II SA/Ol 680/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant st. referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Ł. Bo. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]"., Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" (dalej jako: "organ"), po rozpatrzeniu odwołania Ł. B., utrzymał w mocy rozkaz personalny nr "[...]" Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" z dnia "[...]" r. o zwolnieniu odwołującego się z zawodowej służby wojskowej z dniem "[...]" r. i przeniesienia do rezerwy, wskutek otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że st. szeregowy Ł. B. pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu zawartego na okres od dnia 1 września 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. W opinii służbowej z dnia 1 października 2015 r. oceniony został na ocenę ogólną dostateczną. Strona wniosła odwołanie od opinii służbowej. Wskutek odwołania, w dniu 2 listopada 2015 r. rozpatrujący odwołanie zmienił opinię służbową, jednakże nie wpłynęło to na zmianę ogólnej oceny w opinii służbowej. Wskazano, ze st. szeregowy Ł. B. został uznany za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, tj. pełniąc służbę w sposób lekceważący zwrócił się do starszego stopniem żołnierza, został ukarany i zobowiązany do przeprosin pokrzywdzonego. Ponadto, dwukrotnie dopuścił się naruszenia postanowień Regulaminu Sił Zbrojnych RP poprzez nieprzestrzeganie porządku dnia i pominięcie drogi służbowej. Następnie organ przytoczył treść art. 112 ust. 1 pkt 4, art. 115 i art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414, dalej jako: u.s.w.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670, dalej jako: rozporządzenie), podkreślając, że otrzymanie dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do treści odwołania, w którym strona zakwestionowała obiektywność otrzymanej oceny, organ stwierdził, że nie dotyczy to meritum sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Ł. B., domagał się uchylenia powyższej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, jako rozstrzygnięć wydanych z naruszeniem istotnych zasad postępowania. Powołując się na art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 136 k.p.a. zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił: - całkowite pominięcie zarzutu wskazującego, że opinia z dnia 1 października 2015 r. jest nieobiektywna, gdyż została wydana pod wpływem presji wywartej przez dowódcę jednostki wojskowej, - brak przytoczenia w uzasadnieniu decyzji powodów, na podstawie których organ odmówił mocy dowodowej i wiarygodności rozmowy nagranej na płycie CD, - brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, - wydanie decyzji bez wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, - przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej. W uzasadnieniu skargi, przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania, podniósł m.in., że analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy dopuścił się szeregu uchybień w zakresie reguł postępowania. Przede wszystkim nie przeprowadzono dodatkowego postępowania wyjaśniającego, rozstrzygnięto sprawę nie w pełni wyjaśnioną, w decyzji powołano się na okoliczności, które miały miejsce po dacie wydania opinii, a nawet po dacie wydania rozkazu o zwolnieniu. Powyższe wskazuje niezbicie, że postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone w sposób tendencyjny. Podniósł, że w uzasadnieniu decyzji przyjęto w szczególności, że dwukrotnie dopuścił się naruszenia regulaminu poprzez pominięcie drogi służbowej i nieprzestrzeganie porządku dnia. Jednakże oba zdarzenia miały miejsce po wydaniu opinii przez przełożonego, zatem nie powinny mieć wpływu na treść decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu braku dyspozycyjności w związku z licznymi zwolnieniami lekarskimi skarżący podkreślił, że zwolnienia te nie były przez przełożonych kwestionowane, a skoro tak, to nie może być czyniony zarzut braku dyspozycyjności. Dodał również, że procedura wydawania opinii jest w pełni iluzoryczna, bowiem nie odzwierciedla obiektywnych poglądów przełożonych, lecz zdanie wyższych przełożonych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że wydając rozkaz o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej organy obu instancji wzięły pod uwagę ostateczny charakter ostatniej opinii służbowej, jak też i to, że w procesie opiniowania nie naruszono (wbrew stanowisku skarżącego) jakichkolwiek przepisów w tym zakresie. Wprawdzie zarzucał on zarówno w odwołaniu od rozkazu organu I instancji, jak i w skardze, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę dowodu w postaci nagrania na płycie CD jego rozmowy z przełożonym, który sporządził opinię służbową, niemniej inne dowody zgromadzone w sprawie czynią ten dowód zbędnym. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się notatki służbowe sporządzone w dniach 23 i 24 lutego 2016 r. z rozmów z żołnierzami jednostki, w której służbę pełnił skarżący, w tym z jego przełożonym, autorem opinii. Przełożony jednoznacznie zaprzeczył, by na sposób oceny skarżącego w opinii wpływ miał ktokolwiek. Zarówno dowódca plutonu, jak i pomocnik dowódcy ds. podoficerów zaprzeczyli, by Dowódca Jednostki wpływał, czy próbował wpływać na treść opinii o skarżącym. Ten zarzut skargi jest chybiony. Tym samym chybiony jest zarzut niezbadania od strony faktycznej sprawy w tym zakresie przez Dowódcę JW. "[...]". Wskazał, że nie mogą być brane pod uwagę zarzuty skargi odnoszące się do braku zweryfikowania przez Dowódcę JW. "[...]" prawidłowości oceny skarżącego w opinii, która była podstawą zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Opinia ta jako ostateczna nie podlegała weryfikacji w niniejszej sprawie. Nie była przedmiotem postępowania orzekających w sprawie organów wojskowych. Nie ma racji skarżący twierdząc, że zdarzenia późniejsze, które miały miejsce już po sporządzeniu opinii służbowej, nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie podstaw do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w.. Dowódca jednostki wojskowej, dokonując wyboru rozstrzygnięcia na gruncie przepisu art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w., ma właśnie obowiązek rozważenia wszelkich okoliczności, które w jego ocenie wybór ten wspierają. Jest więc oczywiste, że jeśli żołnierz oceniony w opinii na ocenę dostateczną, swoim zachowaniem w służbie już po jej sporządzeniu, postępuje wbrew regułom pełnienia służby (co miało miejsce z udziałem skarżącego), to takie okoliczności wzmacniają wybór rozstrzygnięcia, jakim jest zwolnienie żołnierza ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w. żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa powołane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Stosownie do § 12 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia w przypadku otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza (§ 12 ust. 2). W przypadku gdy organ zwalniający nie uwzględni wniosku, o którym mowa w ust. 1, wyznacza żołnierza na stanowisko służbowe albo kieruje do organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe (§ 12 ust. 3). Przepisy te wskazują, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie, mimo niskiej oceny. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać. Jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Jedynym warunkiem, jaki właściwy organ musi zweryfikować, jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym, czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2732/12, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy niezbędne było wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymała ogólną ocenę dostateczną i opinia ta jest ostateczna. Wbrew przekonaniu skarżącego, organ zwalniający nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis u.s.w. oraz rozporządzenia wykonawczego, tj. rozporządzenia z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (dz. U. z 2014 r., poz. 764) nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym, organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. We wskazanym wyroku NSA wyjaśnił, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia, bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a. i art. 8 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 112 u.s.w., ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) dostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał dostateczną ogólną ocenę służbową, od której się odwołał. Rozpatrujący odwołanie zmienił opinię służbową, jednakże nie wpłynęło to na zmianę ogólnej oceny w opinii służbowej. Opinia stała się ostateczna, co oznacza, że została spełniona przesłanka zezwalająca organowi na prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w. W ocenie Sądu organy obydwu instancji wskazały i wyjaśniły powody, które przemawiały za zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Organ I instancji dokładnie wskazał, wbrew zarzutom skarżącego, przesłanki jakimi się kierował zwalniając go ze służby – zaburzenie procesu szkolenia, nieprawidłowa realizacja zadań postawionych przez przełożonych. Organ podkreślił, że profesjonalizacja służby wojskowej powoduje, iż żołnierze powinni dążyć do podniesienia poziomu swoich kwalifikacji i predyspozycji zawodowych. W ocenie organu skarżący nie robił w tym zakresie postępów. Nadto, skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich, co, w ocenie Sądu, zostało prawidłowo ocenione jako ograniczenie dyspozycyjności żołnierza. Stanowisko organu I instancji zostało podtrzymane przez organ odwoławczy, dlatego też przyjąć należy, że zaskarżone decyzje odpowiadają brzmieniu art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Zaskarżone decyzje zawierają wszystkie elementy jakie powinna zawierać decyzja administracyjna, w tym także te dotyczące zastosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie mogły mieć wpływu podnoszone przez skarżącego zarzuty, które w zasadzie stanowią polemikę z dokonaną przez organ oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podkreślić należy, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, że podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowiła aktualna opinia (z oceną dostateczną), a nie kwestie związane ze stanem jego zdrowia i przebywanie na zwolnieniach lekarskich, choć okoliczności te organ miał prawo wziąć pod uwagę w toku prowadzonego postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją. Wyjaśnić należy, że przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują możliwości zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z tego powodu, że przebywa na zwolnieniach lekarskich. Nie można jednak pominąć wpływu przebywania przez żołnierza na zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania jego obowiązków służbowych, co zostało odpowiednio wykazane w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Podkreślić również należy, że nie jest rolą Sądu kształtowanie polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych RP. Decyzje w tym zakresie stanowią wyłączne kompetencje szeroko rozumianej kadry dowódczej, która mi. in. ma możliwość inicjowania postępowań, których głównym celem jest dążenie do tego, aby zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o jak najwyższych kwalifikacjach, co znajduje potwierdzenie w sporządzanych opiniach okresowych. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną.