II SA/Ol 668/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-12-09
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Beata Jezielska, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wygaszenie użytkowania nieruchomości Skarbu Państwa wobec Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej było zasadne w sytuacji, gdy nieruchomość nie była wykorzystywana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem rolnym oraz została wydzierżawiona bez zgody właściwego organu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wydały decyzję o wygaszeniu trwałego zarządu nieruchomością, ponieważ stwierdzono jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem rolnym, co stanowiło przesłankę z art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo, stwierdzono naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, gdyż nieruchomość została wydzierżawiona bez uzyskania wymaganej zgody Starosty, a Spółdzielnia nie udzieliła odpowiedzi na zapytanie w tej sprawie. W związku z tym, skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.Stan faktyczny
Starosta wydał decyzję o wygaszeniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej użytkowania do nieruchomości Skarbu Państwa, argumentując niewykorzystywanie jej na cele rolne i brak zgody na dzierżawę. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Spółdzielnia i dzierżawca zaskarżyli decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego, błędnego zastosowania przepisów oraz toczącego się postępowania o uwłaszczenie. Sąd administracyjny rozpoznał skargi, oceniając legalność decyzji organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014r. sprawy ze skarg G. L. i Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej A na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wygaszenia użytkowania do nieruchomości oddala skargi.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Starosta A decyzją z dnia "[...]" orzekł o wygaszeniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w A użytkowania do nieruchomości Skarbu Państwa położonej w obrębie A, gmina A, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek nr "[...]" o powierzchni 1,5800 ha i 193 o powierzchni 0,0300 ha (KW Nr "[...]"). Jako podstawę wygaśnięcia użytkowania, Starosta A podał, że działka nr "[...]" od kilkunastu lat nie jest wykorzystywana na cele produkcji rolnej, o czym świadczy aktualny stan zagospodarowania oraz brak wystąpienia przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną do Starosty o wyrażenie zgody na wydzierżawienie przedmiotowych działek.
Odwołanie od powyższej decyzji z dnia "[...]" wnieśli Spółdzielnia Produkcyjna oraz dzierżawca – G. L.. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna reprezentowana przez prezesa wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji, podnosząc, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił sprawy oraz nie podjął niezbędnych kroków do ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spółdzielnia zarzuciła, że Starosta A miał wiedzę, iż względem wyżej opisanych gruntów zostało zawieszone postępowanie, wszczęte na wniosek RSP, na podstawie art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze o odpłatnym przejściu na własność spółdzielni nieruchomości rolnych, stanowiących własność Państwa, użytkowanych w dniu 01.01.1983r. Przy czym stwierdził, że urzędnicy między innymi Urzędu Rejonowego doprowadzili do bezprawnego "podziału" nieruchomości, bez udziału, zgody i wiedzy Spółdzielni. Stan ten nie został w zaskarżonej decyzji wyjaśniony i konieczne, zdaniem strony, było zgromadzenie wszystkich dokumentów geodezyjnych dotyczących tych gruntów, w szczególności podziałowych oraz pełnej korespondencji Skarbu Państwa, Urzędu Gminy i Urzędu Rejonowego. Spółdzielnia podkreśliła, że nie było możliwe wszczęcie przedmiotowego postępowania, ponieważ nie zakończyło się "postępowanie
uwłaszczeniowe". Ponadto strona podniosła, że przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania w tej sprawie, gdyż Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej przekazano nieodpłatnie w użytkowanie nieruchomość rolną z Państwowego Funduszu Ziemi, a ustawa ta nie dotyczy gospodarowania nieruchomościami rolnymi. Podkreślono także, że do użytkowania przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne mogą mieć zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego, a nie przepisy art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Strona nie zgodziła się z przyczynami wygaszenia użytkowania, stwierdzając, że art. 275 Kodeksu Cywilnego zezwalał i zezwala spółdzielni na zmianę przeznaczenia i substancji użytkowanych, chyba, że w decyzji o przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono. Nadmieniono, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna nie jest jednostką organizacyjną wskazaną w treści przepisu art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a Spółdzielnia miała i ma prawo każdemu
członkowi w ramach swojej działalności wydzierżawić użytkowane grunty bez uzyskania
stosownej zgody. Strona odwołująca zarzuciła także, że organ pierwszej instancji nie podał w zawiadomieniu powodu, z jakiego zostało wszczęte postępowanie z urzędu, choć jest taki obowiązek. W odwołaniu zarzucono również, że Starosta A nie przedstawił dowodów, iż nieruchomości nie są wykorzystywane rolniczo. Stwierdzono także, że organ pierwszej instancji nie jest uprawniony, ani właściwy do wydania zaskarżonej decyzji.
