II SA/Ol 673/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.M. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. Z.M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem z dnia 3 stycznia 2010r. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania. W sprawie tej Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie rozpoznawał już wcześniej złożony wniosek skarżącego i prawomocnym postanowieniem z dnia 13 października 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 673/09) odmówił przyznania prawa pomocy. Następnie wyrokiem z 22 grudnia 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 673/09) Sąd oddalił skargę. W uzasadnieniu wniosku z 3 stycznia 2010r. skarżący - odbywający karę pozbawienia wolności, której koniec, jak wynika z jego pisma z 23 marca 2009r., przypada na dzień 7 marca 2011r. - podniósł, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych i innych z powodu braku środków finansowych. Jego jedynym źródłem dochodu jest renta w wysokości 1.950 zł brutto, które to środki przeznacza na opłatę składki ubezpieczenia KRUS w wysokości 300 zł kwartalnie, miesięczne alimenty na rzecz żony i syna - 820 zł wraz z kosztami przesłania, spłaca zadłużenie – "teraz 50 zł więcej" oraz kupuje leki, których nie zapewnia mu zakład karny, gdyż są zbyt drogie. Jest właścicielem mieszkania o pow. 49 m2 i działki o pow. 2,5 ara. Jak podał w oświadczeniu we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nim żona (są w separacji) i syn, zaś miesięczna wartość brutto emerytury żony wynosi 600 zł, otrzymywanego przez nią zasiłku pielęgnacyjnego - 150 zł, płaconych na jej rzecz alimentów - 250 zł, zasiłku chorobowego syna - 480 zł, płaconych na jego rzecz alimentów - 500 zł. Odnośnie stanu oszczędności powołał się na wcześniejszą korespondencję nadesłaną przy piśmie z 6 października 2009r. Zgodnie z nadesłanym wtedy zaświadczeniem pracownika Działu Finansowego Zakładu Karnego z 10 września 2009r. na koncie depozytowym skarżącego do jego dyspozycji pozostawało 406,98 zł. Natomiast jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego na koncie skarżącego w dniu 24 września 2009r. odnotowano 559,03 zł. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego wyjaśnił, że jest w podeszłym wieku, ma uszkodzony wzrok i nie może sam poradzić sobie w prowadzeniu dokumentacji. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2010r. (sygn. akt II SA/Ol 673/09) Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił zmiany postanowienia z dnia 13 października 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 673/09) o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, gdyż uznał, że sytuacja wnioskodawcy nie zmieniła się w zestawieniu z okolicznościami przedstawionymi przez stronę w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy zakończonym postanowieniem z dnia 13 października 2009r. Skarżący złożył następnie kolejne pisma w terminie do złożenia sprzeciwu. Przy piśmie z 16 lutego 2010r. zatytułowanym jako "wniosek", nadesłał korespondencję nadesłaną mu przez Sąd, jak też sporządzone przez siebie pisma w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 673/09 - z adnotacją, że jest "pogubiony w pismach (...) zwłaszcza z 11 lutego 2010r.". W związku z tym Sąd wystosował do skarżącego wezwanie do nadesłania jednoznacznego oświadczenia, czy pismo to stanowi sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia Referendarza, czy też inny (wtedy jaki) wniosek. Jeśli zaś pismo to stanowi sprzeciw zobowiązano stronę do sprecyzowania zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy - czy obecnie obejmuje on jedynie zwolnienie od kosztów sądowych, czy także ustanowienie radcy prawnego. Jak bowiem wynika z pozostałej korespondencji - innego pisma z 16 lutego 2010r. - skarżący zdecydował się na wybór zawodowego pełnomocnika we własnym zakresie. W odpowiedzi z 10 marca 2010r. skarżący sprecyzował, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego i oświadczył, że jest w stanie opłacić koszty zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej jako: ustawa ppsa.). Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy ppsa., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie adwokata albo radcy prawnego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym nie wystarczy wykazać, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną skarżącego, lecz chodzi tu o sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony i rodziny. Należy zauważyć, że jedyną przesłanką jaką przewiduje art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy, jest sytuacja materialna wnioskodawcy i to ona decyduje o przyznaniu prawa pomocy. Na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od generalnej reguły ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Skarżący natomiast jednoznacznie oświadczył, iż jest w stanie ponieść koszty ustanowienia radcy prawnego. W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy stwierdził to w pismach z 16 lutego i 10 marca 2010r. Niezależnie od tego jak wynika z oświadczeń o stanie majątkowym złożonych na wcześniejszym etapie rozpatrywania wniosku, na miesięczny dochód strony składa się renta w wysokości 1.950 zł, natomiast wydatki wnioskodawca odbywający karę pozbawienia wolności ograniczył do składek KRUS w wysokości 300 zł kwartalnie oraz alimenty na żonę i syna w kwocie 870 zł. Wymienił również leki, jednak nie podał, jakie koszty musi ponieść na ich zakup. Zatem skarżący posiada realne środki nie tylko do zaspokojenia swoich potrzeb życiowych, ale jest też w stanie ponieść koszty związane ze swym udziałem w niniejszej sprawie, co też zadeklarował na późniejszym etapie postępowania. Natomiast wobec ponownego wniosku skarżącego zawartego w piśmie z 10 marca 2010r. podkreślić należy, że sąd administracyjny nie może wskazać konkretnego radcy prawnego do prowadzenia sprawy zarówno w ramach przyznanego prawa pomocy (gdyby takie rozstrzygnięcie zapadło), jak i w przypadku pełnomocnika z wyboru. Powyższe Sąd już wyjaśniał stronie w piśmie z 22 lutego 2010r. (sygn. akt II SA/Ol 673/09). Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.