II SA/Ol 7/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.S. i K.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia na własność działki gruntu postanawia: 1. ustanowić na rzecz skarżącej radcę prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę T.S. i K.A. na decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie nieodpłatnego przeniesienia na własność T.S. i K.A. działki gruntu – "[...]" udziału w działce. Zapowiadając wniesienie skargi kasacyjnej, skarżący złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Według informacji przedstawionych przez T.S., jest ona osobą samotną, schorowaną (ponosi w związku z tym duże wydatki na leczenie); jej jedynym wartościowym majątkiem jest mieszkanie o powierzchni 32,88 m2, a dochodem renta rodzinna w wysokości 1381,58 zł netto miesięcznie. Do wniosku załączona została kopia orzeczenia stwierdzającego u niej znaczny stopień niepełnosprawności. Z dodatkowego oświadczenia skarżącej wynika, iż otrzymuje również dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Wydatki na czynsz wynoszą 150 zł (w zał.: aneks do umowy, rozliczenie zużycia wody), fundusz remontowy - 50 zł (w zał. zawiadomienie), energię elektryczną - 90 zł (w zał. paragon), łącze kablowe - 30 zł, telefon - 25 zł, leki - 320 zł (w zał.: zaświadczenie lekarskie, karta informacyjna leczenia szpitalnego), spłatę zadłużenia kredytowego - 611,57 zł. Zgodnie z przedstawionymi wyciągami, rachunek bankowy skarżącej wykazywał na koniec listopada i grudnia 2009 r. oraz stycznia i lutego 2010 r. salda ujemne (kolejno: -279,18 zł, -272,20, -277,96 i -138 zł). Rozstrzygając zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, od zasady tej wprowadzony został wyjątek polegający na możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Uwzględnienie postulatu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oznacza przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). W przypadku osoby fizycznej uwarunkowane jest to wykazaniem przez nią, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w odniesieniu do osób charakteryzujących się skrajnym ubóstwem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 290/09, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dokonując oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni należy stwierdzić, iż nie jest ona szczególnie trudna. Uzyskiwanie wprawdzie niewysokiego, lecz stałego dochodu stwarza możliwość partycypowania w kosztach postępowania, a to wyklucza dopuszczalność przyznania pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwie jednak skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania drugoinstancyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Decydując o rozmiarze zastosowania prawa pomocy we wskazanym zakresie, należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jego możliwości finansowe. Analiza tych czynników na gruncie przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, iż właściwym zastosowaniem prawa pomocy względem skarżącej będzie ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego, bowiem samodzielne opłacenie przez nią usługi prawnej łącznie z opłatą sądową odbyłoby się kosztem wydatków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Nie uznano natomiast, by z ryzykiem takim wiązać się miało uiszczenie samych tylko kosztów sądowych, tym bardziej, iż sprowadzać się one będą wyłącznie do jednego dla obojga skarżących (art. 214 § 2 p.p.s.a.) wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.