II SA/Ol 69/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (Spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej: I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2002 roku, sygn. akt "[...]" uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 lutego 2002 roku, znak "[...]" i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia 23 lipca 2001 roku, znak "[...]" w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u Z. G. choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazano, że zasadny jest zarzut skarżącego nienależytego wyjaśnienia sprawy przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz kompetentne jednostki organizacyjne i placówki naukowo-badawcze, które wydały orzeczenia lekarskie, a zgromadzona w przedmiotowej sprawie dokumentacja jest niepełna i lakoniczna. Ponadto poddano w wątpliwość fakt, zbadania skarżącego przed wydaniem orzeczenia przez Instytut Medycyny Pracy w L. W tej sytuacji decyzje organu I i II instancji naruszały przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jego wynik. Z. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na kolejną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 stycznia 2004 roku, znak "[...]" utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia 7 lutego 2003 roku, znak "[...]" w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Decyzją z dnia 7 lutego 2003 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M., opierając się na wcześniej zebranym materiale dowodowym, stwierdził brak podstaw do uznania rozpoznanego klinicznie u Z. G. stanu chorobowego jako choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazano, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy inspektor sanitarny nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu skarżący podniósł, że brak jest podstaw do nieuznania stanu chorobowego jako choroby zawodowej. Badania w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w W. potwierdziły uszkodzenie na poziomie ucha wewnętrznego, a specjaliści ze Szpitala Uniwersyteckiego w Z. uznali, że przeciążenie hałasem było przyczyną uszkodzenia ucha wewnętrznego. Poza tym zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje związek przyczynowy między schorzeniem i warunkami pracy, a nie stopniem jego zaawansowania. Organ odwoławczy przeprowadził uzupełniającego postępowanie dowodowe. Zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej o udostępnienie dokumentacji skarżącego, na podstawie której było wydane orzeczenie lekarskie z dnia 27 czerwca 2001 roku. Następnie wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentacji badania z Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w W. oraz wyników badań przeprowadzonych w Szpitalu Uniwersyteckim w Z. Wezwał Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. do uzupełnienia dochodzenia epidemiologicznego, tj. dokonania analizy narażenia na hałas Z. G. w całym okresie pracy zawodowej. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przesłał zebraną dokumentację do Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej i zwrócił się o ponowne wydanie orzeczenia lekarskiego z uwzględnieniem nowych okoliczności. Orzeczenie, w którym stwierdzono, że zmiany w narządzie słuchu skarżącego nie wykazują cech choroby zawodowej, zostało wydane 18 czerwca 2003 roku i doręczone skarżącemu. Skarżący wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia lekarskiego do Instytutu Medycyny Pracy w L., który stwierdził brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Natomiast narażenie na hałas u muzyka grającego na gitarze basowej i prowadzącego własną działalność artystyczną uznano za umiarkowane. Nie stwierdzono wymaganej wielkości ubytku słuchu w wysokości 30 dB. W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji argumentując, że o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zadecydował nie tylko niewystarczający stopień uszkodzenia narządu słuchu, ale także lokalizacja tego uszkodzenia. Zgodnie z orzeczeniem lekarskim u strony stwierdzono lokalizację pozaślimakową, a uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem cechuje się lokalizacją ślimakową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Z. G. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego argumentując, że w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294 ze zm.) pod pozycją 15 występuje uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Rozporządzenie to nie mówi o lokalizacji czy stopniu uszkodzenia, tylko czy hałas mógł być przyczyną powstania schorzenia. Ponadto w orzeczeniu lekarskim wydanym przez Instytut Medycyny Przemysłowej w L. stwierdzono, że w przyczynach niedosłuchu należy uwzględnić nieżyt trąbek słuchowych i zaburzenia ukrwienia ucha wewnętrznego w przebiegu nadciśnienia tętniczego. Tymczasem u skarżącego nie stwierdzono nadciśnienia tętniczego. Zatem istniejące dowody świadczą o tym, że utrata słuchu nastąpiła na skutek wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z § l ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: umieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów, oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § l ust. 2 cyt. rozporządzenia. Organy podejmujące czynności w kierunku wyjaśnienia działania czynnika szkodliwego, powinny zbadać dokumentację, ale także powinno zostać przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy, na podstawie § 5 cyt. rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 5 października 2001 roku (I SA 2239/00, niepubl.) stwierdził, że tylko wyniki prawidłowo przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego mogą zapewnić właściwe rozpoznanie przez zakład służby zdrowia choroby zawodowej u chorego pracownika, a Wojewódzki Sąd Administracyjny pogląd ten podziela w całości. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M., pismem z dnia 14 kwietnia 2003 roku, uzupełnił dochodzenie epidemiologiczne, tj. dokonał analizy narażenia na hałas Z. G. w całym okresie pracy zawodowej. Jednakże z akt sprawy nie wynika w oparciu o jakie materiały ustalenia te zostały poczynione, czy z wywiadu przeprowadzonego ze skarżącym, czy też z innych źródeł. Brak jest także w aktach dowodów potwierdzających umożliwienie skarżącemu zapoznania się z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, w tym także z analizą narażenia na hałas, co uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do materiału sprawy i złożenie ewentualnych dalszych wniosków dowodowych. Z akt nie wynika także, aby Instytut Medycyny Przemysłowej w L. przed wydaniem opinii dysponował pełnym materiałem dowodowym, gdyż pismo przewodnie Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej z dnia 1 lipca 2003r. jako załącznik powołuje wyłącznie dokumentację lekarską, a uzasadnienie orzeczenia tego Instytutu nie zawiera ustosunkowania się do pozamedycznego materiału dowodowego. Powołane wyżej uchybienia powodują wątpliwości w przedmiocie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego przez organy wydające decyzje w obu instancjach. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracyjny jest zobowiązany podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaś stosowanie do art. 77 § l k.p.a. organ administracyjny jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zatem jedynie wypełnienie obu wskazanych wyżej przesłanek umożliwi organom dokonanie właściwej oceny materiału dowodowego i ustalenie czy praca skarżącego była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej i czy zachodzi związek przyczynowy między wykonywaniem pracy a powstaniem stanu chorobowego oraz czy stan ten zawarty jest w powołanym na wstępie załączniku do rozporządzenia. Ponadto Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w wydanej decyzji stwierdził, że o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u Z. G. zadecydował między innymi niewystarczający stopień uszkodzenia słuchu. Nie ulega wątpliwości, iż u skarżącego został stwierdzony obustronny odbiorczy pozaślimakowy ubytek słuchu. W wykazie chorób zawodowych, o którym była mowa, wymienia się, jako chorobę zawodową, uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu (pkt 15 wykazu). Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyroki: z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, OSN IAP i US 1999, nr 6, póz. 192; z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, niepubl., z dnia 14 marca 2002, III RN 78/01, Pr. Pracy 2003, nr 3, póz. 31.) brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia. Takiego ograniczenia choroby nie przewidują przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż podejmując zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji naruszono § l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, a także art. 7 i art. 77 § l k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270), orzeczono jak w sentencji. Po myśli art. 152 powołanej wyżej ustawy orzeczono niemożności wykonania zaskarżonej decyzji.