Dzierżawca wyżej wymienionych gruntów – G. L. wniosła o uchylenie decyzji z dnia "[...]" i umorzenie postępowania. W odwołaniu podała, że na gruncie są uprawy wieloletnie dla celu chowu kóz, na dowód czego załączyła zdjęcia na płycie CD. Zarzuciła, że skoro podstawą wszczęcia postępowania była wizja w terenie w dniu 21.05.2013r., to powinien być sporządzony protokół, a nie notatka służbowa. Strona odwołująca się nadmieniła, iż pomimo jej zakazu na piśmie z dnia 02.01.2014r., pracownicy Starostwa Powiatowego weszli na grunt przez nią dzierżawiony. W odwołaniu podniesiono, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania, ponieważ nieruchomości jakie Spółdzielni przekazano w użytkowanie, stanowiły nieruchomości rolne. Jednocześnie wniosła, aby do niniejszej sprawy została przedłożona pełna dokumentacja w celu ustalenia faktycznego i prawnego stanu nieruchomości. Strona stwierdziła także, że Skarb Państwa nielegalnie nadużywa swoich uprawnień właścicielskich, a Starosta nie jest organem właściwym do gospodarowania nieruchomościami rolnymi. G. L. stwierdziła, że Spółdzielnia nie musiała uzyskać zgody Starosty na dzierżawę. Ponadto dodała, że do chwili obecnej nie została wydana decyzja o "uwłaszczenie" Spółdzielni, dlatego przeprowadzenie przedmiotowego postępowania nie mogło być prowadzone. Dodatkowo pismem z dnia 20.02.2014 r. G. L. podniosła, że decyzję z dnia "[...]" wydało Starostwo Powiatowe, a nie Starosta A. Z tego powodu, jej zdaniem, przedmiotowa decyzja nie mogła zostać wydana, ponieważ żaden przepis prawa nie upoważnia "starostwa" do wygaszenia użytkowania, co powoduje, że brak jej podstawy prawnej, a co czyni ją nieważną w świetle art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewoda decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Gminy przekazał nieodpłatnie na czas nieokreślony, w użytkowanie, dla Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w A, na cele produkcji rolnej, zabudowaną nieruchomość rolną stanowiącą własność Państwowego Funduszu Ziemi o łącznym obszarze 13,09 ha, położoną we wsi A, gmina A, oznaczoną jako działki nr "[...]". W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Gminy stwierdził, że przekazanie jest zgodne z planem rozdysponowania nieruchomości PFZ oraz z uwagi na rejon oddziaływania RSP. Przejęcie wyżej opisanej nieruchomości nastąpiło w formie protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 29.04.1980 r. pomiędzy Naczelnikiem Gminy A, a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną A.
Wojewoda stwierdził, że Starosta A prawidłowo zastosował w podstawie prawnej decyzji z dnia "[..." przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące trwałego zarządu, gdyż użytkowanie, o którym mowa w decyzji
Naczelnika Gminy z 1980 r. dotyczy obecnie trwałego zarządu. Z protokołu zaś z wizji terenowej z dnia 08.01.2014 r. przeprowadzonej przez pracowników Starostwa Powiatowego, wynika, że działka nr "[...]" w większości porośnięta jest drzewami brzozy, drzewami iglastymi: świerkami i sosnami. Pozostała część działki porośnięta jest trawą i innymi roślinami. Zdaniem pracowników Starostwa Powiatowego, działka nie była co najmniej od kilkunastu lat wykorzystywana na cele produkcji rolnej, tj. na działalność w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej. Nie nosi także oznak wypasania zwierząt hodowlanych. Natomiast działka nr "[...]" stanowi drogę dojazdową, między innymi do działki nr "[...]". Mając na uwadze przeprowadzoną wizję w terenie, organ pierwszej instancji stwierdził, że niewykorzystywanie przedmiotowych gruntów na cele produkcji rolnej jest jednym z powodów wygaśnięcia użytkowania. Stan zagospodarowania wyżej opisanych działek potwierdzają dołączone do protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 08.01.2014 r. zdjęcia.
O ile zaś chów kóz jest działalnością rolniczą, to wątpliwości organu budzi wykorzystywanie przedmiotowych działek do ich wypasu. Jak wynika bowiem z wykonanych zdjęć Starosty A, działka nr "[...]" jest nieogrodzona, podczas gdy zdjęcia przedstawiane przez stronę odwołującą się przedstawiają grunty, które są ogrodzone.
Wojewoda argumentował dalej, że podstawą orzeczenia o wygaśnięciu trwałego zarządu jest także wynajęcie, wydzierżawienie lub użyczenie nieruchomości bez stosownego zawiadomienia właściwego organu lub bez wymaganej zgody właściwego organu. Tymczasem w obrocie prawnym funkcjonuje umowa dzierżawy zawarta pomiędzy J. G. i G. L., a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w A, reprezentowaną przez Komisję Rewizyjną w osobach: J. K. i S. R. Przedmiotem dzierżawy zostały działki nr "[...]" o łącznej powierzchni 1,61 ha, a została ona zawarta na czas nieoznaczony, nie mniej niż na 12 lat, za które czynsz dzierżawny został już opłacony w wysokości i równy wysokości rocznych kwot podatku, jaki J. G. opłacał od wszystkich nieruchomości Spółdzielni do Urzędu Gminy do 2005r. włącznie. Pismem z dnia 12.12.2013 r. Starosta A zwrócił się do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w A z pytaniem czy przed zawarciem w dniu 15.10.2005r. umowy dzierżawy Spółdzielnia uzyskała zgodę Starosty na jej wydzierżawienie. Jak wynika z akt sprawy, odpowiedź na powyższe pismo nie wpłynęła.
W związku z powyższym uznano, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o wygaszeniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w A użytkowania do działek nr "[...]", a podnoszenie przez strony kwestii "zgromadzenia pełnej dokumentacji geodezyjnej" nie ma znaczenia w tej sprawie.
Powyższą decyzję Wojewody zaskarżyli Rolnicza
Spółdzielnia Produkcyjna oraz dzierżawca przedmiotowych gruntów – G. L.. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w skardze z dnia 27.05.2014r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o ich uchylenie. Strona podniosła między innymi, iż "zawisło" postępowanie o odpłatnym przejściu na własność tych gruntów, wszczęte na wniosek Rolniczej Spółdzielni w trybie art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze. Umowa o przejściu na własność Spółdzielni wyżej opisanej nieruchomości została sporządzona, przy czym nie wydano decyzji o odmowie uwzględnienia tego wniosku. Zarzucono także, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego nie była potrzebna dokumentacja z "rzekomych podziałów", a także, że błędnie ustalił, iż odwołanie złożył tylko J. G. jako prezes Spółdzielni, podczas gdy pod odwołaniem są dwa podpisy członków Zarządu tej Spółdzielni.
Strona podniosła, że wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji, pismo Starosty
A z dnia 27.03.2014 r. nie może być dowodem na podział nieruchomości,
z których wyodrębnione zostały działki nr "[...]" i nr "[...]", a Spółdzielnia nie była uczestnikiem postępowania geodezyjnego. Zdaniem strony, urzędnicy odpowiedzialni za przygotowanie dokumentacji geodezyjnej w związku z wnioskiem Spółdzielni, dokonali fikcyjnych podziałów działek, tak aby pozbawić Spółdzielnię części gruntów. Ponadto Spółdzielnia Produkcyjna powołała się na szereg decyzji, których według niej podczas przedmiotowego postępowania żaden z organów nie ujawnił. Zarzucono także, że organ drugiej instancji nie wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił wniosku G. L. o przedstawienie pełnej dokumentacji geodezyjnej i nie wydał w tym przedmiocie żadnego postanowienia. Ponadto skarżący stwierdził, iż organ odwoławczy minął się z prawdą podając, iż zastosowanie miały przepisy ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem pomimo iż ustawa ta uchyliła ustawę z 1958 r., to jednak nie uchyliła art. 276 Kodeksu Cywilnego. Zdaniem strony, podano nieprawdziwe przeznaczenie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i podkreślono, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym uchwałą Nr XVI/127108 Rady Gminy Stawiguda z dnia 16.10.2008 r., w § 9 napisane jest, że "do czasu zagospodarowania zgodnego z planem teren należy użytkować w sposób dotychczasowy".
Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna podniosła, że chybiona jest argumentacja, oparta na ustawie o podatku rolnym i kwestionowanie na jej podstawie chowu kóz jako działalności rolniczej. Przy czym organ nie wskazał przepisów, które by temu przeczyły, co więcej, stwierdził, iż miał wątpliwości względem zdjęć przedstawionych przez G. L.. Zarzucono także, że organ rozpoznający odwołania, nie udzielił wyjaśnień, a taki obowiązek wynikał z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna podniosła także, że organy zastosowały przepis art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który odwołuje się w treści do decyzji, o której natomiast jest mowa w art. 45 tej ustawy. Przepis ten wskazuje na elementy decyzji, których decyzja Naczelnika Gminy w A nie ma i nie może posiadać. Jednocześnie strona podniosła, że do Spółdzielni zastosowano przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które dotyczą jednostki organizacyjnej, a którą to Spółdzielnia nie była i nie jest. Błędnie tym samym zastosowano przepis art. 210 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. i błędnie przyjęto, iż Spółdzielnia nie mogła wydzierżawić
nieruchomości bez zgody Starosty A.
G. L. w skardze z dnia 27.05.2014 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty A z dnia "[...]" i podała, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w dotychczasowej korespondencji.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu i nie zgadzając się z zarzutami skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł
do przekonania, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skarg w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty A z dnia "[...]" orzekającą o wygaszeniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej użytkowania do nieruchomości Skarbu Państwa położonej w obrębie A, gmina A, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek nr "[...]" o powierzchni 1,5800 ha i "[...]" o powierzchni 0,0300 ha (KW Nr "[...]").
Bezsprzecznie decyzją z 1980 r. – znak "[...]" (akta adm., k. – 1) Naczelnik Gminy przekazał nieodpłatnie na czas nieokreślony, w użytkowanie, dla Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, na cele produkcji rolnej, zabudowaną nieruchomość rolną stanowiącą własność Państwowego Funduszu Ziemi o łącznym obszarze 13,09 ha, położoną we wsi A, gmina A, oznaczoną jako działki nr "[...]". W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Gminy stwierdził, że przekazanie jest zgodne z planem rozdysponowania nieruchomości PFZ oraz z uwagi na rejon oddziaływania RSP. Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1969 r. Nr 1, poz. 1, zm. Dz. U. z 1974r. Nr 22, poz. 131). Zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia, państwowe nieruchomości przekazywało się na cele produkcji rolniczej tylko w użytkowanie na czas określony lub nieokreślony. Ust. 2 wspomnianego wyżej przepisu regulował, że państwowe nieruchomości przekazuje się w użytkowanie na cele produkcji rolniczej państwowym jednostkom oraz rolniczym spółdzielniom produkcyjnym nieodpłatnie. Podstawą prawną wydania przedmiotowego rozporządzenia z dnia 22 listopada 1968r. był art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) oraz art. 276 Kodeksu Cywilnego.
Oddawanie w użytkowanie regulowały także późniejsze przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a powierzanie nieruchomości w zarząd, przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 Nr 22, poz. 99). Natomiast na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu utraciły moc: ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz ustawa z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
Słusznie zwrócił uwagę Wojewoda, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464) wyróżniano dwa rodzaje użytkowania powstałe do dnia 05.12.1990 r. oraz powstałe po dniu 04.12.1990 r. W odniesieniu do użytkowania ustanowionego na gruntach Skarbu Państwa w sposób określony w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stosowało się w pełni przepisy Kodeksu Cywilnego. Odmienności w traktowaniu użytkowania powstałego przed dniem 05.12.1990r. wynikały z art. 2 ust. 4, 5 i 8 ustawy z dnia 29 września 1990r. Stosownie do nich przyjęto, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu 05.12.1990r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Zgodnie z art. 2 ust. 8 wyżej wymienionej ustawy w stosunku do użytkowania, o którym mowa w ust. 4 i 5, stosuje się przepisy dotyczące zarządu.
W momencie zaś wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), która w art. 1 ust. 1 pkt 1 określiła zasady gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego, zastosowanie w odniesieniu do spornych nieruchomości o nr "[...]" znalazł art. 210 ust. 1, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale, pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Użytkowanie zatem spornych działek, o którym mowa w decyzji Naczelnika Gminy z 1980 r. dotyczy obecnie trwałego zarządu, bowiem w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, stosownie do art. 199 ust. 2, zarząd nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz stanowiący własność gmin, przekształcił się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości.
Podstawę zaś materialnoprawną kwestionowanych przez skarżących rozstrzygnięć stanowi art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014r., poz. 518 j.t.). Stosownie do wspomnianego przepisu właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że: jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3; nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45.
Przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające pozwoliło w sposób przejrzysty i pełny wyjaśnić wszystkie okoliczności związane z faktycznym użytkowaniem spornych gruntów. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy przekonuje jednoznacznie, że wspomniane grunty są wykorzystywane niezgodnie z ich przeznaczeniem ustalonym rzeczoną decyzją z 1980r.
Z protokołu z wizji terenowej z dnia 08.01.2014 r. (akta adm., k. – 60) przeprowadzonej przez pracowników Starostwa Powiatowego, wynika, że działka nr "[...]" w większości porośnięta jest drzewami brzozy, drzewami iglastymi: świerkami i sosnami. Pozostała część działki porośnięta jest trawą i innymi roślinami. Zdaniem pracowników Starostwa Powiatowego, działka nie była co najmniej od kilkunastu lat wykorzystywana na cele produkcji rolnej, tj. na działalność w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej. Nie nosi także oznak wypasania zwierząt hodowlanych. Natomiast działka nr "[...]" stanowi drogę dojazdową, między innymi do
działki nr "[...]". Opisany stan zagospodarowania działek potwierdzają dołączone do protokołu zdawczo-odbiorczego zdjęcia. Taki sam stan działek wynika również z uprzednio przeprowadzonych wizji terenowych w dniu 6 listopada 2013r. (notatka służbowa, akta adm., k. – 33) i z dnia 21 maja 2013r. (notatka służbowa, akta adm., k. – 13). Z takim stanem faktycznym nie zgodziła się G. L., która przy odwołaniu dołączyła zdjęcia przedstawiające wypas kóz. Na rozprawie przed Sądem w dniu 9 grudnia 2014r. sprecyzowała, że ze spornych działek pozyskiwany jest pokarm (w postaci igliwia) dla kóz i w ten sposób działka jest wykorzystywana rolniczo.
Oczywiście zgodzić się trzeba, że hodowla zwierząt, w tym kóz mieści się w zakresie działalności rolniczej.
Jednakże sama skarżąca przyznała to, co stwierdzono na podstawie wizji terenowych, a mianowicie, że sporne tereny nie są wykorzystywane bezpośrednio do hodowli kóz, pozyskiwany jest natomiast z nich pokarm dla tych zwierząt. Twierdzenie zaprezentowane przez skarżącą pozostaje jednak w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Z złączonych zdjęć i opisów z wizji terenowych nie można dostrzec niczego co potwierdzałoby stanowisko G. L.. Materiał dowodowy nie wskazuje na pozyskiwanie igliwia, czy też innych produktów służących wypasowi kóz. Materiał dowodowy wskazuje natomiast, że działka nr "[...]" leży odłogiem i nie jest użytkowana rolniczo. Drzewa iglaste rosnące na działce są nienaruszone, brak jest dowodów świadczących o pozyskiwaniu z nich igliwia. Z działki nie pozyskuje się także trawy na paszę. Działka jest za to częściowo zaśmiecona. Twierdzenia skarżącej co do wykorzystywania rolniczego spornych terenów nie znajdują więc oparcia w faktach.
Tak więc zaistniała przesłanka do wygaszenia trwałego zarządu w oparciu o art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwagi na brak wykorzystywania spornych działek na cele produkcji rolnej.
Ponadto w ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały przesłankę z art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, nakazującą wygaśnięcie trwałego zarządu w przypadku gdy jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3.
Akta sprawy wskazują, że przy korespondencji elektronicznej, która wpłynęła do Starostwa Powiatowego w dniu 5.11.2013 r. G. L. załączyła wniosek do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej o wydzierżawienie działek nr "[...]" celem chowu kóz oraz umowę dzierżawy z dnia 15.10.2005 r. (akta adm., k. – 24). Umowa dzierżawy została zawarta pomiędzy J. G. i G. L., a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną, reprezentowaną przez Komisję Rewizyjną w osobach: J. K. i S. R.. Przedmiotem dzierżawy zostały działki nr "[...]" o łącznej powierzchni 1,61ha. Została ona zawarta na czas nieoznaczony, nie mniej niż na 12 lat. Pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. (akta adm. , k – 46) Starosta A zwrócił się do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej z zapytaniem czy przed zawarciem w dniu 15.10.2005r. umowy dzierżawy Spółdzielnia uzyskała zgodę Starosty na jej wydzierżawienie. Jak wynika z akt sprawy, odpowiedź na powyższe pismo nie wpłynęła.
Dostrzec trzeba również, że na dzień 30.06.2000 r. zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy A, działki nr "[...]" położone w obrębie A, przeznaczone były pod teren oznaczony W5T - teren projektowanych urządzeń rekreacyjnych, zaś zgodnie z obowiązującym obecnie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części obrębu A i części obrębu B, gmina A, działki objęte zostały następującymi oznaczeniami: działka nr "[...]" - 0-2U - zabudowa usługowa - usługi publiczne, nieuciążliwe, działka nr "[...]" - 54KDW - droga wewnętrzna gminna. Wskazać więc należy, że do spornych działek nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.). Stosownie bowiem do treści art. 1 tejże ustawy, ustawa ta reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do: 1) nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych; 2) innych nieruchomości i składników mienia pozostałych po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń; 3) lasów niewydzielonych geodezyjnie z nieruchomości, określonych w pkt 1 i 2. Skoro więc sporne działki nie zostały ujęte w planie miejscowym jako nieruchomości rolne to ustawa z 19 października 1991 r. nie miała do nich zastosowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze przez Rolniczą
Spółdzielnię Produkcyjną dostrzec trzeba, że wiele z nich dotyczy przekształceń geodezyjnych działek wskazanych w decyzji z 1980 r., jakie następowały w przeciągu kilkudziesięciu lat. Podkreślić należy, że Sąd na gruncie niniejszej sprawy nie jest władny dokonywać ocen prawnych podziałów geodezyjnych działek, gdyż nie jest to przedmiotem zaskarżenia. Trzeba jednak podkreślić, że niewątpliwie właścicielem spornych działek jest Skarb Państwa. Wynika to z treści księgi wieczystej Nr "[...]" której odpis według stanu z dnia 8 października 2013r. znajduje się w aktach sprawy (akta adm., k. – 15, 16). Ponadto słusznie wskazał organ odwoławczy, że z informacji udzielonej w piśmie z dnia 27.03.2014 r. - znak: "[...]" Starosty A oraz załączonych do niego kserokopii wykazów zmian gruntowych oraz zestawienia starej i nowej numeracji działek wynika, iż przekazana w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej była między innymi działka nr "[...]", która w 1985 r. uległa podziałowi na działki nr "[...]" o powierzchni 0,1800 ha i nr "[...]" o powierzchni 6,1100 ha. Następnie w 1986 r. działka nr "[...]" została podzielona na działki nr "[...]" o powierzchni 4,5000 ha, nr "[...]" o powierzchni 1,5800 ha i nr "[...]" o powierzchni 0,0300 ha. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów obrębu A w 1987r. działkom nr "[...]" i nr "[...]" nadano nowe numery, tj. odpowiednio "[...]" o powierzchni 1,5800 ha i "[...]" o powierzchni 0,0300 ha.
Co do zaś podnoszonej przez stronę skarżąca kwestii konieczności zawieszenia postępowania w sprawie ze względu na toczące się postępowanie w sprawie przejścia spornych gruntów na własność Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, stwierdzić należy, iż wspomniana okoliczność, która przemawiałaby za zawieszeniem postępowania, nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym przez organy materiale dowodowym i w przedstawionych przez strony dokumentach. Sąd ma świadomość, że w latach 1982-1984 istniała prawna możliwość odpłatnego przejścia określonych gruntów na własność spółdzielni rolniczych. Stanowił o tym art. 274 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. 1982.30.210), obowiązujący do dnia 7 lutego 1990r. Następnie ustawą z dnia 20 stycznia 1990r. o zmianie ustawy – Prawo spółdzielcze (Dz. U. 1990.6.37) uregulowano w art. 1, że w ustawie z dnia 16 września 1982r. – Prawo spółdzielcze, art. 274 skreśla się. Zauważyć przy tym należy, że Trybunał Konstytucyjny wydał w dniu 24 października 2000r. wyrok (SK 7/00), w którym rozstrzygnął, że art. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1990r. o zmianie ustawy – Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 6, poz. 37) w zakresie, w jakim dotyczy spółdzielni produkcji rolnej, wobec której - z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych – nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982r. – prawo spółdzielcze obowiązującym do dnia 7 lutego 1990r. (Dz. U. Nr 30, poz. 210; zm.: z 1983r. Nr 39, poz. 176; z 1986r. Nr 39, poz. 192; z 1987r. Nr 33, poz. 181; z 1988r. Nr 41, poz. 324; z 1989r. Nr 3, poz. 12, Nr 6, poz. 33), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 2 i art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Jeszcze raz należy jednak podkreślić, że strona nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, ani nawet w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniła, że złożyła stosowny wniosek w myśl przywołanego już art. 274 § 1 z dnia 16 września 1982r. – prawo spółdzielcze (w okresie dwóch lat od wejścia w życie tego przepisu, a organy prowadziły stosowne postępowania z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych), który zainicjowałby procedurę przejścia spornych nieruchomości na własność Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w A. Tym samym nie było żadnych podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania ze względu na wskazaną wyżej podstawę w postaci toczącego się postępowania w przedmiocie odpłatnego przejścia na własność rzeczonych działek.
Reasumując, organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zasadnie stwierdzając, że należało wygasić wobec Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej użytkowanie spornych nieruchomości.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło