II SA/Ol 675/10

Dnia 2 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2010 roku sprawy ze skargi G.P. i Z. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie użytkowania przewodu kominowego w lokalu mieszkalnym "[...]" oddala skargę. Decyzją z dnia 3 lutego 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta E. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie samowolnego włączenia przez A.K. instalacji wentylacyjnej w lokalu przy ul. X 5/3 w E. do przewodu dymowego nr 4 odprowadzającego spaliny z kuchni mieszkania Z.P. przy ul. X 5/2. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., po rozpatrzeniu odwołania Z.P., decyzją z dnia 19 marca 2010 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zarzucił, że błędnie określono w sentencji decyzji przedmiot i podmiot prowadzonego postępowania. Wskazał, że postępowanie wszczęte zostało w sprawie rozkucia przewodu kominowego przez odwołującego się, a te roboty budowlane mogły spowodować zagrożenia określone w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wskazał, że postępowanie w takim przypadku prowadzi się na zasadach przewidzianych w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania należało je umorzyć. Podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej zwanej K.p.a., nie przewidują możliwości prowadzenia kilku spraw w jednym postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy nakazał przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zbadanie zasadności prowadzenia postępowania w sprawie rozkucia przewodu kominowego w lokalu przy ul. X 5/2 i ustalenie czy istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych wykonanych przez A.K. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 kwietnia 2010 r., umorzył wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie rozkucia przewodu kominowego w lokalu mieszkalnym przy ul. X 5/ 2. W uzasadnieniu podał, że postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego trakcie pełnomocnik Z.P. oświadczył na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r., że nie będzie użytkował przewodu kominowego nr 4, gdyż zlikwidował podłączenie pieca w kuchni do tego przewodu. Organ pierwszej instancji wyjaśnił ponadto, że podłączenie się A.K. do tego przewodu nie stanowiło samowoli budowlanej, gdyż wspólnota mieszkaniowa nieruchomości nr XX w dniu 22 maja 2009 r. uchwałą nr 1 wyraziła zgodę temu najemcy na wykonanie indywidualnego centralnego ogrzewania - założenie gazowego pieca dwufunkcyjnego, a organ administracji architektoniczno - budowlanej wydał w tym przedmiocie w dniu 4 sierpnia 2009 r. pozwolenie na budowę. Organ nadzoru budowlanego wskazał ponadto, że z załączonej do uchwały opinii kominiarskiej z dnia 11 maja 2009 r. wynika, iż do przedmiotowego przewodu kominowego można podłączyć piec centralnego ogrzewania gazowego w mieszkaniu nr 3 i należy w nim zamontować wkład kwasoodporny. Prawidłowość tej opinii potwierdzona została opinią kominiarską z dnia 3 listopada 2009 r. Organ nadzoru budowlanego stwierdził ponadto brak podstaw do wszczynania postępowania w sprawie wykonanych przez A.K., w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, robót budowlanych. Wyjaśnił też, że ocena prawna podejmowanych przez wspólnotę mieszkaniową uchwał oraz rozstrzyganie ewentualnych sporów pomiędzy jej członkami nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego. Zaznaczył również, że w wyniku interwencji organu nadzoru budowlanego zamurowanie dostępu do przewodu kominowego nr 4 (odłączenie przenośnego pieca na paliwo stałe i zamurowanie przez Z.P. tego przewodu) wyeliminowało zagrożenie życia i zdrowia mieszkańców budynku. Podkreślił, że w lokalu nr 2 istniało zagrożenie wybuchem gazu ziemnego, spowodowane bezpośrednim położeniem rury gazowej nad przenośnym piecykiem, który Z.P. samowolnie włączył do przewodu nr 4. Zagrożenie to zostało wyeliminowane w skutek czynności administracyjnych organu pierwszej instancji. W złożonym odwołaniu Z,P. stwierdził, że decyzja rozstrzygająca sprawę powinna doprowadzić do przywrócenia pierwotnej funkcji przewodu dymowego nr 4, czyli odłączenia przewodu wentylacyjnego w lokalu mieszkalnym nr 3 A.K., który zdaniem odwołującego się przerwał ciągłość przewodu nr 4. Zarzucił, że obowiązek zamurowania dostępu do spornego przewodu został nałożony przedwcześnie, bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Stwierdził, że zamierza zamontować instalację centralnego ogrzewania w swoim lokalu, w związku z tym wniósł o sprostowanie zapisu w protokole z dnia 12 stycznia 2010 r., dotyczącego zaniechania użytkowania przewodu kominowego nr 4. Wniósł ponadto o dokonanie oceny prawnej podjętej przez wspólnotę mieszkaniową nieruchomości nr XX uchwały nr 1 z dnia 22 maja 2009 r., wypowiedzenie się w sprawie użytkowania przewodu dymowego przez A.K. jako przewodu wentylacyjnego, a także zajęcie stanowiska w kwestii błędnego uznania przez pracownika Spółdzielni Kominiarskiej przewodu dymowego za przewód wentylacyjny. Odwołujący się wskazał także na konieczność odniesienia się do wypowiedzi dyrektora ZBK dotyczącej braku uzgodnienia z ZBK - jako zarządcą nieruchomości - projektu budowlanego z 2009 r. i nie doręczenia temu podmiotowi wydanego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 maja 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wywiódł, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego. Powoduje to, że nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Wskazał, że przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie były roboty budowlane polegające na rozkuciu przez odwołującego się przewodu kominowego w kuchni lokalu mieszkalnego nr 2 przy ul. X 5 oraz podłączenie piecyka na paliwo stałe do tego przewodu. Celem postępowania było zbadanie legalności opisanych prac i - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ w wyniku zamurowania przedmiotowego przewodu kominowego stan faktyczny sprawy uległ istotnej zmianie, dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił ponadto, że wszelkie nowe zamierzenia dotyczące wykonania centralnego ogrzewania wymagają, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, uzyskania pozwolenia na budowę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Natomiast kwestia zgodności z wydanym pozwoleniem na budowę robót budowlanych wykonanych przez A.K. może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji, o ile zaistniałyby przesłanki uzasadniające jego wszczęcie. Organ odwoławczy zaznaczył też, że w prowadzonym postępowaniu nie może badać wszystkich podniesionych w odwołaniu kwestii, gdyż nie dotyczą one bezpośrednio prowadzonego postępowania. Stwierdził, że ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bezcelowe było badanie prawidłowości zaleceń wskazanych w protokole z dnia 18 grudnia 2009 r. Niemożliwe było również badanie zgodności podłączenia piecyka z warunkami technicznymi. Ponadto organ odwoławczy wywiódł, że w sprawie nie naruszono praw strony określonych w art. 10 K.p.a. W złożonej skardze G. i Z.P. zarzucili, że w zaskarżonej decyzji nie zobowiązano organu pierwszej instancji do podjęcia działań w celu przywrócenia pierwotnej funkcji przewodu dymowego nr 4, który obsługiwał kuchnie w lokalach nr 2 i nr 4 przy ul. X 5, czyli odłączenia przewodu wentylacyjnego w lokalu mieszkalnym nr 3 oraz cofnięcia nakazu zamurowania dostępu do przewodu nr 4 w kuchni skarżących. W uzasadnieniu skargi przedstawili przebieg zdarzeń faktycznych i prawnych poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji. Stwierdzili, że opinia kominiarska z dnia 11 maja 2009 r. była wadliwa, gdyż mylnie zakwalifikowano w niej przewód dymowy nr 4 jako przewód wentylacyjny. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił dodatkowo, że kwestia legalności i prawidłowości podłączenia lokalu nr 3 do przewodu nr 4 i użytkowanie go jako wentylacyjny oraz sprawa stanu technicznego przewodów wentylacyjnych i dymowych w budynku przy ul. X 5 w E. mogą być wyjaśnione wyłącznie w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Organ odwoławczy nie mógł w zaskarżonej decyzji zawrzeć żadnych wiążących zaleceń w tych sprawach, gdyż naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził ponadto, że skarżący mogą podłączyć się ponownie do przewodu nr 4 czy wykonać instalację centralnego ogrzewania pod warunkiem uprzedniego uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja W. Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 24 maja 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 1 kwietnia 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie rozkucia przewodu kominowego w kuchni lokalu mieszkalnego nr 2 przy ul. X 5 w E. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 2 grudnia 2009 r. zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej ul. X 5 w E. "[...]" zwrócił się do organu pierwszej instancji o pomoc w sprawie rozkucia przez skarżących komina w kuchni i włączenia pieca węglowego do przewodu wentylacyjnego w lokalach nr 1 i nr 3. W związku z tym organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 18 grudnia 2009 r. oględziny powyższego budynku. W ich wyniku ustalono, że skarżący korzystają z ogrzewania piecowego swojego lokalu. (W dniu 19 listopada 2009 r. zarządca nieruchomości zakazał im użytkowania pieca węglowego w kuchni). Skarżący oświadczył, że rozpoczął palenie w spornym piecu w dniu 1 grudnia 2009 r. Z załączonej do protokołu opinii kominiarskiej z dnia 16 grudnia 2009 r. wynikało, że przenośny piec stalowy na opał stały kuchni mieszkania skarżącego należy wyłączyć ze spornego przewodu kominowego. Przewód ten jest bowiem przewodem wentylacyjnym mieszkania nr 3. Wobec tych ustaleń zakazano skarżącym użytkowania spornego pieca węglowego i nakazano natychmiastowe zamurowanie przewodu kominowego, do którego był on podłączony. W dniu 22 grudnia 2009 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie "rozkucia przewodu kominowego w lokalu mieszkalnym nr 2 (w pomieszczeniu kuchni) przy ul. X 5 w E.". W toku rozprawy administracyjnej w dniu 12 stycznia 2010 r. ustalono, że skarżący od 1955 r. wykorzystywali sporny przewód dymowy odprowadzania spalin z kuchni węglowej. W dacie wydania opinii kominiarskiej warunkującej wykonanie instalacji gazowej w mieszkaniu nr 3 w budynku przy ul. X 5 opisany wyżej przewód kominowy był "wolny". Prezydent Miasta E. decyzją z dnia 4 sierpnia 2009 r. zatwierdził B. i A.K. projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót instalacji gazowej w lokalu nr 3 z podłączeniem do istniejącego komina murowanego. W wyniku wykonanych prac przedmiotowy przewód dymowy stał się przewodem wentylacyjnym mieszkania nr 3. Pomimo wykonania powyższych robót, skarżący ponownie podłączyli do tego przewodu kominowego piecyk na paliwo stałe, co spowodowało zagrożenie życia i zdrowia ludzi. Jednakże, w wyniku zaleceń organu pierwszej instancji, dostęp do spornego przewodu kominowego został zamurowany. Ustalenie tego faktu stanowiło podstawę do umorzenia wszczętego w sprawie postępowania administracyjnego. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, że zmiana stanu faktycznego sprawy musiała skutkować umorzeniem postępowania, którego przedmiot określono jako "rozkucie przewodu kominowego w lokalu mieszkalnym nr 2 (w pomieszczeniu kuchni) przy ul. X 5 w E.". Stosownie bowiem do art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Wyjaśnić należy, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi cytowany przepis oznacza, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych. Zaznaczyć też należy, że przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, albo - tak jak w rozpoznawanej sprawie - może powstać także w toku postępowania administracyjnego. Skoro w stanie faktycznym sprawy, której przedmiotem było wyłącznie rozkucie przez skarżących przewodu kominowego w ich lokalu mieszkalnym, w toku postępowania skarżący zamurowali dostęp do spornego przewodu kominowego, to zasadnie umorzono postępowanie administracyjne w tej sprawie. Organ nadzoru budowlanego nie mógł bowiem w takiej sytuacji zobowiązać skarżących do wykonania określonych robót budowlanych, gdyż zostały one już wykonane. Podkreślenia ponadto wymaga, że przesłanki umorzenia postępowania powstają wyłącznie w konkretnej sprawie administracyjnej, dotyczącej indywidualnie oznaczonej osoby i nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od tej sprawy, gdyż pojęcie "bezprzedmiotowości postępowania" odnosi się do sprawy, w której to postępowanie się toczy (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 487). Organy administracji nie mogły zatem rozpatrywać w kontrolowanym postępowaniu kwestii, które wprawdzie dotyczą spornego przewodu kominowego, ale albo należą do kompetencji innych organów administracji (kwestia prawidłowości wydania decyzji z dnia 4 sierpnia 2009 r. - pozwolenia na wykonanie instalacji gazowej z podłączeniem do istniejącego komina w lokalu przy ul. X 5/3), albo dotyczą przywrócenia pierwotnej funkcji spornego przewodu kominowego. Podniesione zarzuty nie podważają prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy i zasadności zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.