II SA/Ol 669/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 500 zł tytułem wpisu od skargi J.B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdziła, iż jest osobą samotną, utrzymującą się z emerytury wynoszącej 1342 zł miesięcznie (wbrew wpisowi w rubryce 10 formularza wniosku, 1344,91 zł nie jest wartością brutto lecz netto - k. 20 akt) i alimentów w wysokości 500 zł miesięcznie. Wspomaga finansowo syna, który jest studentem (k. 17). Wydatki związane z utrzymaniem, w tym pobyt na studiach, w całości pochłaniają dochody. Czynsz za mieszkanie wynosi 390,64 zł miesięcznie (k. 18). Niezabudowane nieruchomości położone w M. są jedynym zabezpieczeniem startu syna w dorosłe życie. Nadto, jak wynika z oświadczenia, skarżąca posiada mieszkanie (49 m2), nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 0,71 ha i jednostki udziałowe w funduszach inwestycyjnych o wartości 1958,85 zł (k. 19), a jej syn nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 1,71 ha. Biorąc pod uwagę przedstawione informacje należy uznać, że skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swego syna, a więc nie zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych [art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami)]. Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dlatego też instytucję prawa pomocy, stanowiącą wyłom od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 w/w ustawy), stosuje się jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Stąd też przyznanie stronie prawa pomocy w sytuacji, gdy posiada ona oszczędności wystarczające do uiszczenia kosztów sądowych stanowiłoby jego nadużycie. Celem tej instytucji jest bowiem zapewnie prawa dostępu do sądu, a nie ochrona majątku wnioskodawcy. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.