II SA/Ol 67/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K., S.K. i Z.K. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wniesienia odrębnych podań do właściwych organów postanawia odmówić skarżącemu – R.K. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2008 r. R.K. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia "[...]". Podał, iż jest młodym rolnikiem i od kwietnia 2005 r. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rolne w skład którego wchodzi dom o powierzchni 100 m2 (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców), budynki gospodarcze (w części obciążone prawem dożywocia rodziców) oraz grunty o powierzchni 33,05 ha (10,55 ha przeliczeniowych). Ponadto dzierżawi 3,30 ha "słabej gleby". Wyjaśnił, iż budynki wchodzące w skład gospodarstwa wymagają kapitalnego remontu, podobnie jak maszyny rolnicze, które pożycza od siostry. Na jego dochód składają się wyłącznie dopłaty bezpośrednie i O.N.W. w łącznej wysokości 20000 zł rocznie. W grudniu 2006 r. utracił możliwość sprzedaży mleka ze względu na nieuzyskanie atestu. Klęska suszy w latach 2006-2007 zmusiła go do zaciągnięcia kredytów suszowych w wysokości 23000 zł. Na czerwiec przypada termin spłaty 11000 zł. Skarżący stwierdził, iż z winy A.R. i M.R. nie otrzymuje żadnych wsparć unijnych. Nie jest w stanie wywiązać się ze spłaty na rzecz rodzeństwa łącznie 200.000 zł oraz zapłaty 18000 zł z tytułu zakupu krów. Wydaje rocznie około 8 tys. zł. na paliwo, powyżej 7000 zł na nawozy i inne środki do produkcji rolnej, a pozostałe 5000 zł przeznacza na opłaty składki na K.R.U.S. i odsetki za kredyty suszowe. Dopiero otrzymał dopłaty, za które zmuszony był zakupić nawozy paliwo i inne środki do produkcji oraz oddać zaciągnięty kredyt od osób prywatnych. Oświadczył, iż nie ma żadnych środków finansowych. Nie zadeklarował posiadania jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 6 maja 2008 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; 2) kopii dokumentów potwierdzających wysokość i rodzaj dotacji lub płatności ze środków publicznych, przyznanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy; 3) kopii ostatniego wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych; 4) kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt. W odpowiedzi na wezwanie skarżący dostarczył kopię wyciągu z posiadanego rachunku bankowego za okres od 27 marca do 9 kwietnia 2008 r. W piśmie przewodnim skarżący wskazał, iż wyciągów z poprzednich dwóch miesięcy nie może przedłożyć, ponieważ nie zostały mu one doręczone przez bank. Wskazał, iż wyciąg zawiera całość dopłat obszarowych i ONW za 2007 r., które zostały już w całości wykorzystane. Stwierdził, iż nie posiada żadnych dokumentów wskazanych w punkcie 2 wezwania, ponieważ poza podanymi dopłatami innych nie otrzymał w w/w czasie, odnośnie zaś punktu 3 wezwania wyjaśnił, iż nie posiada swojego egzemplarza wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. "Wniosek nie uległ zmianie i dopłaty objęte są do wysokości ubr." Wbrew twierdzeniu zawartemu w omawianym piśmie, nie zostały do niego załączone kopie ksiąg rejestracji zwierząt. Rozstrzygając w przedmiocie zgłoszonego wniosku zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.]. Jeśli natomiast wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał na to, iż nie ma przy tym znaczenia przyczyna powzięcia przez Sąd wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy (por. np. postanowienie z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 274/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącego uniemożliwia dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądza o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania (postanowienie NSA z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencje zaniechania były znane skarżącemu nie tylko z pouczenia zawartego w wezwaniu, ale również z postanowienia z dnia 14 lutego 2008 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odmawiając przyznania mu prawa pomocy w sprawie o sygnaturze akt "[...]", wskazał, iż nie przesądził kwestii istnienia, bądź braku przesłanek przyznania prawa pomocy, a jedynie stwierdził iż wobec nieprzedstawienia przez skarżącego żądanych oświadczeń i dokumentów nie jest w stanie ocenić jego sytuacji materialnej. Mimo to w sprawie niniejszej trzy z czterech punktów wezwania nie zostały wykonane, jeden zaś w niepełnym zakresie. Należy przy tym nadmienić, że zakres wymagany pkt. 1 wezwania znajdował umocowanie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245), zgodnie z którym dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, są w szczególności wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych właśnie z okresu ostatnich trzech miesięcy. Z podanych przyczyn postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.