. Z kolei § 8 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). W niniejszej sprawie skarżący domagał się rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 6 załącznika do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych tj. astmy oskrzelowej. Z treści § 2 ust. 1 wynika, iż do rozpoznania choroby zawodowej astmy oskrzelowej niezbędne jest stwierdzenie tego schorzenia oraz ustalenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie to powstało wskutek działania szkodliwych czynników, które występują w środowisku pracy albo w związku z wykonywaniem pracy. W sprawie poza sporem pozostaje, iż u skarżącego rozpoznano astmę oskrzelową. Sporne jest natomiast, czy schorzenie to zostało spowodowane przez szkodliwe czynniki występujące w środowisku pracy. Z akt sprawy, tj. z karty oceny narażenia zawodowego, protokołu kontroli sanitarnej oraz wyjaśnień złożonych przez skarżącego w toku rozprawy wynika, iż skarżący przez 28 lat pracował na stanowisku mechanika samochodowego. W trakcie wykonywania pracy miał kontakt z następującymi czynnikami drażniącymi i uczulającymi: benzyna, ropa, nafta, smary, chłodziwa, spaliny samochodowe, w tym spaliny silnika diesla, farby renowacyjne, farby do konserwacji podwozia, lakiery do malowania samochodów. Takie czynniki narażenia zawodowego zostały także wymienione w decyzji organu I instancji. Stosownie do treści § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Oznacza to, iż lekarz wydając orzeczenie winien ustosunkować się do wszystkich czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, na które narażony był pracownik, oceniając, czy mogą one spowodować dane schorzenia. Tymczasem z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego nr "[...]" o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nie wynika, iż wszystkie potencjalnie szkodliwe czynniki środowiska pracy zostały opisane w orzeczeniu lekarskim. Mianowicie w orzeczeniu wskazano, iż testy skórne punktowe z szerokim panelem alergenów środowiska pracy mechanika (metale) wypadły ujemnie. Swoista próba prowokacyjna wziewna z alergenami środowiska pracy badanego (metale - chrom, cynk, oleje, smary, chłodziwa) obrazowana wartościami spirometrycznymi i napływem komórek zapalnych dróg oddechowych dała wynik negatywny. Z porównania szkodliwych czynników środowiska pracy wymienionych w cytowanym orzeczeniu lekarskim oraz wymienionych w decyzji organu I instancji i pozostałych materiałach sprawy wynika, iż w orzeczeniu komisja lekarska nie odniosła się do wszystkich szkodliwych czynników środowiska pracy, mianowicie w orzeczeniu brak jest ustosunkowania się do takich szkodliwych czynników środowiska pracy, jak: paliwa, spaliny, rozpuszczalniki, wymienione w aktach sprawy farby i lakiery. Orzeczenie nie wyjaśnia, czy czynniki te mogły spowodować chorobę zawodową u skarżącego lub z jakich względów medycznych takiej choroby spowodować nie mogły, ewentualnie z jakich przyczyn te szkodliwe czynniki nie zostały wzięte pod uwagę. Czy skarżący został poddany badaniom związanym z oddziaływaniem na stan jego zdrowia wymienionych szkodliwych czynników środowiska pracy lub z jakich przyczyn badań tych zaniechano. Z kolei, jeżeli tylko określone związki chemiczne lub pierwiastki wchodzące w skład wymienionych szkodliwych czynników środowiska pracy mogą spowodować astmę oskrzelową, w orzeczeniu lekarskim także winno zostać wyjaśnione, które związki chemiczne i pierwiastki wchodzące w skład wymienionych czynników środowiska pracy zostały wzięte pod uwagę. Brak ustosunkowania się przez komisję lekarską w uzasadnieniu orzeczenia do powyższych kwestii musiał skutkować - w ocenie Sądu - koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazać należy, iż z ustalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż orzeczenia lekarskie wydawane w sprawach rozpoznawania chorób zawodowych muszą być należycie uzasadniane. Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 17 listopada 1998r. I SA 1318/98 Lex 45832 wskazał, iż "orzekając o chorobie zawodowej, organ nie powinien zapominać, że opinia placówki naukowej co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa w związku z art. 84, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, (...), i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywająco uzasadniona. Gdy odpowiada tym warunkom, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji" (por. także wyroki tego Sądu z: 5 listopada 1998r. I SA 1200/98 Lex 45833, 18 sierpnia 1998r. I SA 823/98, Lex 45821, 15 kwietnia 1998r. I SA 2074/97 Lex 45828). Z kolei w wyroku z 15 marca 1994r. SA/Wr 147/94 (opubl. Prok. i Pr. 1995/2/53) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym "orzeczenie lekarskie mające być podstawą rozstrzygnięcia szczególnie w sprawach spornych i wątpliwych, musi nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., zatem (...) powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego". W wyroku z dnia 15 kwietnia 1998r. I SA 2074/97 Lex 45828 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż orzeczenie lekarskie wydane w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań winno zostać uzasadnione w sposób zrozumiały dla strony, organów administracji, a także dla Sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony oraz art. 77 § 1 kpa, który stanowi, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto decyzja wydana została z naruszeniem § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, który nakłada na organ obowiązek wydania decyzji w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, nie tylko zaś o wydane orzeczenie lekarskie oraz nakłada na organ obowiązek zwrócenia się do lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, celem uzupełnienia tegoż orzeczenia, jeżeli okaże się, że jest ono niewystarczające do wydania decyzji. Przy czym wymienione naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zachodziła bowiem konieczność uzupełnienia orzeczenia lekarskiego, jak bowiem wskazano wyżej, w uzasadnieniu orzeczenia komisja nie ustosunkowała się do wszystkich szkodliwych czynników występujących w środowisku pracy na które narażony był skarżący. W toku dalszego postępowania organ I instancji, winien rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi konieczność sprecyzowania, jak często skarżący miał kontakt z farbami renowacyjnymi oraz farbami do konserwacji podwozia, które zostały opisane w uzupełnieniu karty narażenia zawodowego z dnia 24 kwietnia 2006r. Po wyjaśnieniu tej okoliczności organ powinien zwrócić się do zakładu służby zdrowia właściwego do rozpoznawania chorób zawodowych, o wydanie orzeczenia w sprawie choroby zawodowej skarżącego, zgodnie z przepisami rozporządzenia o chorobach zawodowych i wskazaniami zawartymi w wyroku. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 205 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r., zgodnie z którym stronie przysługuje zwrot niezbędnych kosztów przejazdu do sądu. ----------------------- 7