II SA/Ol 67/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K., S.K. i Z.K. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wniesienia odrębnych podań do właściwych organów postanawia odmówić skarżącemu – R.K. przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2008 r. R.K. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia "[...]". Podał, iż jest młodym rolnikiem i od kwietnia 2005 r. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rolne w skład którego wchodzi dom o powierzchni 100 m2 (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców), budynki gospodarcze (w części obciążone prawem dożywocia rodziców) oraz grunty o powierzchni 33,05 ha (10,55 ha przeliczeniowych). Ponadto dzierżawi 3,30 ha "słabej gleby". Wyjaśnił, iż budynki wchodzące w skład gospodarstwa wymagają kapitalnego remontu, podobnie jak maszyny rolnicze, które pożycza od siostry. Na jego dochód składają się wyłącznie dopłaty bezpośrednie i O.N.W. w łącznej wysokości 20000 zł rocznie. W grudniu 2006 r. utracił możliwość sprzedaży mleka ze względu na nieuzyskanie atestu. Klęska suszy w latach 2006-2007 zmusiła go do zaciągnięcia kredytów suszowych w wysokości 23000 zł. Na czerwiec przypada termin spłaty 11000 zł. Skarżący stwierdził, iż z winy A.R. i M.R. nie otrzymuje żadnych wsparć unijnych. Nie jest w stanie wywiązać się ze spłaty na rzecz rodzeństwa łącznie 200.000 zł oraz zapłaty 18000 zł z tytułu zakupu krów. Wydaje rocznie około 8 tys. zł. na paliwo, powyżej 7000 zł na nawozy i inne środki do produkcji rolnej, a pozostałe 5000 zł przeznacza na opłaty składki na K.R.U.S. i odsetki za kredyty suszowe. Dopiero otrzymał dopłaty, za które zmuszony był zakupić nawozy paliwo i inne środki do produkcji oraz oddać zaciągnięty kredyt od osób prywatnych. Oświadczył, iż nie ma żadnych środków finansowych. Nie zadeklarował posiadania jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 6 maja 2008 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; 2) kopii dokumentów potwierdzających wysokość i rodzaj dotacji lub płatności ze środków publicznych, przyznanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy; 3) kopii ostatniego wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych; 4) kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt. Ze względu na niedostarczenie przez skarżącego wszystkich żądanych dokumentów referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił mu przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r. Kwestionując przedstawioną w nim argumentację R.K. złożył sprzeciw. Wniósł w nim o: wezwanie na rozprawę i przesłuchanie w charakterze świadków S.K. i Z.K.; "sprowadzenie dowodów na piśmie ze spraw znajdujących się w (...) Sądzie (...) sygn. akt 1) II SA/Ol "[...]", 2) II SA/Ol "[...]" (...), 3) II SA/Ol "[...]""; sprowadzenie z Oddziału Regionalnego A.R. i M.R. wniosku o przyznanie płatności, ewentualnie wydanych decyzji o ich przyznaniu; przeprowadzenie dowodu z załączonego do sprzeciwu wyciągu z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na względzie treść wniosku dowodowego zawartego w sprzeciwie, należy wskazać, iż gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sąd może także skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę (art. 90 § 2 p.p.s.a.). Sąd może wówczas z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Przed sądem administracyjnym przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z innych środków dowodowych (np. świadków) jest więc niedopuszczalne. Za bezzasadne Sad uznał natomiast uzupełnianie materiału dowodowego o bliżej nieokreślone dokumenty z akt innych spraw oraz zobowiązywanie A.R i M. R. do dostarczenia dokumentów dotyczących skarżącego. To na nim bowiem, stosownie do art. 255 p.p.s.a., ciążył obowiązek złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów - w tym przypadku: (1) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, (2) kopii dokumentów potwierdzających wysokość i rodzaj dotacji lub płatności ze środków publicznych, przyznanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy, (3) kopii ostatniego wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz (4) kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt. Skarżący dostarczył tymczasem jedynie kopię wyciągu z posiadanego rachunku bankowego za okres od 27 marca do 9 kwietnia 2008 r. Stwierdził, iż wyciągów z poprzednich dwóch miesięcy nie może przedłożyć, ponieważ nie zostały mu one doręczone przez bank. Nie posiada również żadnych dokumentów wskazanych w punkcie 2 wezwania, ponieważ poza podanymi dopłatami innych nie otrzymał w w/w czasie, ani swojego egzemplarza wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w omawianym piśmie, nie zostały do niego załączone kopie ksiąg rejestracji zwierząt (prezentata - k. 48). Z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania (postanowienie NSA z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak słusznie odnotował referendarz sądowy, konsekwencje zaniechania były znane skarżącemu nie tylko z pouczenia zawartego w wezwaniu, ale również z postanowienia z dnia 14 lutego 2008 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odmawiając przyznania mu prawa pomocy w sprawie o sygnaturze akt "[...]", wskazał, iż nie przesądził kwestii istnienia, bądź braku przesłanek przyznania prawa pomocy, a jedynie stwierdził iż wobec nieprzedstawienia przez skarżącego żądanych oświadczeń i dokumentów nie jest w stanie ocenić jego sytuacji materialnej. Mając na względzie to, iż w zależności od zakresu prawa pomocy, warunkiem jego przyznania jest wykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.), nie sposób pominąć milczeniem faktu, który obiektywnie przemawia za nieuwzględnieniem przedmiotowego wniosku. Otóż w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów skarżący stwierdził, iż przedłożony przez niego wyciąg z konta "zawiera dopłaty obszarowe i ONW w całości za 2007 rok i w całości już wykorzystane". Z wyciągu tego wynika tymczasem, iż z kwoty 15579,81 zł, którą 27 marca 2008 r. przekazała skarżącemu A.R. i M.R. tytułem należności obszarowych, 4736,15 zł pozostawało jeszcze na rachunku bankowym w dniu 9 kwietnia 2008 r., a więc dzień przed złożeniem przez niego oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek zasobów pieniężnych. Z wyciągu załączonego do sprzeciwu wynika, iż za pomocą karty bankomatowej wypłaty z tych środków dokonywane były aż do ich wyczerpania dopiero w ciągu kolejnych kilku dni. Sąd nie jest zobowiązany do wyjaśniania takowych rozbieżności. Gdy fakty, które strona podała we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowej strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide np.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2008 r. sygn. akt I GZ 67/08, orzeczenia.nsa.gov.pl) . Użycie w przepisie 246 § 1 p.p.s.a. określenia: "gdy wykaże" oznacza bowiem, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w opisanej w przepisach sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do stwierdzenia, iż skarżący zadośćuczynił temu wymogowi, na podstawie wskazanego przepisu i w oparciu o art. 260 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.