II SA/Ol 682/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Tadeusz Lipiński Marzenna Glabas Irena Szczepkowska (spr.) Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. O. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie) kwotę 293 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt trzy złote ) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu W. W. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał W. W. pomoc społeczną w formie zasiłku okresowego na okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 marca 2005 r. w wysokości 228 zł miesięcznie z przeznaczeniem na bieżące potrzeby. W motywach tej decyzji organ wskazał, że zabezpieczenie niezbędnej potrzeby bytowej rodziny w formie zasiłku okresowego jest konieczne, gdyż dochód rodziny wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi 123 zł i jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.). Pomocy społecznej udzielono rodzinie w szczególności z powodu bezrobocia. Wskazano nadto, iż w 2005 roku minimalna wysokość zasiłku wynosi 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny i działając w oparciu o art. 147 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy wyliczono, że wysokość zasiłku okresowego przysługującego rodzinie W. W. wynosi 228,20 zł. Organ I instancji podał, iż w 2005 r. na realizację zadań własnych w formie zasiłków okresowych ma zagwarantowaną kwotę 200.000 zł. Miesięcznie do rozdysponowania jest kwota wynosząca 16.600 zł. Na terenie gminy, o stopie bezrobocia wynoszącej prawie 30 %, o przyznanie zasiłku okresowego ubiega się bardzo dużo osób i rodzin. Na koniec I kwartału bieżącego roku pomoc taką otrzymało prawie 400 rodzin. W dalszych motywach rozstrzygnięcia wskazano, że ośrodek zmuszony jest przyznawać zasiłki w wysokości minimalnej, ponieważ świadczenie pomocy w wyższych kwotach spowodowałoby, że wielu jego klientów nie otrzymałoby wsparcia w formie w formie zasiłku okresowego z powodu braku środków. Z tych względów przyznany wnioskującemu zasiłek okresowy także wyliczony został w wysokości minimalnej. W odwołaniu od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W. W. zakwestionował wysokość przyznanej pomocy uznając ją za zbyt niską w stosunku do potrzeb czteroosobowej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wykazał, iż nie jest w stanie zwiększyć rodzinie W. W. rozmiaru przyznanej pomocy ze względu na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje na wypłatę zasiłków. Przywołano treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej akcentując, że pod uwagę muszą być brane nie tylko oczekiwania i potrzeby podopiecznych, ale także ilość posiadanych środków finansowych przeznaczonych na daną formę pomocy. W ocenie Kolegium organ pomocy społecznej w zaskarżonej decyzji wykazał szczegółowo, że w tej konkretnej sprawie nie miał możliwości przyznania świadczenia w wysokości wyższej niż minimalna. Nadmienił przy tym iż z akt sprawy wynika, że organ przyznaje świadczenia minimalne wszystkim swoim podopiecznym spełniającym kryteria do otrzymania tego świadczenia. Na powyższą decyzję W. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 77 § 1 kpa, skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wywodzi, iż bezprawne decyzje i bezczynność organów administracji po wyrokach NSA, doprowadziły do szkód w jego hodowli "[...]", a w konsekwencji do bankructwa gospodarstwa w lipcu 2002 r. W efekcie tego oboje z żoną są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, bez środków do życia dla czteroosobowej rodziny, w której są uczące dzieci. W odczuciu skarżącego zasiłek okresowy przyznany został mu w wysokości niższej niż w latach poprzednich, po tym jak udowodnił Wojewodzie, "że prowadzi postępowanie z rażącym naruszeniem prawa". Skarżący uważa, że porównywanie jego sytuacji z sytuacją innych osób korzystających z pomocy jest niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, iż wyższe zasiłki w latach 2003–2004, niż przyznawane innym rodzinom, były finansowane na ten cel z budżetu Wojewody. W roku bieżącym takich dodatkowych środków już nie przekazano, a organ mógł przyznać pomoc w tym zakresie wyłącznie w miarę posiadanych środków. Skarżący otrzymał pomoc taką jak inne osoby i rodziny, tj. zasiłek okresowy w minimalnej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji publicznej. Sąd nie jest natomiast uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji. W tym świetle skarga nie jest zasadna, ponieważ Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji, podjęte zostały z naruszeniem prawa, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzje te zgodne są zarówno z przepisami prawa materialnego, tj. ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), jak i przepisami procedury administracyjnej. Nie znajduje uzasadnienia podniesiony w skardze zarzut, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 77 § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie organy administracji, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i 77 kpa, dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz prawidłowej jego oceny. W wyniku wywiadu środowiskowego ustalone zostało m.in., że dochód rodziny W. W. nie przekracza kryterium dochodowego, oraz że w rodzinie tej występuje problem bezrobocia. W oparciu o dokonane ustalenia organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku okresowego na okres od 1 stycznia 2005 r. do 30 marca 2005 r. w kwocie 228,20 zł, czyli w wysokości minimalnej wyliczonej na podstawie art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W ramach dokonywanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji rzeczą Sądu było rozważenie, czy przy określaniu wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku nie zostały przekroczone granice swobodnej oceny dowodów. Z analizy art. 38 ust. 3 i 4 oraz art. 147 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika bowiem, że decyzja organu administracji odnośnie wysokości przysługującego stronie świadczenia zapada w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, z uwzględnieniem dolnej i górnej granicy przewidzianej w tych przepisach. Organ administracji, aby nie spotkać się z zarzutem dowolności musi przekonująco uzasadnić decyzję o przyznaniu pomocy w danej wysokości poprzez wskazanie chociażby jakie w istocie miał środki do dyspozycji w zakresie zasiłków okresowych, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o tego rodzaju świadczenia i jakie kryteria zostały wypracowane przy ich przyznawaniu, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznawania zasiłków w wysokości maksymalnej. W niniejszej sprawie organ I instancji przyznając W. W. zasiłek okresowy w 228,20 zł wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż ze względu na ograniczone możliwości finansowe nie mógł przyznać wnioskowanego świadczenia w wysokości wyższej niż minimalna, co zobrazował konkretnymi danymi. W ocenie Sądu przedstawione przez organ I instancji dane co do wysokości środków pieniężnych posiadanych w 2005 r. na zasiłki okresowe oraz co do liczby osób (rodzin) kwalifikujących się, tak jak skarżący, do udzielenia pomocy w tej właśnie formie, pozwalają uznać, że organ ten przyznając skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości minimalnej wyliczonej na podstawie art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jak zasadnie podkreśliło Kolegium w zaskarżonej decyzji, rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że organ pomocy społecznej zdeterminowany jest nie tylko sytuacją bytową wnioskodawcy, lecz również wielkością przyznanych środków finansowych na tego rodzaju świadczenia. Taka argumentacja znajduje oparcie w art. 3 ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Rozpoznając w postępowaniu odwoławczym sprawę Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, które odpowiada wymaganiom z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Niezależnie od tego co zostało dotychczas stwierdzone, zauważyć należy, iż nie ma żadnych przeszkód formalnych, aby skarżący zwracał się do organu pomocy społecznej o przyznanie kolejnych świadczeń pieniężnych lub rzeczowych, o ile oczywiście rodzina nadal pozostaje w sytuacji wymagającej pomocy. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.