II SA/Ol 685/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości w zakresie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku gospodarczego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu i uzupełnionym następnie w zakresie braków formalnych, K. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu wskazał, iż ma na utrzymaniu troje dzieci. Posiada gospodarstwo rolne, z którego ciężko się utrzymać, dlatego też dodatkowo pracuje, ale wynagrodzenie, które otrzymuje, jest niewysokie. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci. Do majątku rodziny należy mieszkanie oraz nieruchomości rolne o łącznej powierzchni ok. "[...]". Dochód 4-osobowej rodziny z tytułu wynagrodzeń za pracę skarżącego i syna wynosi łącznie "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został m.in. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz pouczony, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji na temat uczących się dzieci (a), a ponadto w związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej – oświadczenia, wskazującego, czy wykazane w rubryce nr 7.1. mieszkanie znajduje się w domu, zlokalizowanym pod adresem: "[...]" (b). Dla ustalenia jak kształtuje się sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń, dotyczących prowadzonej działalności rolniczej – w zakresie wysokości dochodu/straty z tytułu jej prowadzenia, a także wysokości i rodzaju przyznanych dotacji/płatności (d) oraz aktualnego sposobu zagospodarowania, wykazanych w rubryce nr 7.1., nieruchomości rolnych (c). Skarżącego wezwano ponadto do przedłożenia zaświadczeń pracodawców jego i jego syna o wysokości uzyskanego wynagrodzenia za pracę brutto/netto z okresu ostatnich trzech miesięcy (e) oraz oświadczenia, wskazującego ewentualne inne źródła dochodu skarżącego i/lub osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym – np. z tytułu reklamy (f). W związku z tym, że na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, ale również wysokość i przeznaczenie ponoszonych przez nią wydatków, skarżącego wezwano do złożenia wyjaśnień także w tym zakresie (g). Dla potwierdzenia ciężkiej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny wezwano go do złożenia wyciągów z posiadanych przez niego i osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (h). Skarżący zobowiązany został ponadto do wyjaśnienia, skąd pochodziły środki pieniężne na opłacenie kosztów postępowania w sprawach, uprzednio prowadzonych przez niego przed "[...]" Sądem "[...]" oraz wskazania, czy jest możliwe pokrycie z tego źródła kosztów postępowania również w niniejszej sprawie, a jeśli nie – to dlaczego (i). W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wyjaśnił, iż mieszkanie znajduje się w domu, działalność rolnicza polega na uprawie zboża i warzyw, w tym ziemniaków. Nieruchomości rolne to w większej części pastwiska, w tym nieużytki. Dochody z dotacji są niewystarczające na nakłady potrzebne w gospodarstwie. Skarżący dodał, iż dwoje dzieci uczy się, pracujący syn nie uzyskuje dodatkowych dochodów, żona otrzymuje natomiast "[...]" kwartalnie z tytułu reklamy. Ponoszone wydatki na utrzymanie rodziny przekraczają uzyskiwane zarobki, w konsekwencji skarżący jest stale zadłużony. Skarżący oświadczył ponadto, iż nie pamięta skąd wziął pieniądze na opłacenie kosztów postępowania związanych z poprzednią sprawą. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż skarżący, mimo zawartego w wezwaniu z dnia "[...]" pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, nie złożył wszystkich żądanych dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, w tym w szczególności dotyczących uzyskiwanych dochodów z działalności rolniczej i wynagrodzeń za pracę, wyciągów z rachunków bankowych oraz dodatkowego oświadczenia dotyczącego wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez rodzinę skarżącego wydatków. Wobec braku złożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, a tym samym braku ujawnienia przez skarżącego sytuacji materialnej w pełnym zakresie, nie jest natomiast możliwe stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłankę do przyznania prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też częściowym. Wobec wezwania do przedłożenia konkretnych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, za wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, nie może być bowiem uznane przesłane w odpowiedzi na to wezwanie pismo procesowe z dnia "[...]", zawierające bardzo ogólne stwierdzenia skarżącego, zgodnie którymi "dochody z dotacji są niewystarczające na nakłady potrzebne w gospodarstwie. (...). Ponoszone koszty na utrzymanie rodziny przekraczają możliwości naszych zarobków, (...).". Zauważyć należy, iż z przedmiotowego pisma procesowego nie wynika wysokość przedmiotowych dotacji, dochodu z działalności rolniczej i ponoszonych w związku z tą działalnością kosztów oraz wysokość kosztów utrzymania rodziny i dokładna wysokość uzyskiwanych zarobków. Brak precyzyjnych informacji w tym zakresie uniemożliwia tym samym dokonanie oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i jego rodziny. Dodatkowo zauważyć należy, iż na wezwanie do wskazania ewentualnych innych źródeł dochodu własnego i/lub osób, z którymi skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (np. z tytułu reklamy), skarżący oświadczył, iż "[...]" kwartalnie z tytułu reklamy otrzymuje jego żona. Dotychczas skarżący nie wykazywał natomiast żony jako osoby, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie określił też jej sytuacji materialnej oraz tego, czy i w jakim zakresie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że skoro pomimo przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego nadal budzą wątpliwości kwestie, które mogą mieć istotny wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącego, to nie jest możliwe pozytywne rozpoznanie wniosku skarżącego. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Brak złożenia wszystkich żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, a tym samym nieujawnienie przez skarżącego swojej sytuacji materialnej w pełnym zakresie, uniemożliwia tym samym ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i uwzględnienie jego wniosku, czy to w całości, czy też w części. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.