II SA/Ol 660/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]’ w przedmiocie nakazania zlikwidowania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 500 zł tytułem wpisu od skargi M. F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 11-12). W uzasadnieniu stwierdził, iż znajduje się obecnie w ciężkiej sytuacji finansowej. Na co dzień prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która nie daje mu satysfakcjonujących dochodów. Do sierpnia bieżącego roku, zgodnie z podatkową książką przychodów i rozchodów, zarobił 6830,35 zł brutto, z czego musiał opłacić składki ZUS-owskie w wysokości 6331,04 zł, czyli na czysto zostało mu 499,31 zł. Gdyby nie pomoc najbliższej rodziny, nie stać by go było na utrzymanie. Z ojcem nie utrzymuje kontaktu ze względu na charakter jego pracy (jest kierowcą w transporcie międzynarodowym). Posiada mały, odziedziczony po matce majątek w postaci kawalerki, ale i ona jest zadłużona na kwotę ok. 5000 zł, gdyż brakowało mu na opłacenie czynszu. Od dwóch lat stara się stanąć na nogi i pomagają mu w tym życzliwi ludzie i rodzina, ale na chwilę obecną nie stać go na pokrycie "dodatkowych kosztów". Jak wynika z oświadczenia, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe; jego majątek stanowią: dom (150 m2), którego dotyczy postępowanie, mieszkanie (37 m2) i "½ udziału 36m2 mieszkaniu"; dochód miesięczny brutto wynosi 853,79 zł. Skarżący został zobowiązany przez referendarza sądowego do dostarczenia: (1) kopii dowodów uiszczenia we wrześniu br. wydatków związanych z posiadanymi lokalami; (2) oświadczenia (a) wyszczególniającego pozostałe wydatki wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością, (b) wskazującego sposób wykorzystywania każdej z posiadanych nieruchomości, (c) zawierającego dane osób z "najbliższej rodziny" łożących na jego utrzymanie oraz informacje o ich sytuacji materialnej i innych uwarunkowaniach zdolności płatniczych; (3) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, posiadanych przez niego oraz w/w osoby - za wrzesień br.; (4) kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów - z bieżącego roku. W odpowiedzi na wezwanie M. F. przedłożył (ad 1) wyciąg z rachunku firmowego (k. 30), historię zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej za lokal nr "[...]" przy ulicy A w "[...]" (k. 29) oraz dowód opłacenia czynszu za mieszkanie nr "[...]" przy ul. B w "[...]" (k. 31), "gdzie obecnie mieszka(-) a które należy do przyjaciela rodziny (...) przebywającego na stałe w Kanadzie" (k. 18), (ad 4) kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów z br. oraz oświadczenie następującej treści (k. 18): (Ad 2 a) "Moje pozostałe wydatki (to) składki ZUS nie ujęte w księdze przychodów i rozchodów czyli społeczna 547,99 i zdrowotna 243,37 czynsz za mieszkanie ok. 580 zł, na jedzenie 500-600 zł". (Ad 2 b) "Nieruchomość w "[...]" przy ulicy C jest zamieszkała przez mojego Stryja (...) na podstawie służebności mieszkania". "(Z) tego tytułu ponoszę opłaty podatku od nieruchomości w kwocie 770 zł rocznie. Przychodów z tej nieruchomości nie posiadam. Mieszkanie w "[...]" przy ulicy A w którym posiadam ½ udziałów jest niezamieszkana. Nie uzyskuje podchodów z tego mieszkania. Z powodu potrzeby przeprowadzenia generalnego remontu (...) nie mogę wynająć tego mieszkania. Mieszkanie w "[...]" przy ulicy B od września 2010 roku wynajmuje a środki pieniężne wpłacam w całości tj. około 750 zł na poczet zadłużenia które wynosi około 4.500 zł należności głównej i około 2000 zł odsetek." (Ad 2 c) "Po śmierci mojej Mamy w 2004r. i po śmierci mojej Babci 2005 moją najbliższą rodziną jest mój ojciec z którym mam nienajlepsze stosunki i rzadko otrzymuje od niego wsparcie finansowe. Największą pomoc otrzymuję od mojej narzeczonej, która wspiera mnie finansowo. Jej dochód we wrześniu netto wynosił około 1900 zł, innego majątku w postaci nieruchomości i przedmiotów wartościowych nie posiada. O zasobach pieniężnych narzeczonej informacji nie posiadam." (Ad 3) "Niestety przesyłam tylko wyciąg z mojego konta gospodarczego, ponieważ na wyciąg z konta osobistego muszę czekać 14 dni a nie mam możliwości pobrania go w wersji on-line. Narzeczona odmówiła przekazania swoich wyciągów bankowych." Postanowieniem z dnia 25 października 2011 r. (k. 34-36) referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wskazał, iż z danych zawartych we wniosku wynika, iż skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i choć mieszka we własnym lokalu (przy ul. A w "[...]" - k. 11 i 18), a dodatkowo jest właścicielem domu i współwłaścicielem mieszkania (w "[...]"), zdany jest na pomoc życzliwych ludzi i rodziny, jako że w okresie od stycznia do sierpnia br. średni miesięczny dochód netto z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wyniósł 62,41 zł. Opisowi temu nie odpowiadają jednak informacje udzielone w odpowiedzi na wezwanie. Według nich skarżący mieszka w nie swoim mieszkaniu. Na czynsz za nie potrzebuje ok. 580 zł, a na żywność 500-600 zł miesięcznie. Praktycznie cały ciężar tych wydatków spoczywa na jego narzeczonej, skoro jest ona właściwie jedyną osobą łożącą na jego utrzymanie. Kierując się wskazaniami logicznego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, nie sposób jednak dać wiarę, że - nie pozostając z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - mogłaby ona pozbawiać się w ten sposób ponad połowy swych dochodów. Należy uwzględnić, że chociaż, jak przekonuje skarżący, już od dwóch lat nie utrzymuje się samodzielnie, to jednak był w stanie zachować cały swój majątek. W marcu ubiegłego roku, w odwołaniu od decyzji z dnia "[...]", stwierdził jedynie, iż w najbliższej przyszłości zamierza zbyć budynek przy ul. C w "[...]", jako powód podając brak środków na jego remont. O niespełnieniu warunku przyznania prawa pomocy świadczy dodatkowo fakt, iż skarżący, mimo pouczenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 p.p.s.a., nie dostarczył żadnych dowodów uiszczenia wydatków wiążących się z własnością nieruchomości i wyciągu ze swojego rachunku bankowego. Z zachowaniem przewidzianego ku temu terminu skarżący wniósł sprzeciw od tegoż postanowienia (k. 40). Stwierdził, iż przedłożył w pełni wiarygodne dokumenty wskazujące na wysokość dochodów ze swojej działalności gospodarczej. Z okoliczności nieuzyskiwania innych dochodów wynika, iż nie stać go na wpis od skargi. Jeżeli chodzi o majątek, wiadomym był stan budynku mieszkalnego w "[...]".. Również z uwagi na jego obciążenie służebnością mieszkania jest on bardzo trudny do sprzedaży. W przekonaniu skarżącego, niczym nie uzasadnione jest również twierdzenie, że niewiarygodna jest pomoc narzeczonej. To brak takiej pomocy byłby właśnie sprzeczny z logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego. Żądanie zaś od niego dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków stanowi zbytni formalizm. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, straciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez sąd [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.)]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w tejże normie określenia "gdy wykaże" oznacza, że na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa wymóg podania takich danych, które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Przepis art. 255 p.p.s.a daje możliwość nałożenia na wnioskodawcę obowiązku uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, chcąc skorzystać z prawa pomocy, winien on liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień, czy też przedstawienia stosownych dowodów w kwestii okoliczności kształtujących jego sytuację ekonomiczną. Odpowiedź na wezwanie ani treść sprzeciwu nie były wystarczające w tym zakresie. Jest sprawą oczywistą, iż położenie ekonomiczne skarżącego, będącego na utrzymaniu swej narzeczonej stanowi pochodną jej sytuacji materialnej. Stąd należy ją uwzględniać przy rozpatrywaniu wniosku, analogicznie jak dochody i majątek osób współgospodarujących z osobą ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy. Ujawnienie stanu posiadania i struktury wydatków E. L. (narzeczonej wnioskodawcy) stanowiłoby dodatkowo sposobność do uwiarygodnienia tego, iż na pomoc skarżącemu (czynsz i żywność), przeznacza ona ponad połowę swych dochodów. Jeśli weźmie się przy tym pod uwagę, iż nie zostały udokumentowane wydatki na lokale stanowiące własność skarżącego i przedłożone wyciągi z jego "konta osobistego" (k 18 v. i 30 v.), wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia nie byłoby uzasadnione. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy. Z tej przyczyny, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji.