II SA/Ol 677/21

WyrokWSA w Olsztynie2021-11-10

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Marzenna Glabas, Ewa Osipuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ponowne odroczenie wykonania nakazu przymusowej rozbiórki budynku, wydanego na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., jest dopuszczalne, gdy skarżący wielokrotnie składali wnioski o odroczenie, powołując się na te same argumenty społeczne i gospodarcze, a decyzja nakazująca rozbiórkę obowiązuje od 25 lat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ponowne odroczenie wykonania nakazu przymusowej rozbiórki, na podstawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r., nie jest dopuszczalne, gdy skarżący wielokrotnie składali wnioski o odroczenie, powołując się na te same argumenty, a decyzja nakazująca rozbiórkę obowiązuje od 25 lat. Uznano, że kolejne odraczanie wykonania nakazu prowadzi do trwałego niewykonania decyzji ostatecznej, co jest sprzeczne z zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Argumenty skarżących, w tym trudna sytuacja rodzinna i finansowa, stan zdrowia syna oraz zmiana planu zagospodarowania przestrzennego, nie stanowiły wystarczających przesłanek do kolejnego odroczenia, zwłaszcza w obliczu braku wykazania przez skarżących podjęcia realnych działań w kierunku wykonania nakazu rozbiórki w ciągu minionych lat.
Stan faktyczny
Skarżący M. i A. M. domagali się odroczenia wykonania nakazu przymusowej rozbiórki budynku letniskowego, który został wydany w 1995 r. i nigdy nie został wykonany. Organy administracji dwukrotnie odraczały wykonanie nakazu, jednak trzeci wniosek skarżących został odrzucony. Skarżący argumentowali, że zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszcza lokalizację budynków letniskowych, ich trudna sytuacja rodzinna (niepełnosprawność syna) oraz gospodarcza (wzrost cen usług budowlanych w związku z epidemią COVID-19) przemawiają za kolejnym odroczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali wystarczających przesłanek do kolejnego odroczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 roku sprawy ze skargi M. M. i A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odroczenia wykonania nakazu rozbiórki budynku - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z "[...]" r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania M. i A. M. (dalej jako: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") z dnia "[...]" r., którą organ I instancji odmówił skarżącym odroczenia wykonania nakazu przymusowej rozbiórki budynku zlokalizowanego na działce nr "[...]", obręb L., gmina P. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazał, że ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia "[...]" r., znak: "[...]", nakazano rozbiórkę budynku letniskowego zlokalizowanego na ww. działce, aktualnie stanowiącego własność skarżących. Ostatecznymi decyzjami z ‘[...]’ r. i "[...]" r. odroczono wykonanie obowiązku łącznie do dnia 1 kwietnia 2021 r. Wnioskiem z 1 marca 2021 r. skarżący zwrócili się ponownie do PINB o odroczenie wykonania nakazu przymusowej rozbiórki budynku. Odmawiając uwzględnienia wniosku, PINB podkreślił, iż nakaz rozbiórki nie został wykonany od 25 lat i kolejne odraczanie obowiązku nie może prowadzić do trwałego niewykonania decyzji. W odwołaniu skarżący domagali się odroczenia wykonania obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Podnieśli, że art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. dopuszcza możliwość odroczenia wykonania nakazu rozbiórki. Skarżący są właścicielami nieruchomości od 10 lat. Nabyli ją bez świadomości wydanej decyzji administracyjnej nakazującej rozbiórkę, podczas gdy od 1995 r. decyzja nie była egzekwowana. Akcentowali, że zmianie uległ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który aktualnie dopuszcza możliwość lokalizacji budynków letniskowych. Skarżący regularnie uiszczają należny podatek z tytułu posiadanej nieruchomości. Stan zdrowia syna (niepełnosprawność) powoduje, iż ograniczona jest możliwość podróżowania, co skutkuje niezaprzeczalną przesłanką społeczną przemawiającą za kolejnym odroczeniem nakazu rozbiórki. Pobyt na izolowanym i kontrolowanym terenie działki jest jedyną bezpieczną możliwością pobytu dziecka poza miejscem stałego zamieszkania. WINB nie uwzględnił odwołania. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że w związku z okresem powstania samowoli budowlanej w sprawie zastosowanie mają normy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. nr 38, poz. 229, dalej: "P.b. z 1974 r."). Zgodnie z art. 39 tej ustawy, jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji. Wskazano, że zwrot "może odroczyć", wskazuje na uznaniowy charakter podejmowanego przez organ rozstrzygnięcia. Organ podejmujący decyzję zobowiązany jest do dokładnego zbadania czy zaistniały w danej sprawie względy społeczne lub gospodarcze przemawiające za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego. Pojęcia te mają charakter niedookreślony, zatem organ jest zobowiązany do każdorazowego ich interpretowania w kontekście danej sprawy. Odnosząc się w kolejności do argumentów wskazywanych przez stronę, organ stwierdził, że: 1. Brak świadomości w chwili zakupu nieruchomości istnienia decyzji administracyjnej nakazującej rozbiórkę nie może stanowić przeszkody uniemożliwiającej wykonanie obowiązku. Wszelkie prawa i obowiązki wynikające z prawa własności nieruchomości przechodzą każdorazowo na nowego jej właściciela, zaś brak przekazania istotnych informacji przed dokonaniem transakcji stanowić może podstawę odpowiedzialności cywilnej dotychczasowego właściciela względem nabywcy. 2. Zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego również nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji nakazowej oraz nie stanowi przesłanki przemawiającej za zastosowaniem art. 39 P.b. z 1974 r. WINB przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym: "Następcza zmiana stanu faktycznego, co do zasady, nie ma wpływu na obowiązywanie ostatecznej decyzji. Stoi temu na przeszkodzie zasada trwałości decyzji administracyjnej. Jedyny wyjątek od tej reguły odnosi się wyłącznie do tych zmian w okolicznościach faktycznych, które uniemożliwiają wykonywanie decyzji (m.in. ulega eliminacji przedmiot uprawnień lub obowiązku, czy też podmiot, którego dotyczyła decyzja przestał istnieć). Zmiana podstawy prawnej lub jej uchylenie również nie ma wpływu na stosunki prawne już ukształtowane, albowiem decyzja administracyjna dalej obowiązuje, wywołując właściwe sobie skutki w zakresie przyznanych uprawnień i nałożonych obowiązków. Nie ma zatem znaczenia dla możliwości wykonywania decyzji to, że w nowym stanie prawnym obowiązują inne regulacje prawne niż w dacie orzekania, które sprawiałyby, że kierunek wydanego rozstrzygnięcia byłby obecnie inny". 3. Okoliczność opłacania podatków i danin związanych z użytkowaniem nieruchomości nie może stanowić podstawy dla uznania ww. okoliczności jako nadzwyczajnej (społeczno-gospodarczej) w kontekście treści normy art. 39 P.b. z 1974 r. 4. Fakt niepełnosprawności dziecka skarżących, choć niewątpliwie to okoliczność przykra i rodząca wiele trudności, nie ma wpływu na możliwość wykonania decyzji administracyjnej. Przepis art. 39 P.b. z 1974 r. ma zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach, zasługujących na szczególne uwzględnienie, o czym świadczą określone w nim przesłanki odroczenia wykonania rozbiórki, natury społecznej lub gospodarczej, świadczące o tym, że realizacja celu jakim jest porządek w dziedzinie budownictwa czasowo ustąpić musi wartościom bliżej przez ustawodawcę niesprecyzowanym, ale które muszą być na tyle doniosłe i wyjątkowe, aby nie przekreślały celów nadrzędnych wynikających z konstrukcji przepisów dotyczących eliminacji samowoli budowlanych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt. II OSK 931/10, nie można uznać za szczególne względy społeczne lub gospodarcze, o których mowa w art. 39 P.b. z 1974 r., faktu przebywania strony (jej bliskich) w domku letniskowym w okresie wakacyjnym, wspierania miejscowej ludności w tym czasie poprzez korzystanie z miejscowego handlu i usług, jak również niezaśmiecanie środowiska, w sytuacji gdy dom letniskowy nie jest miejscem zamieszkania strony, również nie wiąże się z nim źródło jej utrzymania. W konsekwencji, jego rozbiórka nie pozbawi strony zarówno miejsca zamieszkania, jak również źródła utrzymania. Za "względy społeczne lub gospodarcze" nie można również uznać faktu, że w okolicy mogą znajdować się inne obiekty budowlane wzniesione również w ramach samowoli budowlanej. Samo kilkuletnie istnienie samowoli budowlanej w żaden sposób nie uzasadnia dalszego trwania takiego stanu rzeczy. Reasumując, WINB stwierdził, że w analizowanej sprawie brak było przesłanek dla uwzględnienia wniosku. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący przekonywali, że spełnione został przesłanki społeczne i gospodarcze do udzielenia odroczenia. Podkreślili, że nie ustały przesłanki społeczne, takie jak ich sytuacja rodzinna, utrudnienia w codziennym życiu i załatwianiu spraw spowodowane przez stan epidemii, jak i gospodarcze związane z opłacaniem lokalnych podatków za dom, wywóz śmieci i nieczystości, wspieranie lokalnej społeczności i odroczenie powinno zostać udzielone. Nawet uznając argumenty obu organów o ryzyku trwałego niewykonania decyzji, są podstawy do udzielenia odroczenia dającego czas na organizację wykonania nakazu rozbiórki. W ocenie skarżących, niezrozumiała i rodząca poczucie niesprawiedliwości jest zmiana sposobu oceny argumentów za udzieleniem odroczenia oraz brak uznania przesłanek społecznych i gospodarczych, które nie rodziły wątpliwości organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji w przypadku wcześniejszych pozytywnych decyzji z roku 2011 i 2016, zezwalających na odroczenie nakazu rozbiórki, co jest sprzeczne z zasadą spełniania postulatu przewidywalności działań organu administracji publicznej i pewności prawa. Skarżący stwierdzili, że mogli spodziewać się kolejnej korzystnej decyzji, ponieważ przesłanki nie ustały, a zostali postawieni nagle w sytuacji nadzwyczajnej, wymagającej nakładów finansowych i bez odpowiedniego czasu na przygotowanie i wykonanie nakazu. Uzyskanie odroczenia zawierającego nową wykładnię i argumentację co do przesłanek, nawet na krótszy okres niż wnioskowane 5 lat, nie rodziłoby takich problemów i nie stanowiło zagrożenia do wypełnienia nakazu, co zawsze było ich celem. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, art. 8. art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (zwana dalej: "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na pominięciu argumentów skarżących uzasadniających przyznanie odroczenia nakazu rozbiórki na okres 5 lat lub krótszy okres pozwalający na przygotowanie się do wykonania nakazu rozbiórki. Skarżący podnieśli, że organy orzekające w ogóle pominęły powoływany we wniosku i odwołaniu fakt ogłoszenia stanu epidemii COVID 19. Wskazali, że stan epidemii stanowi bardzo duże zagrożenie dla zdrowia ich niepełnosprawnego młodszego syna. Ze względu na wiek i problemy zdrowotne szczepienia nie są dla niego wskazane. Przebywanie w izolowanym i znanym mu miejscu znacznie zwiększa jego bezpieczeństwo. Podkreślili, że przebywanie na terenie przedmiotowej nieruchomości nie jest sposobem spędzania urlopu. Dom wraz z działką stanowi dla rodziny, a w szczególności syna, miejsce zamieszkania w okresie wiosennym, letnim i jesiennym. Dom jest w pełni wyposażony w odpowiednie umeblowanie, infrastrukturę, rzeczy osobiste pozostające w tym miejscu na stałe. Rozbiórka domu oznacza istotne ograniczenie dla komfortu życia i zagrożenie zdrowia ich syna. W opinii skarżących, jest to istotna przesłanka społeczna, uwzględniająca słuszny interes obywatela przy braku sprzeczności z interesem społecznym (brak negatywnego wpływu domu na otoczenie, możliwość legalnej zabudowy działki, wnoszenie płatności na rzecz lokalnej społeczności). Epidemia COVID stanowi również przesłankę gospodarczą, gdyż na skutek epidemii ogromnie wzrosło zainteresowanie usługami budowlanymi i nastąpił znaczny wzrost cen. Skarżący oświadczyli, że przed złożeniem wniosku, podjęli próbę rozeznania co do kosztów i możliwości wykonania rozbiórki oraz budowy nowego domu. Niestety dostępne terminy potencjalnych wykonawców liczy się w latach, na co zwracali uwagę organom orzekającym. Po otrzymaniu decyzji organu II instancji podjęli również próbę rozeznania możliwości szybkiego podpisania umowy na wykonanie tylko rozbiórki, co również okazało się niemożliwe. Proponowane terminy należy liczyć w miesiącach. Informacje o braku wykonawców w budownictwie i ogromnym wzroście cen są powszechnie znane i publikowane. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. skarżący poparł skargę. Podał, że nie ma żadnej przesłanki do tak szybkiej rozbiórki wskazanego obiektu, gdyż nie stanowi on żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa. Nie ma też ku temu powodów ekonomicznych, społecznych, pożarowych, czy też zagrażających dobru sąsiedzkiemu, gdyż od lat nie jest skonfliktowany z żadnym z sąsiadów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 zwanej dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Decyzja nakazująca rozbiórkę drewnianego budynku rekreacyjnego, wybudowanego na ww. działce bez pozwolenia na budowę została wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. Przepis ten stanowił, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Zgodnie z tym unormowaniem, obiekt budowlany wybudowany sprzecznie z obowiązującym ówcześnie prawem podległ bezwzględnej rozbiórce i żaden przepis prawa nie pozwalał na odstąpienie od jej wykonania. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że przedmiotowy budynek letniskowy został wybudowany bez pozwolenia na budowę z naruszeniem postanowień obowiązującego ówcześnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który teren działki przeznaczał wyłącznie do użytkowania rolniczego. Działka położona była ponadto w strefie ochronnej jeziora L. Decyzja nakazująca rozbiórkę domku rekreacyjnego jest ostateczna, prawomocna i prawnie wiążąca. Prawidłowo WINB wyjaśnił skarżącym, że zmiana stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej nie wpływa na byt prawny tej decyzji. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postepowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepis ten ustanawia jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu ochronę istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga, by decyzje ostateczne były co do zasady trwałe. Organ, który wydał decyzję, a także strony są tą decyzją związane do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem. Wszelkie decyzje ostateczne organów administracyjnych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, tylko i wyłącznie w określonych prawem trybach nadzwyczajnych. Dopóki decyzja nakazująca rozbiórkę domu rekreacyjnego pozostaje w obrocie prawnym, dopóty stanowi tytuł wykonawczy i podstawę do egzekucji orzeczonego nią nakazu rozbiórki (art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: "u.p.e.a."). Uprawnionym do żądania wykonania obowiązku jest właściwy do orzekania organ I instancji (art. 5 § 1 pkt 1 "u.p.e.a."). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w stosunku do przedmiotowego obiektu budowlanego PINB wszczął i prowadził egzekucję administracyjną. W dniu "[...]" r. PINB wydał postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego i ściągnął od ówczesnych właścicieli na ten cel zaliczkę w kwocie 770,97 zł. Do wykonania nakazu rozbiórki jednak nie doszło. Uprzedni właściciele nieruchomości wnieśli o uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. z uwagi na zmianę ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z "[...]" r. WINB odmówił uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę. W dniu 26 lipca 2010 r. skarżący nabyli na podstawie aktu notarialnego przedmiotową działkę zabudowaną budynkiem mieszkalnym, drewnianym, dwukondygnacyjnym, o powierzchni użytkowej 50 m2 – dom rekreacyjny. Postanowieniem z "[...]" r. PINB zawiadomił skarżących, że wstępują do postępowania jako strony w sprawie samowoli budowlanej w miejsce uprzednich właścicieli. Stosownie do art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Przepis ten potwierdza, że zmiana zobowiązanego przez następstwo prawne nie powoduje, że postępowanie egzekucyjne staje się bezprzedmiotowe. Czynności prowadzone są wobec następcy prawnego zobowiązanego (por. wyrok NSA z 26 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1032/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Upomnieniem z 22 września 2010 r. PINB wezwał skarżących do wykonania nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Wnioskiem z 18 października 2010 r. skarżący wystąpili o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a., a następnie wnieśli o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Decyzją z "[...]" r. WINB odmówił uchylenia decyzji Wojewody z "[...]" r., utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z "[...]" r. nakazującej rozbiórkę i usunięcie drewnianego budynku wybudowanego na ww. działce. Następnie skarżący wnieśli o odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki, na podstawie cytowanego art. 39 P.b. z 1974 r. Przepis ten zezwala na czasowe odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki orzeczonej na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego. Odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki na oznaczony czas, na podstawie art. 39 P.b. z 1974 r. ma charakter wyjątku, może mieć więc zastosowanie do sytuacji szczególnych i tylko czasowo. Jego zastosowanie nie może niweczyć skutków art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. Przepis ten nie może być wykorzystywany do ciągłego odraczania wykonania przymusowej rozbiórki i to z tych samych powodów. Unormowanie to nie daje podstaw do ciągłego uchylania się od nakazu rozbiórki, do czego faktycznie zmierza postępowanie skarżących. Argumentacja skarżących przeczy deklarowanej woli wykonania rozbiórki. W realiach niniejszej sprawy, decyzją z "[...]" r. organ II instancji uchylił odmowną decyzję PINB i zezwolił na czasowe wykorzystanie samowolnie wybudowanego budynku zlokalizowanego na ww. działce. Tym samym WINB uwzględnił argumenty skarżących, którzy zapewniali wówczas, że nie uchylają się od wykonania rozbiórki, lecz z powodów finansowych nie jest to możliwe w najbliższym czasie, gdyż zakupili przedmiotową nieruchomość na kredyt i w chwili obecnej nie posiadają środków finansowych na zrealizowanie nakazu bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Podali, że przed nimi proces odszkodowawczy w stosunku do zbywców nieruchomości. Akcentowali też, że Gmina zmieniła plan miejscowy, w związku z tym czasowe wykorzystanie obiektu nie będzie sprzeczne z aktualnie ustalonym porządkiem zagospodarowania terenu, a tym samym interesem społecznym. W kolejnym uwzględnionym przez PINB wniosku z 17 lutego 2016 r. skarżący wnosili o odroczenie wykonania rozbiórki, podnosząc, że aktualnie obowiązujący plan miejscowy zezwala na budowę obiektów rekreacyjnych na trenie ww. działki. Wiele takich obiektów znajduje się na sąsiednich działkach. Przeznaczenie działki pod zabudowę będzie słuszne pod względem społecznym i będzie w interesie Gminy, która z tego powodu otrzymuje stosowne podatki i opłaty. Skarżący argumentowali, że szukają rozwiązania problemu, w jakim się znaleźli. Podali, że ich sytuacja rodzinna i finansowa nie pozwoliła na naprawę stanu w czasie obowiązywania odroczenia. Wskazali, że ich młodszy syn jest całkowicie niepełnosprawny i prawidłowa opieka nad nim wymaga bardzo wysokich nakładów. Jednocześnie nieruchomość jest jedynym miejscem, gdzie może w bezpieczny i kontrolowany sposób spędzać czas poza miejscem zamieszkania. Takie same argumenty skarżący podnieśli w rozpatrywanym wniosku z 1 marca 2021 r. Oceniając postawę skarżących, zgodzić należy się z organem I instancji, że kolejny trzeci wniosek o odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki prowadzi już do niedopuszczalnego trwałego niewykonania decyzji ostatecznej. Przy pierwszym wniosku z 2011 r., złożonym w krótkim czasie po zakupie nieruchomości obciążonej nakazem rozbiórki, o czym skarżący nie wiedzieli, sytuacja ich była szczególna z powodu zaciągniętego kredytu na zakup nieruchomości i próby dochodzenia uchylenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Okoliczności te WINB uwzględnił, na podstawie art. 39 P.b. z 1974 r., odraczając wykonanie nakazu rozbiórki o 5 lat, co dało skarżącym potrzebny czas na dochodzenie weryfikacji decyzji w trybach nadzwyczajnych, a wobec pozostawania decyzji w obrocie prawnym - na zorganizowanie rozbiórki. Przy pierwszym wniosku skarżący zdawali się rozumieć, że odroczenie jest tylko czasowe, mimo zmiany ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zmiana planu, na co zasadnie zwracał uwagę organ II instancji, nie może usprawiedliwiać utrzymania samowoli budowlanej objętej prawomocnym nakazem rozbiórki. Skarżący przy pierwszym wniosku wyraźnie deklarowali wykonanie nakazu rozbiórki, ale przy kolejnym wniosku w ogóle nie wykazali, aby podejmowali jakiekolwiek działania w tym kierunku. Przy pierwszym wniosku wskazywali, że będą dochodzili odszkodowania od uprzednich właścicieli działki. Z akt sprawy wynika, że przed Sądem Rejonowym I Wydział Cywilny toczyło się w latach 2012-2013 postępowanie cywilne dotyczące samowolnej budowy budynku na ww. działce. Skarżący nie podali wyniku tego postępowania. W kolejnym wniosku ogólnikowo jedynie twierdzili, że ich sytuacja rodzinna i finansowa nie pozwoliła na naprawę obecnego stanu. W żaden sposób jednak nie wyjaśnili, jaka jest ich rzeczywista sytuacja finansowa, co nie pozwalało na ocenę czy może ona stanowić obiektywną przeszkodę do wykonania nakazu rozbiórki. Nie powinno natomiast budzić wątpliwości, że to w interesie strony jest wykazanie spełnienia przesłanek do czasowego odroczenia wykonania nakazu rozbiórki, organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń strony. Dlatego niezasadnie skarżący zarzucają organom naruszenie powołanych w skardze przepisów postępowania dowodowego. Odmienna ocena twierdzeń strony nie narusza zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. Stanowisko organów w odniesieniu do argumentów skarżących jest zgodne z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i wiedzy, odpowiada więc normie art. 80 k.p.a. Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna rodziny nie może uzasadniać uchylania się od wykonania nakazanego prawnie obowiązku i to o charakterze niepieniężnym. Skarżący mieli wystarczająco dużo czasu w ciągu pierwszych 5 lat na zaplanowanie i zorganizowanie nakazanej rozbiórki. Zezwolenie na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki na kolejne 5 lat stanowiło dodatkową możliwość dla skarżących, na przygotowanie i przeprowadzenie rozbiórki, której skarżący nie wykorzystali.. Okoliczność, że organ uwzględnił kolejny wniosek nie dawała skarżącym żadnych podstaw do uznania, że każdy kolejny wniosek oparty na tych samych argumentach, organ ma obowiązek załatwiać pozytywnie. Podkreślić należy, że kwestię czasowego odroczenia ustawodawca pozostawił do oceny i uznania PINB, na którym to organie ciąży jednocześnie obowiązek dochodzenia egzekucji orzeczonego nakazu rozbiórki. Musi on zatem wyważyć z jednej strony względy społeczne lub gospodarcze, które będą przemawiały za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, a z drugiej strony musi mieć na uwadze bezwzględny prawny obowiązek rozbiórki. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy orzekające prawidłowo przyjęły, że argumenty skarżących nie pozwalają na uznanie, aby było celowym umożliwienie dalszego korzystania z obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki. Przekonanie skarżących, że organ powinien uwzględnić wniosek z tego powodu, że budynek jest obecnie zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, spełnia wymagania bezpieczeństwa, zaspokaja potrzeby rodziny, a skarżący ponoszą opłaty i podatki związane z jego użytkowaniem oraz zachowują dobre stosunki sąsiedzkie, potwierdza, że skarżący w ogóle nie przewidują wykonania nakazu rozbiórki. Nie wiadomo co skarżący mają na myśli, twierdząc, że poszukują rozwiązania problemu. Skarżący nie wykazali, aby przez minione 10 lat podejmowali jakiekolwiek działania w kierunku doprowadzenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem. W związku z tym brak jest podstaw do kolejnego odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło