II SA/Ol 68/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. A.W., wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (w rubryce 4.2 formularza, w której określa się żądanie przyznania konkretnego rodzaju pełnomocnika, zawarte zostało stwierdzenie: "według uznania sądu", w piśmie przewodnim natomiast - "zwracam się o niepowoływanie prawnika"). Skarżący oświadczył, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Majątek stanowi: dom o pow. 110 m2 o wartości ok. 110.000 zł, nieruchomość rolna o pow. 28,36 ha (25 ha gruntów ornych, 2 ha lasu, reszta nieużytki) ze stodołą i oboro-chlewnią, traktor C-355 o wartości ok. 6000 zł z maszynami wartymi 20.000 zł, "ok. 12 krów limuise + cielaki", samochód "[...]" (2000 r.) o wartości ok. 5.000 zł i prasa o wartości ok. 8.000 zł. Skarżący podał, iż nie posiada oszczędności, a konto ma zajęte przez komornika. Roczne dochody z dopłat z ARiMR wynoszą ok. 20.000 zł, ze sprzedaży zboża - ok. 4.000 zł, a ze sprzedaży zwierząt - ok. 8000 zł. Roczne wydatki wynoszą: na paliwo - 15.000 zł, nawozy - 6.000 zł, opryski - 4.000 zł, prąd - 4.000 zł, "podatek" - 3.000 zł, "ubezpiecz." - 2.000 zł, KRUS - 4.000 zł, kredyt - 15.000 zł, "utrzymanie rodziny, ubranie, żywność, leczenie, leki" - 10.000 zł. Jako istotne skarżący określił: "zwrot ok 6 tys za trwałe użytki rolne dla ARiMR" oraz "poniesienie znacznych nakładów na chlewnię, której nie można teraz prowadzić ani w przyszłości z powodu polityki rolnej i możliwości zbytu trzody nikt nie chce nic kupować, ostatnie sztuki musiałem rozdać". Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. ze zm.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, powinno być zatem przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Zdaniem orzekającego, sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Po pierwsze, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bierze się pod uwagę nie tylko aktualną sytuacją dochodową, lecz również stan majątkowy. Wartość składników majątku jest bezpośrednim wyznacznikiem całokształtu sytuacji majątkowej, a pośrednio również finansowej, gdyż stanowi o możliwościach uzyskiwania dodatkowych źródeł dochodu (przez najem, dzierżawę czy sprzedaż), jak również ma wpływ na możliwości kredytowe. W tym względzie należy wskazać, iż sama tylko wartość nieruchomości rolnej skarżącego została oszacowana przez niego w oświadczeniu o stanie majątkowym, które złożył "[...]" jako "[...]" (dostępnym na stronie internetowej "[...]"), na 2.000.000 zł. Po drugie, trzeba mieć na uwadze to, iż o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych przez osoby prowadzące indywidualną działalność decydują uzyskiwane przychody, a nie dochody, będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Tak więc średniomiesięczny budżet 5-osobowej rodziny skarżącego nie zamyka się w podanej w rubryce 10 formularza kwocie 160 zł na osobę, jako że 4416,66 zł wynoszą w skali miesiąca wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zdaniem orzekającego, skarżący posiada zatem obiektywnie rozumianą zdolność do wygospodarowania środków odpowiadających kosztom sądowym w niniejszej sprawie, które w postępowaniu pierwszoinstancyjnym sprowadzają się zasadniczo do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 wskazanej ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.