II SA/Ol 688/09

Dnia 1 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z dnia 30 grudnia 2008r. M. B. wniósł o wymeldowanie A. i M. B. z lokalu położonego w A przy ulicy A Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Burmistrz działając przez Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego orzekł o odmowie wymeldowania A. B. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ulicy A w A. Organ stwierdził, że ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego na podstawie zeznań świadków potwierdziły, że A. B. nie opuściła nieruchomości trwale i dobrowolnie. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. B. podnosząc, że nie zgadza się z decyzją Burmistrza o odmowie wymeldowania A. B. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bowiem wbrew twierdzeniom organu wystąpiły w sprawie wszelkie niezbędne przesłanki konieczne do uznania wniosku o wymeldowanie za zasadny. Odwołujący się dodał też, że w aktach sprawy brakuje materiałów z poprzedniego wniosku o wymeldowanie, a na poparcie swego żądania posiada obszerną dokumentację, którą w razie potrzeby udostępni na potrzeby prowadzonego postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie uznał, że postępowanie wyjaśniające jest mało wyczerpujące, a decyzja organu I instancji wydana przedwcześnie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał jednoznacznie, czy A. B. faktycznie zamieszkuje w lokalu przy ulicy A w A czy też przebywa w nim wyłącznie sporadycznie. Według organu II instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wyjaśnia dostatecznie wszystkich istotnych okoliczności badanej sprawy. Nie wyjaśniono ostatecznie takich kwestii, jak to czy opuszczenie lokalu przez A. B. miało charakter trwały. Organ II instancji wskazał dokładnie jakie fakty należy ustalić i co budzi wątpliwości w sprawie. Podniósł, że ustalenia powinny wynikać z dowodów w postaci przesłuchania wszystkich stron postępowania, dodatkowych świadków i oględzin lokalu. W decyzji zapadłej w II instancji podniesiono również, że należy wystąpić do Policji o ustalenie faktycznego miejsca pobytu A. B. oraz o uzyskanie informacji dotyczących przeprowadzanych w lokalu przy ulicy A interwencji Policji. Pismem z dnia 19 czerwca 2009r. M. B. wywiódł skargę na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Skarżący podniósł, że jego skarga dotyczy uzasadnienia decyzji ponieważ samą decyzję uznaje za słuszną. Powodem zakwestionowania uzasadnienia jest jego niezrozumiałość, w szczególności w części wskazującej na zalecenia dla organu I instancji. M. B. wniósł o zobowiązanie organu II instancji do sporządzenia uzasadnienia w takiej formie aby "nie przekraczało ono możliwości intelektualnych przedstawicielki organu I instancji". Skarżący stwierdził też, że organ odwoławczy przeoczył fakt, że nie podpisał on jednego protokołu z przesłuchania. Podniósł, że nie odniesiono się do relacji A. B. z komornikiem. Stwierdził przy tym, że z powodu nie podpisanego protokołu organ odwoławczy nie mógł zająć stanowiska. Skarżący wskazał także, iż akta sprawy są niekompletne. Zażądał ponadto dołączenia do akt oświadczeń osób wymienionych z nazwiska w treści skargi. Według skarżącego aktualnie trwają poszukiwania dowodów potwierdzających dokonanie przez niego przestępstw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Ponadto organ podniósł, odnosząc się do powołanych przez skarżącego zarzutów dotyczących egzekucji komorniczych z tytułu powstałego zadłużenia, że nie ustosunkował się do nich w treści zaskarżonej decyzji bowiem nie jest to przedmiotem jego badań i oceny oraz nie ma żadnego wpływu na ostateczny wynik postępowania administracyjnego. Zdaniem Wojewody nie istnieją żadne wątpliwości, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające nie dowiodło wszystkich istotnych dla kwestii meldunkowej okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), następuje jedynie wówczas, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie w II instancji zgodnie z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Zasadnym jest wskazać, że zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ orzekający, wydając decyzję kasacyjną, winien dokonać oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności i dopiero na tej podstawie, w sposób umotywowany wskazać, jakie okoliczności nie zostały udowodnione. Zupełnie inna jest przy tym sytuacja, gdy organ I instancji pominie dowody na daną okoliczność, inna – gdy dowody takie przeprowadzi i oceni. W tym drugim przypadku jeżeli organ odwoławczy uzna postępowanie dowodowe za niewystarczające, to nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że dana okoliczność wymaga udowodnienia, lecz winien podać, dlaczego przeprowadzone dotychczas dowody uważa za nieprzydatne bądź niewystarczające, i wskazać, w jakim kierunku postępowanie dowodowe powinno być przeprowadzone (uzupełnione) (Komentarz, Kodeks postępowania administracyjnego, Piotr Przybysz, Wydanie 4, str. 302). W ocenie Sądu z powyższą sytuacją mamy do czynienia na gruncie przedmiotowej sprawy, gdzie Wojewoda decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję Burmistrza z dnia "[...]" orzekającą o odmowie wymeldowania A. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr "[...]" przy ulicy A w "[...]". Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie słusznie uznał zebrane dowody za niewystarczające i nie pozwalające na pełne zbadanie sprawy. Dlatego też wskazał na niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego, które powinno być ponownie przeprowadzone w sprawie. Następnie zasadnym jest wskazać w kontekście przedmiotowej sprawy, że przesłanki wymeldowania określone zostały w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006r., nr 139, poz. 993, tekst jednolity), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i trwającego ponad 3 miesiące, a także nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie jest więc potwierdzeniem określonego faktu, a wskazane w art. 15 ust. 2 ww. ustawy przesłanki jedynie umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Okoliczność utraty uprawnień do przebywania w danym lokalu mieszkalnym w powiązaniu z wyprowadzeniem się z tego lokalu jedynie potwierdza fakt opuszczenia mieszkania, co skutkuje wymeldowaniem z danego lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005r., II OSK 322/2005). Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 b ww. ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzić fakt pobytu w tym lokalu. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003r., V S.A. 1398/02, LEX nr 159189.) Warto zwrócić uwagę w tym miejscu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A2002/3/34). Z orzeczenia tego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Organ odwoławczy właściwie ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę czy osoba, której dotyczy wniosek o wymeldowanie opuściła trwale i w sposób dobrowolny lokal położony w "[...]" przy ulicy "[...]". W związku z tym jak najbardziej prawidłowo zobowiązał organ I instancji do ustalenia niezbędnych dla sprawy okoliczności i wyjaśnienia spornych kwestii. W ocenie Sądu niezbędnym jest przede wszystkim przeprowadzenie wizji lokalnej przedmiotowego mieszkania w celu zbadania czy osoby objęte wnioskiem o wymeldowanie w nim mieszkają. Takie oględziny pozwoliłyby ustalić czy w lokalu tym znajdują się rzeczy A. B. i w związku z tym pomogłoby to w wyjaśnieniu czy mieszkanie położone przy ulicy A w "[...]" stanowi ciągle centrum jej spraw życiowych. Oględziny są tym bardziej konieczne, że wniosek w zakresie przeprowadzenia takiego dowodu złożyła A. Wprawdzie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół z przeprowadzonej kontroli meldunkowej w dniu 26 czerwca 2009r. w lokalu przy ulicy A w A ale ta wizja lokalna została przeprowadzona już po wydaniu decyzji przez Wojewodę ("[...]"). Wyjaśnić bowiem należy stronom, że organy zobowiązane są wydawać swoje rozstrzygnięcia zgodnie ze stanem prawnym i faktycznym na dzień wydania decyzji. Tak więc niezbędnym będzie przeprowadzenie kolejnej tzw. kontroli meldunkowej w przedmiotowym lokalu. Biorąc bowiem pod uwagę fakt, że A. B. jest współwłaścicielem przedmiotowego lokalu, jest teoretycznie możliwe, że w momencie poprzednich jego oględzin wskazana osoba tam nie zamieszkiwała, ale posiadając tytuł prawny do niego mogłaby w nim ponownie skutecznie zamieszkać. Dlatego niezbędnym jest również, aby organ I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy zbadał i ustalił jednoznacznie czy A. B. przebywa w lokalu położonym w A przy ulicy A. Następnie jeżeli stwierdzi, że wskazana osoba tam nie zamieszkuje lub przebywa tylko przez określony czas koniecznym będzie zbadanie czy opuściła ona lokal trwale i dobrowolnie, czy też została do tego zmuszona. Tym bardziej, że z zeznań niektórych świadków wydaje się wynikać, że przebywanie w przedmiotowym lokalu mogło być niemożliwe ze względu stan zdrowia, zachowanie i działanie M. B. Nawet jeśli więc dojdzie do ustalenia, że A. B. nie przebywa już w mieszkaniu położonym w "[...]" przy ulicy A to należy sprawdzić czy postępowanie M. B. mogło spowodować opuszczenie tej nieruchomości przez A. B. wraz z synem. Koniecznym byłoby więc zbadanie czy w okresie poprzedzającym ewentualne opuszczenie wspomnianego mieszkania miały w nim miejsce np. interwencje policyjne oraz czy mogło to spowodować konieczność wyprowadzenia się A. B. z tego lokalu. Jest to tym bardziej zasadne, że w aktach sprawy znajdują się wyroki sądowe, na mocy których M. B. był skazywany, mi.in. za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad A. B. i M. B. (akta adm., k. – 13). Należy też ustalić, czy A. B. nie mieszka na stałe w innym lokalu i czy nie posiada tam swego centrum życiowego, ewentualnie zbadać, czy podejmowała próby powrotu do spornego lokalu, a jeżeli tak to w jakim okresie. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w składzie niniejszym, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dodać należy również, że w ocenie Sądu protokoły przesłuchań świadków są w znacznej mierze nieczytelne i niejasne. Mają one duże znaczenie dla sprawy dlatego też forma takich protokołów powinna mieć bardziej przejrzysty charakter. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego dotyczących egzekucji komorniczych z tytułu powstałego zadłużenia wskazać należy, że zarzuty te nie miały wpływu na legalność decyzji wydanej w przedmiocie wymeldowania, bowiem organ w takim postępowaniu bada jedynie, czy dana osoba przebywa w lokalu lub jaki charakter miało opuszczenie lokalu, nie zaś kwestie związane z zadłużeniem osoby w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie. Jeszcze raz należy podkreślić, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Tak więc teoretycznie możliwa jest sytuacja, w której osoba dysponująca prawem do lokalu, ale która faktycznie w nim nie przebywa mogłaby zostać z niego wymeldowana. Jednak chcąc w nim zamieszkać i dysponując tytułem prawnym do niego możliwe byłoby jej ponowne w nim zameldowanie, o ile osoba taka wykonując swoje prawo własności do lokalu, w lokalu tym faktycznie zamieszka. Skarżącemu wskazać natomiast należy, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest jasne i wynika z niego w sposób zrozumiały dlaczego Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i w jakim kierunku organ ten winien uzupełnić postępowanie dowodowe. Dlatego też zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest niezrozumiałe nie są zasadne i nie mogły skutkować uchyleniem tej decyzji. Dodatkowo podnieść trzeba, że jeżeli skarżący chce, by materiał dowodowy został uzupełniony winien takie wnioski złożyć w trakcie postępowania prowadzonego przez organy. Po zwrocie akt sprawy do organu I instancji będzie mógł takie wnioski składać w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy jako strona tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.