II SA/Ol 660/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia"[...]", nr "[...]" w przedmiocie nakazania zlikwidowania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 500 zł tytułem wpisu od skargi M.F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 11-12). W uzasadnieniu stwierdził, iż znajduje się obecnie w ciężkiej sytuacji finansowej. Na co dzień prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która nie daje mu satysfakcjonujących dochodów. Do sierpnia bieżącego roku, zgodnie z podatkową książką przychodów i rozchodów, zarobił 6830,35 zł brutto, z czego musiał opłacić składki ZUS-owskie w wysokości 6331,04 zł, czyli na czysto zostało mu 499,31 zł. Gdyby nie pomoc najbliższej rodziny, nie stać by go było na utrzymanie. Z ojcem nie utrzymuje kontaktu ze względu na charakter jego pracy (jest kierowcą w transporcie międzynarodowym). Posiada mały, odziedziczony po matce majątek w postaci kawalerki, ale i ona jest zadłużona na kwotę ok. 5000 zł, gdyż brakowało mu na opłacenie czynszu. Od dwóch lat stara się stanąć na nogi i pomagają mu w tym życzliwi ludzie i rodzina, ale na chwilę obecną nie stać go na pokrycie "dodatkowych kosztów". Jak wynika z oświadczenia, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe; jego majątek stanowią: dom (150 m2), którego dotyczy postępowanie, mieszkanie (37 m2) i "½ udziału 36m2 mieszkaniu"; dochód miesięczny brutto wynosi 853,79 zł. Skarżący został zobowiązany do dostarczenia: 1) kopii dowodów uiszczenia we wrześniu br. wydatków związanych z posiadanymi lokalami (jeśli nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego); 2) oświadczenia (a) wyszczególniającego pozostałe wydatki wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością, (b) wskazującego sposób wykorzystywania każdej z posiadanych nieruchomości, (c) zawierającego dane osób z "najbliższej rodziny" łożących na jego utrzymanie oraz informacje o ich sytuacji materialnej i innych uwarunkowaniach zdolności płatniczych; 3) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, posiadanych przez niego oraz osoby, o których mowa w punkcie 2 c - za wrzesień br.; 4) kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów - z bieżącego roku. W odpowiedzi na wezwanie M.F. przedłożył: ad 1) wyciąg z rachunku firmowego (k. 30), historię zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej za lokal "[...]" (k. 29) oraz dowód opłacenia czynszu za mieszkanie "[...]" (k. 31), "gdzie obecnie mieszka(-) a które należy do przyjaciela rodziny (...) przebywającego na stałe w Kanadzie" (k. 18); ad 4) kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów z br.; oświadczenie następującej treści (k. 18): ad 2 a) "Moje pozostałe wydatki (to) składki ZUS nie ujęte w księdze przychodów i rozchodów czyli społeczna 547,99 i zdrowotna 243,37 czynsz za mieszkanie ok. 580 zł, na jedzenie 500-600 zł". ad 2 b) "Nieruchomość "[...]" jest zamieszkała przez mojego Stryja (...) na podstawie służebności mieszkania". "(Z) tego tytułu ponoszę opłaty podatku od nieruchomości w kwocie 770 zł rocznie. Przychodów z tej nieruchomości nie posiadam. Mieszkanie "[...]" w którym posiadam ½ udziałów jest niezamieszkana. Nie uzyskuje podchodów z tego mieszkania. Z powodu potrzeby przeprowadzenia generalnego remontu (...) nie mogę wynająć tego mieszkania. Mieszkanie "[...]" od września 2010 roku wynajmuje a środki pieniężne wpłacam w całości tj. około 750 zł na poczet zadłużenia które wynosi około 4.500 zł należności głównej i około 2000 zł odsetek." Ad 2 c) "Po śmierci mojej Mamy w 2004r. i po śmierci mojej Babci 2005 moją najbliższą rodziną jest mój ojciec z którym mam nienajlepsze stosunki i rzadko otrzymuje od niego wsparcie finansowe. Największą pomoc otrzymuje od mojej narzeczonej E.L. która wspiera mnie finansowo. Jej dochód we wrześniu netto wynosił około 1900 zł innego majątku w postaci nieruchomości i przedmiotów wartościowych nie posiada. O zasobach pieniężnych E.L. informacji nie posiadam." Ad 3) "Niestety przesyłam tylko wyciąg z mojego konta gospodarczego, ponieważ na wyciąg z konta osobistego muszę czekać 14 dni a nie mam możliwości pobrania go w wersji on-line. E.L. odmówiła przekazania swoich wyciągów bankowych." Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, od zasady tej wprowadzony został wyjątek polegający na możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie osoby fizycznej od opłat sądowych w całości lub części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest on obowiązany złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie konieczność, zdaniem orzekającego, zaistniała w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z danych zawartych we wniosku, skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i choć mieszka we własnym lokalu ("[...]" - k. 11 i 18), a dodatkowo jest właścicielem domu i współwłaścicielem mieszkania ("[...]"), zdany jest na pomoc życzliwych ludzi i rodziny, jako że w okresie od stycznia do sierpnia br. średni miesięczny dochód netto z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wyniósł 62,41 zł. Opisowi temu nie odpowiadają informacje udzielone w odpowiedzi na wezwanie. Skarżący mieszka w nie swoim mieszkaniu. Na czynsz za nie potrzebuje ok. 580 zł, a na żywność 500-600 zł miesięcznie. Praktycznie cały ciężar tych wydatków spoczywa na jego narzeczonej, skoro jest ona właściwie jedyną osobą łożącą na jego utrzymanie. Kierując się wskazaniami logicznego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, nie sposób jednak dać wiarę, że - nie pozostając z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - mogłaby ona pozbawiać się w ten sposób ponad połowy swych dochodów. Uwzględnić należy, że chociaż, jak przekonuje skarżący, już od dwóch lat nie utrzymuje się samodzielnie, to jednak był w stanie zachować cały swój majątek. W marcu ubiegłego roku, w odwołaniu od decyzji z dnia 25 lutego 2010 r., stwierdził jedynie, iż w najbliższej przyszłości zamierza zbyć budynek "[...]", jako powód podając brak środków na jego remont. O niespełnieniu warunku przyznania prawa pomocy świadczy dodatkowo fakt, iż skarżący, mimo pouczenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 p.p.s.a., nie dostarczył żadnych dowodów uiszczenia wydatków wiążących się z własnością nieruchomości i wyciągu ze swojego rachunku bankowego. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy