II SA/Ol 67/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. i Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K., S.K. i Z.K. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wniesienia odrębnych podań do właściwych organów postanawia odmówić skarżącym – S.K. i Z.K. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2008 r. S. i Z. K. zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie dla nich adwokata w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia "[...]". Podali, iż otrzymując renty w łącznej wysokości 2885 zł miesięcznie (brutto), posiadają na utrzymaniu trzy córki w wieku 32, 30 i 21 lat. Dwie pozostają bez pracy i bez dochodu, natomiast najmłodsza jest studentką z odpłatnością za studia w wysokości 6500 zł rocznie. Na jej utrzymanie przeznaczają dodatkowo 1200 zł miesięcznie. Stwierdzili, iż nie mogą związać końca z końcem, żyją poniżej minimum egzystencjalnego. Spłacają "kredyty i odsetki w kwocie powyżej 10.000 rocznie"; wydatki na wodę, prąd, składkę K.R.U.S. i in. wynoszą powyżej 300 zł miesięcznie; posiadają jedynie dożywotnie prawo użytkowania ¾ domu o pow. 100 m2, który wymaga kapitalnego remontu, oraz dożywotnie prawo użytkowania działki o pow. 4000 m2. Wnioskodawcy zostali wezwani do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) oświadczenia eliminującego wątpliwość co do tego, czy kwoty świadczeń składających się na dochód rodziny są kwotami brutto, czy też netto oraz podającego uśrednioną miesięczną wysokość poszczególnych wydatków; 2) wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) kopii dowodu ostatniego uiszczenia opłaty za studia córki; 4) zaświadczeń potwierdzających brak propozycji zatrudnienia dla dwóch pozostałych córek. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczyli, iż: od marca b.r. ich miesięczne dochody wynoszą łącznie 3050 zł netto; "średnia miesięczna wydatków wynosi miesięcznie na córkę N. na utrzymanie, wyżywienie, ubrania, dojazdy, opłata i za mieszkanie w W. w kwocie 1200 zł + dodatkowo opłata za studia w kwocie 6,300 zł rocz w 2 ratach semestralnych (...). Z powyższych dochodów utrzymuj(ą) starsze córki mieszkające w W. od kilku lat, nie posiadające stałych dochodów. Córka M. od grudnia ubr. do 5 maja br. poszukiwała pracy i nie pracowała. Ponieważ z wykształcenia jest archeologiem a w tym zawodzie brak pracy w kraju. Pracuje zaledwie w sezonie letnim na umowę o dzieło zaledwie przez kilka miesięcy, zaledwie 2-3 miesiące w roku w pozostałym okresie pozostaje w całości na (ich) utrzymaniu z odpłatnością za mieszkanie, które w W. są bardzo drogie, powyżej 500 zł mies. od 1 osoby minimalną kwotę 1.000 zł jej przekazuj(ą) do ręki od listopada ubr. do nadal pomaga(ją) także najstarszej córce I. mieszkającej też w wynajmowanym mieszkaniu w W. także z Wyższym Wykształceniem w zawodzie "[...]" codziennie poszukuje pracy i pomaga(ją) jej też w wys. 1.000 zł mieś. do uzyskania pracy. Córka B. nie pracuje, dodatkowe opłaty to spłaty rat kredytów i odsetek, powyżej 200 zł mieś. za wodę obecnie 250 zł. za miesiąc maj do zapłaty Składka K.R.U.S. powyżej 180 zł kw. i inne plus, ubranie, wyżywienie i inne opłaty. Pomaga(ją) też synowi R., a teraz z dopłat bezpośrednich i ONW, powoli spłaca (im) kredyt. Odnośnie pkt 2 oświadcza(ją), iż wyciągów z posiadanych przez S. i Z. rachunków bankowych nie posiada(ją), ponieważ nie są na doręczane, nie posiada(ją) żadnych lokat dewizowych i nie mo(gą) doręczyć z 3 ostatnich miesięcy, poza w/w podanymi dochodami innych dochodów poza rentą nie ma(ją) natomiast pozostałe osoby podane z najbliższej rodziny, prowadzą w W. odrębne gosp. domowe i nie posiadają żadnych dochodów poza powyżej podany kont ani lokat dewizowych. Odnośnie pkt. 3) oświadcza(ją) iż, ostatnią opłatę córka N. za II Rok "[...]" za czesne przekazała przelewem w kwocie 3,150 zł z (ich) pieniędzy a co tyczy pkt. 4) ze względu Ochrony danych osobowych Urząd pracy nie wyda (im) zaświadczeń na (ich) wniosek a takiej zgody nie ma(ją) od córek." Do zacytowanego pisma załączone zostały wyciągi z rachunku bankowego S.K. za okres od 20 do 30 listopada 2007 r. i za okres od 25 marca do 16 kwietnia 2008 r. Motywy negatywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku są następujące: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z użycia we wskazanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że wnioskodawca ma przekonać sąd, iż znajduje się w którejś z określonych w nich sytuacji. Skarżący wymogu tego nie spełnili, jako że ich oświadczenia nie jawią się jako wiarygodne. Po pierwsze, w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu w dniu 10 kwietnia 2008 r. zadeklarowali dochody o łącznej wartości brutto 2885 zł, tymczasem w dodatkowym oświadczeniu, do którego musiały być już załączone wyciągi bankowe, podali, że w marcu 2008 r. wynosiły one 3050 zł netto. W sprzeczności z treścią pierwotnego oświadczenia pozostaje również stwierdzenie, iż "pozostałe osoby podane z najbliższej rodziny prowadzą w W. odrębne gosp. domowe" w wynajmowanych mieszkaniach. Skarżący co prawda twierdzą, że prócz otrzymywanych od nich pieniędzy, osoby te nie posiadają żadnych dochodów, jednak wedle zasad logiki oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego nie sposób dać temu wiarę. Jak podali, studiująca córka N. otrzymuje od nich miesięcznie 1200 zł a dodatkowo 6300 zł rocznie, natomiast 32-letniej córce M. i najstarszej córce – I. przekazują po 1000 zł miesięcznie. Mimo, iż sama tylko suma tych kwot przekracza ich dochód o 675 zł, muszą utrzymać jeszcze 30-letnią córkę B., pomóc synowi, spłacać kredyty i ponosić inne wydatki. Wyłania się z tego uzasadnione domniemanie faktyczne istnienia dochodów nieujawnionych we wniosku, rodząc przeświadczenie, że okoliczności w nim przedstawione odbiegają od rzeczywistej sytuacji skarżących. Nierzetelność złożonych oświadczeń zdradza także ich niespójność. Dla przykładu, do przedstawionych powyżej informacji nijak nie przystaje stwierdzenie zawarte w rubryce 11 wniosku, zgodnie z którym po przekazaniu studiującej córce 1700 zł miesięcznie na utrzymanie pozostałych 4 osób pozostaje po 300 zł. W tejże samej rubryce stwierdzono: "spłacamy kredyty i odsetki w kwocie powyżej 10.000 zł rocznie", zaś w dodatkowym oświadczeniu: "dodatkowe opłaty to spłaty rat kredytów i odsetek powyżej 200 zł miesięcznie". W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.