II SA/Ol 70/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (Spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2004 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego: I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" r. nr "[...]", II. orzeka, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 2 czerwca 2003 r. Nr "[...]", Kierownik Miejskiego Ośrodka Opieki Społecznej w Z. odmówił S. T. przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w art. 27 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn. zm.), uznając, iż niepozostawanie wnioskodawcy w zatrudnieniu nie wynika z konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. Odwołując się od tej decyzji S. T. wskazał, iż w chwili obecnej nie szukał żadnej pracy, ponieważ zajmuje się dziećmi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., decyzją z dnia 17 listopada 2003 r. "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że nie neguje, iż wnioskodawca sprawuje opiekę nad synem, jednak z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jednoznacznie wynika, że jedynie wspomaga on swoją żonę w opiece nad dzieckiem. Stałą, bezpośrednią i osobistą opiekę nad dzieckiem sprawuje jego matka. Jest ona w stałym i bezpośrednim kontakcie ze szkołą, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, z lekarzem rodzinnym, chodzi z dzieckiem na badania. Na rozprawie administracyjnej S. T. oświadczył, iż uzależnia podjęcie pracy od stanu zdrowia swojej żony jak również potwierdził, że w razie możliwość podjęcia zatrudnienia poszedłby do pracy. Kolegium na tej podstawie sformułowało wniosek, iż nie można uznać, by nie pozostawał on w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem oraz, że sprawuje stałą, bezpośrednią i osobistą opiekę nad dzieckiem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. T. podniósł, iż ze względu na stan zdrowia swojej żony praktycznie to on sprawuje teraz podstawową opiekę nad dziećmi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późniejszymi zmianami). Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżonej decyzji można postawić zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie, obowiązującego w dacie wydania decyzji obu instancji , art. 27 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 1998r., Nr 64, poz.414 ze zm.) Przepis ten, powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, przewidywał, iż prawo do zasiłku stałego przysługiwało osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, spełniającej kryteria dochodowe. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji uznał, że skarżący nie pozostaje w zatrudnieniu z przyczyn innych aniżeli sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem oraz, nie sprawuje tej opieki ciągle, a jedynie pomaga w tym żonie, co nie uprawnia go do stałego zasiłku. Poglądu tego nie można zaakceptować. Otóż z materiału dowodowego zgromadzanego w aktach administracyjnych bezsprzecznie wynika, że małżonkowie M. i S. T. wspólnie opiekują się synem D. Przy czym, jak w każdej rodzinie niedotkniętej patologią społeczną, role rodziców są podzielone. Niewątpliwie jednak skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem i osobiście, i bezpośrednio. Zeznania M. T. potwierdzają, iż jej mąż odrabia z synem lekcje, dba o higienę dziecka, wspólnie z matką dziecka kontaktuje się z lekarzami specjalistami, współdziała w procesie wychowawczym syna. Z zeznań świadka D. G. wynika, że kontakt ze szkołą utrzymywali oboje rodzice. Z pewnością czynności te wchodzą w zakres opieki w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu. Oczywiście materiał dowodowy wykazuje, że skarżący wykonuje też inne czynności n.p. chodzi na ryby, czy grzyby. To jednak, w sytuacji rodziny o skrajnie niskich dochodach, należy traktować jako zabieganie o byt rodziny. Toteż nie można z (tego wyciągać wniosku, że ojciec nie sprawuje opieki ciągle. Przez ciągłość bowiem nie należy rozumieć pojęcia przez 24 godziny na dobę lub 364 dni w roku. Gdyby pójść takim tokiem myślenia, to nawet pójście dziecka do szkoły przerywałoby tę ciągłość. Wszak w czasie zajęć szkolnych dziecko pozostaje pod opieką szkoły, a nie rodziców. Zasadnym więc będzie rozumienie określenia "ciągle", sprawowanie opieki bez dłuższych, nie uzasadnionych przerw. Ten warunek skarżący spełniał. Konieczność sprawowania opieki, wymagana przez omawiany przepis art. 27 ust. l, została stwierdzona orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie to wyraźnie wskazuje na konieczność współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz zwiększonej stałej opieki. Spełnienie warunku istnienia konieczności sprawowania opieki wobec tego także nie budzi wątpliwości. Tym bardziej, że uprawniona dotychczas do zasiłku stałego matka dziecka sama została zaliczona do osób niepełnosprawnych i w związku z tym nie może tak aktywnie opiekować się dzieckiem. To było z resztą zarzutem skargi. Fakt, że skarżący poszukiwał pracy nie może ujemnie rzutować na jego sytuację. Pracy tej bowiem nie podjął, a jej podjęcie uzależnia od stanu zdrowia żony, która w razie poprawy mogłaby ewentualnie przejąć w całości obowiązki związane z opieką nad synem. W sytuacji, gdy matka dziecka ze względu na zły stan zdrowia i swoją niepełnosprawność nie może sprawować opieki nad dzieckiem wymagającym stałej, pielęgnacji, a obowiązki te przejął niepracujący ojciec dziecka oraz zachodzi konieczność prawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, to zostały spełnione wszystkie warunki określone art. 27 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990r.o pomocy społecznej. Wobec tego należało uznać, że decyzje organu pierwszej, jak i drugiej instancji naruszyły prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy i spowodowało konieczność ich uchylenia z mocy art. 145 § l pkt. l a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz. U. Nr 13, póz. 1270) Odnosząc się do treści art. 149 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz U Nr 64, póz. 593 ze zmianami) należy stwierdzić, iż w dniu wniesienia skargi przepis stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia obowiązywał, zaskarżona decyzja funkcjonowała w obrocie prawnym. Istniał więc przedmiot zaskarżenia, co obligowało Sąd do rozpoznania skargi.