II SA/Ol 67/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. i Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K., S.K. i Z.K. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wniesienia odrębnych podań do właściwych organów postanawia odmówić skarżącym – S.K. i Z.K. przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2008 r. S. i Z. K. zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie dla nich adwokata w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia "[...]". Podali, iż otrzymując renty w łącznej wysokości 2885 zł miesięcznie (brutto), posiadają na utrzymaniu trzy córki w wieku 32, 30 i 21 lat. Dwie pozostają bez pracy i bez dochodu, natomiast najmłodsza jest studentką z odpłatnością za studia w wysokości 6500 zł rocznie. Na jej utrzymanie przeznaczają dodatkowo 1200 zł miesięcznie. Stwierdzili, iż nie mogą związać końca z końcem, żyją poniżej minimum egzystencjalnego. Spłacają "kredyty i odsetki w kwocie powyżej 10.000 rocznie"; wydatki na wodę, prąd, składkę K.R.U.S. i in. wynoszą powyżej 300 zł miesięcznie; posiadają jedynie dożywotnie prawo użytkowania ¾ domu o pow. 100 m2, który wymaga kapitalnego remontu, oraz dożywotnie prawo użytkowania działki o pow. 4000 m2. Wnioskodawcy zostali wezwani do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) oświadczenia eliminującego wątpliwość co do tego, czy kwoty świadczeń składających się na dochód rodziny są kwotami brutto, czy też netto oraz podającego uśrednioną miesięczną wysokość poszczególnych wydatków; 2) wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) kopii dowodu ostatniego uiszczenia opłaty za studia córki; 4) zaświadczeń potwierdzających brak propozycji zatrudnienia dla dwóch pozostałych córek. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczyli, iż: od marca b.r. ich miesięczne dochody wynoszą łącznie 3050 zł netto; "średnia miesięczna wydatków wynosi miesięcznie na córkę N. na utrzymanie, wyżywienie, ubrania, dojazdy, opłata i za mieszkanie w W-wie w kwocie 1200 zł + dodatkowo opłata za studia w kwocie 6,300 zł rocz w 2 ratach semestralnych (...). Z powyższych dochodów utrzymuj(ą) starsze córki mieszkające w W-wie od kilku lat, nie posiadające stałych dochodów. Córka M. od grudnia ubr. do 5 maja br. poszukiwała pracy i nie pracowała. Ponieważ z wykształcenia jest "[...]" a w tym zawodzie brak pracy w kraju. Pracuje w sezonie letnim na umowę o dzieło przez kilka miesięcy, zaledwie 2-3 miesiące w roku, w pozostałym okresie pozostaje w całości na (ich) utrzymaniu z odpłatnością za mieszkanie, które w W-wie są bardzo drogie, powyżej 500 zł mies. od 1 osoby minimalną kwotę 1.000 zł jej przekazuj(ą) do ręki od listopada ubr. do nadal. Pomaga(ją) także najstarszej córce I. mieszkającej też w wynajmowanym mieszkaniu w W-wie także z wyższym wykształceniem w zawodzie "[...]" codziennie poszukuje pracy i pomaga(ją) jej też w wys. 1.000 zł mieś. do uzyskania pracy. Córka B. nie pracuje, dodatkowe opłaty to spłaty rat kredytów i odsetek, powyżej 200 zł mieś. za wodę obecnie 250 zł. za miesiąc maj do zapłaty Składka K.R.U.S. powyżej 180 zł kw. i inne plus, ubranie, wyżywienie i inne opłaty. Pomaga(ją) też synowi R., a teraz z dopłat bezpośrednich i ONW, powoli spłaca (im) kredyt. Odnośnie pkt 2 oświadcza(ją), iż wyciągów z posiadanych przez S. i Z. rachunków bankowych nie posiada(ją), ponieważ nie są doręczane, nie posiada(ją) żadnych lokat dewizowych i nie mo(gą) doręczyć z 3 ostatnich miesięcy, poza w/w podanymi dochodami innych dochodów poza rentą nie ma(ją) natomiast pozostałe osoby podane z najbliższej rodziny, prowadzą w W-wie odrębne gosp. domowei nie posiadają żadnych dochodów poza powyżej podany kont ani lokat dewizowych. Odnośnie pkt. 3) oświadcza(ją) iż, ostatnią opłatę córka N. za II Rok "[...]" za czesne przekazała przelewem w kwocie 3,150 zł z (ich) pieniędzy a co tyczy pkt. 4) ze względu Ochrony danych osobowych Urząd pracy nie wyda (im) zaświadczeń na (ich) wniosek a takiej zgody nie ma(ją) od córek." Do zacytowanego pisma załączone zostały wyciągi z rachunku bankowego S.K. za okres od 20 do 30 listopada 2007 r. i za okres od 25 marca do 16 kwietnia 2008 r. Postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, uznając ich oświadczenia za niewiarygodne. Zwrócił uwagę na fakt, iż w dniu 10 kwietnia 2008 r. skarżący zadeklarowali na urzędowym formularzu dochody o łącznej wartości brutto 2885 zł, tymczasem w dodatkowym oświadczeniu, do którego musiały być już załączone wyciągi bankowe, podali, że w marcu 2008 r. wynosiły one 3050 zł netto. Stwierdził, iż w sprzeczności z treścią pierwotnego oświadczenia pozostaje również stwierdzenie, iż "pozostałe osoby podane z najbliższej rodziny prowadzą w W-wie odrębne gosp. domowe" w wynajmowanych mieszkaniach. Co prawda bowiem skarżący twierdzą, że prócz otrzymywanych od nich pieniędzy, osoby te nie posiadają żadnych dochodów, jednak wedle zasad logiki oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego nie sposób dać temu wiarę. Jak podali, studiująca córka N. otrzymuje od nich miesięcznie 1200 zł a dodatkowo 6300 zł rocznie, natomiast 32-letniej córce M. i najstarszej córce - - I. przekazują po 1000 zł miesięcznie. Mimo, iż sama tylko suma tych kwot przekracza ich dochód o 675 zł, muszą utrzymać jeszcze 30-letnią córkę B., pomóc synowi, spłacać kredyty i ponosić inne wydatki. Zdaniem referendarza, wyłania się z tego uzasadnione domniemanie faktyczne istnienia dochodów nieujawnionych we wniosku, rodząc przeświadczenie, że okoliczności w nim przedstawione odbiegają od rzeczywistej sytuacji skarżących. W jego mniemaniu, nierzetelność złożonych oświadczeń zdradza także ich niespójność. Dla przykładu, do przedstawionych powyżej informacji nijak nie przystaje stwierdzenie zawarte w rubryce 11 wniosku, zgodnie z którym po przekazaniu studiującej córce 1700 zł miesięcznie na utrzymanie pozostałych 4 osób pozostaje po 300 zł. W tejże samej rubryce stwierdzono: "spłacamy kredyty i odsetki w kwocie powyżej 10.000 zł rocznie", zaś w dodatkowym oświadczeniu: "dodatkowe opłaty to spłaty rat kredytów i odsetek powyżej 200 zł miesięcznie. Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw, w którym wyrazili przekonanie, iż materiał dowodowy w pełni uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazali, iż nie osiągają dochodów innych niż renty (3050 zł) a o aktualnej ich wysokości dowiedzieli się dopiero po złożeniu wniosku. W dniu jego składania nie zostały doręczone jeszcze decyzje o waloryzacji rent od marca, wyciągi bankowe doręczono natomiast po 20 kwietnia. Zdaniem skarżących, stanowisko referendarza jest niesłuszne również dlatego, że oni ani ich dzieci nie są winni temu, że nie mogą one otrzymać pracy. Również nie ze swojej winy muszą ponosić koszty pełnego utrzymania studiującej córki i opłacać za nią czesne. Skarżący wnieśli o sprowadzenie z Urzędu Pracy zaświadczeń "o braku zatrudnienia M.K. i innych" oraz o wezwanie na rozprawę i przesłuchanie w charakterze świadków: R.K., N.K. "i innych". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na względzie treść wniosku dowodowego zawartego w sprzeciwie, należy wskazać, iż gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sąd może także skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę (art. 90 § 2 p.p.s.a.). Sąd może wówczas z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Przed sądem administracyjnym przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z innych środków dowodowych (np. świadków) jest więc niedopuszczalne. Z kolei, w rozpatrywanym przypadku sąd nie stwierdził niezbędności włączenia do materiału dowodowego zaświadczeń potwierdzających brak propozycji zatrudnienia. Nie mogłyby one bowiem wyjaśnić wątpliwości, jakie wzbudzają oświadczenia złożone dotychczas przez skarżących. W sprzeciwie zarzucili oni referendarzowi, iż "fałszywie" ich oskarża i "prześladuje od kłamców". Tymczasem w żaden sposób nie wyjaśnili, w jaki sposób możliwe jest w ich przypadku wydatkowanie środków nie znajdujących pokrycia w dochodach członków rodziny (3050 zł). Skoro już tylko wydatki na utrzymanie trzech córek przekraczają owe dochody o 675 zł, to w jaki sposób możliwe jest utrzymanie samych skarżących, jeszcze jednej ich córki, udzielanie pomocy synowi, spłacanie kredytów. W świetle zasad logiki oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego w pełni uzasadniona jest w tym stanie rzeczy konkluzja, iż okoliczności prezentowane przez skarżących muszą odbiegać od rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny, kształtowanej przez dochody każdego z jej członków. Wniosek ów przekłada się na stwierdzenie, iż skarżący nie przedstawili w sposób przekonywający, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tej przyczyny nie została spełniona formalna przesłanka całościowego lub częściowego uwzględnienia wniosku strony, którą jest wykazanie przez nią okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wobec tego na podstawie tego przepisu i w oparciu o przepis art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji