II SA/Ol 7/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.S. i K.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia na własność działki gruntu postanawia: 1. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę T.S. i K.A. na decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie nieodpłatnego przeniesienia na własność T.S. i K.A. działki gruntu – "[...]" udziału w działce. Zapowiadając wniesienie skargi kasacyjnej, skarżący złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. K.A. podał, iż znajduje się z żoną w trudnej sytuacji materialnej. Żona od wielu lat choruje na serce. Po opłaceniu czynszu, mediów i leków zostaje na jedzenie i ubranie. Na miesięczny dochód małżeństwa, wynoszący 1953,04 zł, składają się zasiłek przedemerytalny i emerytura; jedynym wartościowym majątkiem jest nieruchomość o powierzchni 61,9 m2. Z dodatkowego oświadczenia skarżącego wynika, iż miesięczna opłata za mieszkanie wynosi 380 zł, energię elektryczną - 80 zł, gaz - 80 zł, telefon - 30 zł, leki - 150 zł. Każdy z trzech przedstawionych wyciągów ze wspólnego rachunku bankowego dokumentuje saldo ujemne (w listopadzie 2009 r.: -999,22 zł, w grudniu 2009 r.: -2099,91 zł, w styczniu 2010 r.: -1000,07 zł). Rozstrzygając zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, od zasady tej wprowadzony został wyjątek polegający na możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Uwzględnienie postulatu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oznacza przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). W przypadku osoby fizycznej uwarunkowane jest to wykazaniem przez nią, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w odniesieniu do osób charakteryzujących się skrajnym ubóstwem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 290/09, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dokonując oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy należy stwierdzić, iż nie jest ona szczególnie trudna. Uzyskiwanie wprawdzie niewysokich, lecz stałych dochodów stwarza możliwość partycypowania w kosztach postępowania, a to wyklucza dopuszczalność przyznania pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwie jednak skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania drugoinstancyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Decydując o rozmiarze zastosowania prawa pomocy we wskazanym zakresie, należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jego możliwości finansowe. Analiza tych czynników na gruncie przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, iż właściwym zastosowaniem prawa pomocy względem skarżącego będzie ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego, bowiem samodzielne opłacenie przez niego usługi prawnej łącznie z opłatą sądową odbyłoby się kosztem wydatków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny. Nie uznano natomiast, by z ryzykiem takim wiązać się miało uiszczenie samych tylko kosztów sądowych, tym bardziej, iż sprowadzać się one będą wyłącznie do jednego dla obojga skarżących (art. 214 § 2 p.p.s.a.) wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.