II SA/Ol 697/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie prawa jazdy postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, M. Z. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniósł, iż nie posiada żadnych środków na ich pokrycie. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku i dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący przedłożył oświadczenie z dnia "[...]", w którym wyjaśnił, iż jest absolwentem liceum i zamierza kontynuować naukę. Mieszka z rodzicami, babcią i trojgiem rodzeństwa. Poza domem, oborą i stodołą, członkowie rodziny posiadają dwa traktory, kombajn zbożowy i samochód osobowy. Samochód osobowy marki "[...]" o wartości rynkowej "[...]" kupił za środki pochodzące z wynagrodzenia za sezonowe prace dorywcze. Koszt jego eksploatacji to ok. 200 zł na pół roku. Rodzina utrzymuje się z hodowli "[...]". Wskazał, iż pozostaje na utrzymaniu rodziców, których dochód miesięczny wynosi ok. "[...]". Rodzice nie są w stanie sfinansować kosztów postępowania w jego sprawie, gdyż wszystkie pieniądze zostały wykorzystane w związku ze żniwami. Skarżący oświadczył ponadto, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W tym też kontekście, nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje sytuacja materialna członków jej najbliższej rodziny, gdyż dzięki ich pomocy strona może przezwyciężyć własne trudności finansowe. W konsekwencji, w sytuacji gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy składa strona, która uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, o jego zasadności decydują zasadniczo możliwości zarobkowe i majątkowe jej rodziców. Rodzice i dzieci powinni wspierać się bowiem wzajemnie i pomagać w trudnych sytuacjach życiowych. W niniejszej sprawie, skarżący, który ukończył szkołę średnią i zamierza kontynuować naukę, pozostaje na utrzymaniu rodziców, gdyż sam nie osiąga własnych dochodów. W ocenie Referendarza sądowego, skarżący nie wykazał jednak wiarygodnie, iż nawet przy ich pomocy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Zauważyć należy, iż rodzice skarżącego prowadzą działalność rolniczą. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia "[...]", rodzina utrzymuje się z hodowli "[...]". Dodatkowo ze skargi wynika, iż w skład ich gospodarstwa rolnego wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni "[...]", przeznaczona przynajmniej w części pod uprawę zboża. Mając na uwadze rozmiar gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego trudno jest natomiast dać wiarę jego oświadczeniu, iż nie są oni w stanie pomóc w sfinansowaniu przez niego kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania, ograniczają się do wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Wskazać należy, iż oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią i jej najbliższych dochodu, lecz także będący w ich posiadaniu majątek. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy nie można uznać, nawet w okresie żniw, że zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi we wskazanej wyżej kwocie i ewentualnych dalszych kosztów sądowych, nastąpiłoby z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.