II SA/Ol 661/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] w sprawie bezczynności w wydaniu zaświadczenia oddala skargę. W dniu 12 maja 2025 r. Rektor Uniwersytetu (dalej: "Rektor", "organ") wydał postanowienie, w którym wskazał, iż nie dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku J. D. (dalej: "skarżący") z dnia 30 kwietnia 2025 r. o wydanie zaświadczenia. Po rozpatrzeniu pisma skarżącego z dnia 1 czerwca 2025 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Rektora z dnia 12 maja 2025 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa, decyzją z dnia 15 lipca 2025 r. Rektor odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowienia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż nie dopatrzył się w wydanym postanowieniu z dnia 12 maja 2025 r. rażącego naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r. Rektor odmówił sprostowania decyzji własnej z dnia 15 lipca 2025 r. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący domagał się zastąpienia słowa "decyzja" słowem "postanowienie". W ocenie organu, żądanie skarżącego sprowadza się nie do sprostowania oczywistej omyłki, lecz do zmiany charakteru prawnego rozstrzygnięcia poprzez zastąpienie decyzji postanowieniem. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2025 r., nr [...] Rektor, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 1 września 2025 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 15 lipca 2025 r. z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji własnej. W uzasadnieniu Rektor, powołując się na treść art. 156 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", wyjaśnił, że nie widzi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 15 lipca 2025 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia. W skardze zarzucono, iż: - uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.; - organ rozstrzygnął jedynie w zakresie wady z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. stwierdzając jej brak, nie podając przy tym żadnych informacji, przez pryzmat których przepisów związkowych powodujących nieważność ex lege kontrolował zaskarżoną decyzję; - organ rozstrzygnął jedynie w zakresie wady z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. stwierdzając jej brak, podczas gdy żądanie skarżącego dotyczyło wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., której wystąpienia organ nie analizował i nie ocenił; - organ nie rozpoznał sprawy stwierdzenia nieważności w całości, bowiem obowiązany był przeprowadzić postępowanie co do wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a nie tylko jednej wybranej przez siebie; - organ wkroczył w kompetencję sądu administracyjnego, który dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji i bierze pod uwagę jej nieważność z urzędu. W odpowiedzi na skargę Rektor wniosło o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria z art. 107 § 3 k.p.a., w decyzji wskazana została również podstawa prawna rozstrzygnięcia poprzez odwołanie się do art. 156 § 1 k.p.a. Zdaniem organu, mimo stosunkowo krótkiej formy uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie, iż w decyzji z dnia 15 lipca 2025 r. nie wystąpiła żadna wada kwalifikowana powodująca jej nieważność. Zdaniem Rektora, w niniejszej sprawie nie było konieczne wyliczanie negatywnych przesłanek. Organ ocenił decyzję z dnia 15 lipca 2025 r. przez pryzmat całego art. 156 § 1 k.p.a., w tym również wady określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., i nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady prawnej. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 503/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził nieważność decyzji Rektora z dnia 15 lipca 2025 r. wskazując, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 12 maja 2025 r. stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 126 k.p.a. Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i argumenty zawarte w skardze, z kolei pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejsze sprawie jest decyzja Rektora z dnia 15 września 2025 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 15 lipca 2025 r., wydana po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Przed przystąpieniem do bezpośredniej oceny skargi przypomnieć należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 13 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1217/22 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA") celem tego postępowania jest wyłącznie ocena czy rozstrzygnięcie (decyzja/postanowienie) objęte tym postępowaniem dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co determinuje zakres procedowania organu administracji. W toku rozważanego postępowania organ nie gromadzi materiału dowodowego, a co za tym idzie nie przeprowadza żadnych nowych dowodów, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny, czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważnością. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została już raz ostatecznie rozstrzygnięta. Należy bowiem odróżnić wady kwalifikowane zdefiniowane w art. 156 § 1 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania zwykłego, ale już z pewnością nie stwierdzeniem jej nieważności w ramach postępowania nadzwyczajnego. Jedną z kwalifikowanych wad, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu tego przepisu można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki NSA z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1310/21 r. i z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2976/18, CBOSA). Rolą Rektora było zatem zweryfikowanie, czy jego decyzja z dnia 15 lipca 2025 r. dotknięta jest wadą kwalifikowaną uzasadniająca stwierdzenie jej nieważności, w tym wskazywaną przez skarżącego wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Rektora przez pryzmat jej legalności może zatem poddać ocenie wyłącznie prawidłowość – tak w ujęciu materialnoprawnym jak i procesowym – ustaleń organu na tym właśnie polu. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagając się we wniosku z dnia 1 września 2025 r. stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 15 lipca 2025 r. podniósł, iż skoro zastąpienie słowa "decyzja" słowem "postanowienie" nie mieści się według organu w pojęciu "oczywistej omyłki", to wada ta wykracza poza pojęcie wady nieistotnej. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, Rektor powinien w trybie stwierdzenia nieważności wyeliminować z obrotu prawnego wadliwą decyzję z dnia 15 lipca 2025 r., jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Takie stanowisko nie jest jednak zasadne. Sąd zgadza się z organem, że zastąpienia słowa "decyzja" słowem "postanowienie" w decyzji z dnia 15 lipca 2025 r. nie może być dokonane w trybie art. 113 § 1 k.p.a., na podstawie którego dokonuje się sprostowania oczywistej omyłki w decyzji administracyjnej. Nie oznacza to jednak, jak twierdzi w skardze pełnomocnik skarżącego, że skoro nie można dokonać rektyfikacji decyzji, to wada ta ma charakter kwalifikowany i należało stwierdzić nieważność decyzji z dnia 15 lipca 2025 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Taki pogląd należy uznać za niedorzeczny, bowiem oznaczałoby to, iż decyzje mogą zawierać jedynie wady, które podlegają rektyfikacji jako oczywiste omyłki, albo wady kwalifikowane – dające podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Tymczasem decyzje mogą również być wydawane ze "zwykłym" naruszeniem prawa, które to wady nie powodują usunięcia decyzji z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, mogą być jednak podstawą do weryfikacji decyzji np. w postępowaniu odwoławczym. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie zaistniały w niej wady wskazane w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jednocześnie należy wskazać, że Rektor wydając decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie musiał odnosić się oddzielenie do każdej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej przez ustawodawcę w art. 156 § 1 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że każda z tych przesłanek nie podlegała badaniu. Za błędne należy jednak uznać stanowisko organu, że skoro w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., to automatycznie oznacza, iż nie zaistniały także wady z pkt 1-6 art. 156 § 1 k.p.a. Bowiem przesłanki stwierdzenia nieważności, wskazane przez ustawodawcę w pkt 1-7, są od siebie niezależne. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.