II SA/Ol 663/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu D.P. od zarządzenia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 5 lutego 2016r. sygn. akt II SA/Ol 663/15 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 663/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. D.P. we wniosku z dnia 16 grudnia 2015r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Po wezwaniu skarżącego do przedłożenia wypełnionego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, przesyłka pocztowa zawierająca przedmiotowe wezwanie - po dwukrotnym awizowaniu - została zwrócona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z adnotacją "Adresat wyprowadził się". Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2016r., sygn. akt II SA/Ol 663/15 Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek z dnia 16 grudnia 2015r. o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo pouczenia skarżącego o obowiązku strony zawiadamiania sądu o każdej zmianie jej adresu oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku, skarżący nie powiadomił Sądu o nowym adresie, adres ten też nie jest Sądowi znany. W tej sytuacji Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2016r. uznał za doręczone wezwanie do przedłożenia wypełnionego, urzędowego formularza PPF z dniem 26 stycznia 2016 r., na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Skoro przedmiotowe wezwanie zostało uznane za doręczone z dniem 26 stycznia 2016r., to termin do złożenia urzędowego formularza wniosku upłynął w dniu 2 lutego 2016r. W wyznaczonym terminie skarżący nie złożył żądanego formularza. Od powyższego zarządzenia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że nie mógł wcześniej złożyć urzędowego formularza PPF, gdyż miał problemy z dostępem do wiadomości o listach poleconych, które miały być złożone do jego skrytki pocztowej. Dopiero w dniu 9 lutego 2016r. dowiedział się o liście poleconym, który został zwrócony. Do sprzeciwu skarżący dołączył wypełniony, urzędowy formularz PPF, w którym zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Skarżący podał, że jego dochód miesięczny brutto z tytułu zasiłku stałego wynosi 604 zł, wskazał, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jego miesięczne wydatki wynoszą: na lekarstwa - 320 zł, opłaty za mieszkanie - 35 zł, środki czystości - 27 zł, "przejazdy, dojazdy" - 38 zł, "komputer, drukowanie" – 30 zł, co łącznie stanowi 450 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658). Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy ppsa., skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 ustawy ppsa., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy ppsa., ustanowienie adwokata następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem NSA w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich środków bowiem pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Dokonując oceny okoliczności przedstawionych we wniosku Sąd doszedł do przekonania, że zasadne jest uwzględnienie wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Z przedstawionych okoliczności wynika, że sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Jego dochód miesięczny brutto z tytułu zasiłku stałego wynosi 604 zł, a miesięczne wydatki m.in. na lekarstwa, opłaty za mieszkanie, środki czystości, przejazdy łącznie wynoszą 450 zł. Skarżący jest przy tym osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, korzystającą z pomocy społecznej. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż konieczność ponoszenia przez skarżącego kosztów wynagrodzenia pełnomocnika dla ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej, czyli czynności obwarowanej przymusem adwokacko-radcowskim, stanowiłaby dla strony realną barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w związku z 246 § 1 pkt 2 ustawy ppsa., postanowiono jak w sentencji.